fbpx
Przejdź do treści

Zmiany klimatyczne i ich wpływ na płodność

Zmiany klimatyczne i wpływ na płodność
Foto: Unsplash

Zmiany klimatyczne wpływają na warunki panujące w środowisku. Nie tylko dochodzi do widocznych gołym okiem, nierzadko ekstremalnych wydarzeń jak powodzie, pożary lasów czy upały. Mniej gwałtownym, lecz niosącym groźne dla zdrowia długofalowe skutki zjawiskiem związanym ze zmianami klimatu jest globalny wzrost średniej temperatury.

Stres cieplny

Organizm człowieka posiada zdolność do utrzymania temperatury w zakresie, który umożliwia mu prawidłowe funkcjonowanie, tzw. termoregulację. Gdy jednak temperatura zaczyna przekraczać granice tolerancji tkanek, dochodzi do stresu cieplnego, którego następstwem jest stres oksydacyjny. Ten z kolei zmienia funkcjonowanie m.in. układu hormonalnego i narządów płciowych, co może skutkować problemami z płodnością.

Wpływ wysokiej temperatury na układ hormonalny

Stres cieplny zaburza wytwarzanie hormonów u obu płci. U mężczyzn powoduje zmniejszenie poziomu hormonów: luteinizującego (LH), folikulotropowego (FSH) i testosteronu, hormonów odpowiedzialnych na stymulację i prawidłowy przebiegu spermatogenezy – procesu powstawania i dojrzewania plemników. Zmniejszenie stężenia tych hormonów powoduje również uszkodzenia DNA plemników i obniża jakość nasienia.

Podobnie u kobiet na skutek wysokich temperatur dochodzi do zaburzeń produkcji hormonów LH i FSH oraz dodatkowo estrogenu i progesteronu. W konsekwencji pojawiają się problemy z rozwojem i dojrzewaniem oocytów, wzrostem zarodka i płodu, rozwoju łożyska, a nawet kłopoty z laktacją.

Zmiany klimatyczne a funkcjonowanie narządów płciowych mężczyzn

Temperatura jąder u większości zwierząt, również u ludzi, jest o 1-2°C niższa niż temperatura ciała i właśnie w takiej temperaturze prawidłowo może zachodzić  spermatogeneza. Niższa temperatura jąder umożliwia także bezpieczne przechowywanie plemników oraz redukuje mutacje DNA.

Wysokie temperatury zaburzają spermatogenezę. Pogarszają jakość nasienia, niekorzystnie wpływają na budowę plemników i zmniejszają ich ruchliwość. Wywołują stres oksydacyjny, który doprowadza do “samobójczego” niszczenia komórek zarodkowych (tzw. apoptozy).

Stres oksydacyjny zaburza także pracę mitochondriów odpowiedzialnych za metabolizm komórek oraz powoduje rozpad chromatyny plemnikowej – substancji, w której znajduje się materiał genetyczny plemnika.

Wysokie temperatury jednak nie tylko obniżają płodność mężczyzny. Nawet jeśli dojdzie do zapłodnienia komórki jajowej plemnikiem, który “przetrwał” stres oksydacyjny, zachodzi ryzyko, że rozwój tak powstałego zarodka może być utrudniony.

Zmiany klimatyczne a funkcjonowanie narządów płciowych kobiet

Temperatura otoczenia jest ważnym czynnikiem wpływającym na parametry płodności również u kobiet. Pęcherzyki jajnikowe i zamknięte w nich oocyty – komórki, z których powstają komórki jajowe – są bardzo podatne na przegrzanie. Hipertermia upośledza dojrzewanie i rozwój oocytów, hamuje proces tworzenia komórki jajowej, zmniejsza jej zdolność do zapłodnienia i zaburza cykl menstruacyjny. Wysokie temperatury powodują spadek receptywności macicy, tzn. jej gotowości na przyjęcie i zagnieżdżenie zarodka.

Gdy jednak dochodzi do zapłodnienia, przegrzanie organizmu ciężarnej powoduje tzw. prenatalny stres cieplny, zaburzając wzrost i rozwój zarodka i płodu. Badania wskazują, że to szkodliwe oddziaływanie jest silniejsze, gdy do przegrzania dochodzi w okresie okołoimplantacyjnym zarodka, niż gdy hipertermia następuje już po jego implantacji.

Źródła:

  1. Jegasothy R, Sengupta P, Dutta S, Jeganathan R. Climate change and declining fertility rate in Malaysia: the possible connexions. J Basic Clin Physiol Pharmacol. 2020;32(5):911-924.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Katarzyna Kowalczyk

Magister fizjoterapii, absolwentka studiów podyplomowych na kierunku dietetyka. Pasjonuje się kobiecym zdrowiem. Prowadzi stronę: www.fizjoterapiauroginekologiczna.pl