fbpx
Przejdź do treści

Zaburzenia snu w ciąży

Zaburzenia snu w ciąży
Foto: 123RF

Kłopoty ze snem mogą przybierać różne formy – jego niedostateczną długość, ciągłość i/lub jakość. W każdym przypadku znacząco mogą odbijać się na zdrowiu. Zaburzenia snu wiążą się ze wzrostem ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy, depresji i stanów lękowych. Są one jedną z częstszych dolegliwości u kobiet w ciąży i nieleczone mogą rozwinąć się do uprzykrzającej życie i bardzo groźnej dla zdrowia bezsenności.

Sen stanowi około ⅓ ludzkiego życia. Wpływa na psychofizyczny stan człowieka i jest jednym z elementów profilaktyki wielu chorób.

Przyczyny i objawy zaburzeń snu w ciąży

Słaby sen dotyka kobiet ciężarnych na każdym etapie ciąży. Większość z nich zgłasza jednak ten problem dopiero w III trymestrze, mimo występowania problemów już pierwszych miesiącach po zapłodnieniu. Szacuje się, że zaburzenia snu dotyczą nawet do 80% ciężarnych kobiet. Wiele pań wiąże je z ruchami płodu, skurczami łydek oraz bezdechami sennymi i obserwuje wzrost częstości dolegliwości w miarę postępu ciąży. Często są one także skutkiem stresu, związanego z samą ciążą lub z sytuacją rodzinną, zawodową lub materialną. Problemy ze snem przeważnie objawiają się u nich jako częste przebudzenia i trudności z zasypianiem, rzadziej jako całkowita bezsenność.

Skutki zaburzeń snu w ciąży

Zaburzenia snu są potencjalnym czynnikiem ryzyka depresji w okresie prenatalnym i po porodzie. Przypuszcza się, że powodują one zmniejszenie wzrostu płodu. Mogą prowadzić do do porodu przedwczesnego, wydłużenia czasu trwania porodu siłami natury nawet o 3 godziny i wzrostu prawdopodobieństwa rozwiązania porodu przez cesarskie cięcie o 20%. U kobiet w ciąży cierpiących z powodu słabego snu częściej dochodzi do występowania stanu przedrzucawkowego, nadciśnienia ciążowego oraz insulinooporności i cukrzycy ciążowej. Słaby sen przyczynia się także do rozwoju depresji, zwłaszcza w III trymestrze ciąży. Jego długofalowym skutkiem jest utrzymywanie się depresji nawet po porodzie, w niektórych przypadkach aż do 36 miesięcy od rozwiązania ciąży!

W grupie ryzyka wystąpienia szkodliwych skutków znajdują się przede wszystkim te panie, które łącznie przesypiają mniej niż 6 godzin na dobę.

Leczenie zaburzeń snu w ciąży jest trudne. Farmakoterapia w tym okresie jest przeciwwskazana. Jak zatem ciężarne kobiety mają sobie radzić z tym problemem?

Psychoterapia w leczeniu zaburzeń snu u kobiet w ciąży

Bardzo skuteczną formą psychoterapii, wykorzystywaną w leczeniu zaburzeń snu i bezsenności jest terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (ang. Cognitive behavioral therapy for insomnia, CBT-I). Obejmuje ona takie elementy jak:

  • Higienę snu (poznanie zaleceń i naukę zachowań, które poprawiają jakość snu),
  • Kontrolę bodźców (nauka zachowań zmniejszających wzbudzanie),
  • Restrykcję snu (przebywanie w łóżku tylko w czasie wyznaczonym na spanie),
  • Techniki relaksacyjne,
  • Modyfikacje niewłaściwych przekonań związanych ze snem (np. poprzez psychoedukację).

CBT-I zmniejsza nasilenie zaburzeń snu, a po jej zakończeniu nawracają one wolniej niż po odstawieniu farmakoterapii. Dostęp do psychoterapii, mimo udowodnionego korzystnego działania w leczeniu zaburzeń snu i bezsenności w okresie prenatalnym, jest niestety bardzo ograniczony.

Higiena snu

Poza kompleksową psychoterapią u pań w ciąży można z powodzeniem wprowadzić podstawowe, ogólne zasady higieny snu poprawiające jego długość i jakość:

  1. Regularność rytmu dobowego,
  2. Ograniczenie ekspozycji na hałas i światło w sypialni,
  3. Wietrzenie i komfortowa temperatura w sypialni,
  4. Podejmowanie aktywności fizycznej, jednak nie później niż 3 godziny przed zaplanowanym snem,
  5. Unikanie spożywania ciężkostrawnych posiłków przed snem,
  6. Ograniczenie spożywania kofeiny (kawy, herbaty, czekolady), zwłaszcza po południu.

Źródła:

  1. V. Bacaro, F. Benz, A. Pappaccogli i wsp.; Interventions for sleep problems during pregnancy: a systematic review; Sleep Med Rev, 50(2020):101234.
  2. Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności; Karol Grabowski; Psychiatria 2011;8(2):53-63.
  3. Lu Q, Zhang X, Wang Y, et al. Sleep disturbances during pregnancy and adverse maternal and fetal outcomes: A systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. 2021;58:101436.
  4. Sweet L, Arjyal S, Kuller JA, Dotters-Katz S. A Review of Sleep Architecture and Sleep Changes During Pregnancy. Obstet Gynecol Surv. 2020;75(4):253-262.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Katarzyna Kowalczyk

Magister fizjoterapii, absolwentka studiów podyplomowych na kierunku dietetyka. Pasjonuje się kobiecym zdrowiem. Prowadzi stronę: www.fizjoterapiauroginekologiczna.pl