Przejdź do treści

Zakażenie układu moczowo-płciowego. Jak je rozpoznać i leczyć?

Ze względu na warunki anatomiczne ZUM rozwija się znacznie częściej u kobiet – fot. 123rf

Zakażenia układu moczowego (ZUM) to (często występujące) przykre i dokuczliwe choroby infekcyjne mogące doprowadzić nawet do stanów zagrażających życiu. Niestety bardzo często przebiegają one cicho i podstępnie, bez żadnych szczególnych objawów.

Zakażenia układu moczowo-płciowego są najczęściej wynikiem kolonizacji bakterii drogą wstępującą, tj. w wyniku zakażenia dolnych odcinków układu moczowego lub dróg rodnych, rzadziej drogą krwiopochodną lub limfatyczną. 

Czynnikiem etiologicznym u 70–95% chorych jest Escherichia coli, w pozostałych przypadkach mogą to być Staphylococcus saprophyticus (5–10%), Proteus mirabilis, Klebsiela spp,  Enterococcus spp. 

Do czynników ryzyka zakażeń układu moczowego zaliczają się: starszy wiek, zastój moczu, refluks pęcherzowo-moczowodowy, kamica moczowa, cukrzyca, cewnik w pęcherzu moczowym, instrumentacja w drogach moczowych, leczenie immunosupresyjne.

Zakażenie układu moczowo-płciowego – objawy i badania

Ze względu na warunki anatomiczne ZUM rozwija się znacznie częściej u kobiet. Ryzyko zakażenia wzrasta wraz z liczbą zabiegów wykonywanych w obrębie dróg moczowych.

W praktyce wszystkie zakażenia u mężczyzn traktujemy jako powikłane. Wiąże się to z tym, że długa cewka moczowa u mężczyzn dużo lepiej chroni przed zakażeniami niż cewka moczowa kobiety i w warunkach fizjologicznych bakterie nie są w stanie pokonać tej bariery.

Aby rozpoznać ZUM, należy wziąć pod uwagę objawy kliniczne i wyniki badań laboratoryjnych z uwzględnieniem posiewu moczu, którego dodatni wynik jest warunkiem jego rozpoznania.

Wśród objawów klinicznych wymienia się: częstomocz, parcia naglące, ból w okolicy podbrzusza, może mu towarzyszyć wzrost temperatury ciała. U młodych kobiet (szczególnie przy zakażeniach nawracających) zaleca się dodatkowo różnicowanie z zapaleniem pochwy.

Zakażenia dolnych odcinków dróg moczowych przebiegają zwykle pod postacią ostrego zapalenia pęcherza moczowego, ostrego zapalenie cewki moczowej, zapalenia pochwy, wywołane są najczęściej przez Candida spp.lub Trichomonas vaginalis.

Do badań laboratoryjnych wykonywanych w rozpoznawaniu i monitorowaniu ZUM należą: badanie ogólne moczu, posiew moczu z antybiogramem (w przypadku zakażeń E. coliczęsto odstępuje się od wykonania antybiogramu ze względu na wrażliwość tej bakterii na wiele antybiotyków i sulfonamidów), morfologia krwi obwodowej, OB, białko C-reaktywne CRP, stężenie kreatyniny w surowicy i ocena GFR, inne badania laboratoryjne w zależności od stanu klinicznego pacjenta.

Najczęstsze przyczyny zakażeń

W zakażeniach układu płciowego najczęstszą przyczyną zakażeń jest infekcja rzęsistkiem pochwowym, Chlamydia trachomatis,Ureaplasmya speciesMycoplasma genitaliumhominisCandia glabrataalbicanscruseioraz wirusem opryszczki (HSV I/II).

Patogeny te wywołują objawy chorobowe ze strony układu płciowego w postaci pieczenia podczas oddawania moczu, upławów, owrzodzeń lub nietypowych ranek i wysypki na narządach płciowych. Nieleczone infekcje mogą prowadzić do poważnych chorób układu rozrodczego (w tym bezpłodności) oraz stanowią znaczne zagrożenia dla zdrowia kobiety w ciąży i prawidłowego rozwoju płodu.

Rzęsistkowica jest zarażeniem przenoszonym drogą płciową wywołanym przez pierwotniaka – rzęsistka pochwowego (Trichomonas vaginalis). To najczęściej występująca choroba przenoszona drogą płciową

.Jest częściej diagnozowana u kobiet niż u mężczyzn.  Szacuje się, że w Polsce rzęsistkiem pochwowym jest zarażonych 30–70% kobiet i 10–20% mężczyzn. U części kobiet zarażenie jest bezobjawowe. Rzęsistkowica u mężczyzn ma najczęściej przebieg bezobjawowy, czasem może powodować objawy zapalenia cewki moczowej. 

Chlamydioza (wywołana Chlamydia trachomatis) to jedna z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. U około 75% kobiet i 50% zakażonych mężczyzn nie występują widoczne objawy, ale stanowią oni źródło zakażenia i mogą zarażać przez wiele lat.

Do zakażenia dochodzi poprzez kontakty seksualne, ale może też dojść do zakażenia dziecka podczas porodu od chorej matki.

Objawy infekcji pojawiają się zwykle po 2–4 tygodniach, ale czasami później, nawet po 8 tygodniach. W badaniach laboratoryjnych oznacza się miano przeciwciał, antygen lub DNA bakterii. Badanie na obecność DNA Chlamydia trachomatisjest obecnie powszechnie stosowanym standardem. Materiałem do badania u mężczyzn jest próbka porannej porcji moczu, u kobiet mocz lub wymaz z szyjki macicy.

Mycoplasma hominis wywołuje: gorączkę połogową, nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zapalenie narządów rodnych, stany gorączkowe i zapalne u noworodków.

Zakażenie Ureaplasma urealyticum objawia się jako gorączka połogowa lub nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej. Badania diagnostyczne należy wykonać, jeśli występują objawy ze strony układu moczowo-płciowego, u osób niestosujących prezerwatyw podczas stosunków seksualnych, a także u kobiet w ciąży lub planujących ciążę.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!
Autor

dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska

Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo wieloletnia nauczycielka akademicka i była konsultantka wojewódzka ds. diagnostyki laboratoryjnej w województwie łódzkim. Autorka wielu publikacji popularnonaukowych i naukowych.