fbpx
Przejdź do treści

Zaburzenia owulacji – najczęściej zadawane pytania

zaburzenia owulacji

Owulacja, czyli uwolnienie komórki jajowej z pęcherzyka, jest warunkiem podstawowym do uzyskania ciąży. O tym, czym są zaburzenia owulacji, co je wywołuje, na jakie objawy warto zwrócić uwagę i kiedy udać się do specjalisty – w wywiadzie dla naszego portalu – na najczęściej zadawane pytania odpowiada ginekolog położnik i dyrektor medyczny Kliniki Leczenia Niepłodności InviMed we Wrocławiu lek. Robert Gizler.

Czym są zaburzenia owulacji i jakie zaburzenia występują u kobiet najczęściej?

W prawidłowym cyklu miesiączkowym u kobiety co miesiąc dochodzi do wzrastania w jajniku pęcherzyka zawierającego komórkę jajową (oocyt), a w chwili, gdy komórka jajowa jest dojrzała – do pęknięcia pęcherzyka i uwolnienia oocytu na zewnątrz.

Dzieje się to na ogół w okolicy 14 dnia cyklu dwudziestoośmiodniowego.  

Oocyt następnie zostaje złapany przez jajowód i jeżeli do jajowodu po współżyciu zawędrują plemniki dochodzi w nim do zapłodnienia.

Owulacja, czyli uwolnienie komórki jajowej z pęcherzyka jest więc warunkiem podstawowym do uzyskania ciąży. Cały proces podlega ścisłej kontroli i regulacji przez hormony przysadki mózgowej (hormony tropowe: folikulotropinę FSH i lutropinę LH).

Jeżeli jednak do uwolnienia komórki jajowej nie dochodzi, mówimy wtedy o zaburzeniach owulacji.

Mogą one wynikać zarówno z powodu nieprawidłowej funkcji przysadki mózgowej, jak i z uszkodzeń w samym jajniku, uniemożliwiających prawidłowy wzrost pęcherzyka albo jego pękanie.

Co powoduje zaburzenia owulacji? Czy może na to wpływać np. intensywna aktywność fizyczna, odchudzanie itp.?

Przysadka mózgowa bezpośrednio sterująca pracą jajnika znajduje się pod kontrolą podwzgórza – obszaru w mózgu odpowiedzialnego za połączenie ośrodkowego układu nerwowego z układem hormonalnym organizmu. Wszelkie czynniki emocjonalne – stres, radość, strach, ale też ból, zwiększony poziom aktywności fizycznej, itp., znajdują odzwierciedlenie w funkcjonowaniu podwzgórza i dalej w pracy przysadki mózgowej.

I pośrednio wpływają na pracę jajników.

Także zaburzenia funkcji innych gruczołów dokrewnych (np. tarczycy) mogą wpływać na delikatną równowagę hormonów przysadkowych. I wreszcie sam jajnik może mieć nieprawidłową strukturę (np. za dużo pęcherzyków w tzw. zespole jajników policystycznych lub za mało pęcherzyków w przedwczesnym wygasaniu jajnika) i nieprawidłowo reagować na hormony tropowe, przez co owulacja może w ogóle nie występować albo pojawiać się bardzo rzadko.

Czy na zaburzenia owulacji mogą wpływać jakieś choroby przewlekłe? Jakie?

Każda choroba potencjalnie może wpływać negatywnie na proces owulacji, począwszy od ostrych infekcji przebiegających ze stanami gorączkowymi poprzez choroby endokrynologiczne (np. zaburzenia pracy tarczycy lub nadnerczy), nieprawidłowe wydzielanie przez przysadkę prolaktyny, choroby centralnego układu nerwowego, a nawet zaburzenia mające podłoże psychiczne (np. anoreksja).

Jakie objawy mogą oznaczać zaburzenia owulacji i kiedy zgłosić się do lekarza?

Zaburzenia owulacji zawsze idą w parze z zaburzeniami regularności cyklu. Za cykl regularny uważamy taki, który trwa od 24 do 34 dni. Jeżeli cykle są nieznacznie dłuższe lub krótsze, na ogół też nie jest to stan patologiczny. Natomiast jeżeli miesiączki pojawiają się co 14-16 dni albo cykl zatrzymuje się na 50-60 dni, lub czasami i dłużej, może to wskazywać na problemy z owulacją i powinno zostać zweryfikowane przez lekarza ginekologa.

Czy nieregularne miesiączki mogą wskazywać na zaburzenia owulacji?

Nie zawsze. W cyklu fizjologicznym czas wzrastania pęcherzyka może być różny w kolejnych miesiącach – pierwsza faza cyklu może trwać od 10 do 45 dni (czasami i dłużej).

Jeżeli mamy do czynienia z brakiem krwawień przez okres ponad 50 dni, wskazana jest kontrola ginekologiczna i wykluczenie przewlekłego braku jajeczkowania.

Czy mimo regularnych miesiączek można mieć zaburzenia owulacji?

Na ogół wystąpienie krwawienia jest związane z procesem owulacji, ale w niektórych, rzadkich przypadkachmoże nie dochodzić do fizycznego pęknięcia pęcherzyka i uwolnienia komórki jajowej nawet przy prawidłowych pozostałych procesach biochemicznych. Miesiączka wtedy występuje, ale komórka jajowa nie ma szans na zapłodnienie.

Czy zaburzenia owulacji mogą wskazywać na POF-POI lub PCOS?

Tak. W obraz zespołu jajników policystycznych (PCOS) wpisany jest chroniczny brak owulacji. Czyli od pierwszego krwawienia (menarche) miesiączki pojawiają się rzadko i są bardzo nieregularne. Natomiast przedwczesne wygasanie czynności jajników (POF) w początkowym okresie przebiega bezobjawowo i krwawienia pojawiają się regularnie.

Dopiero w końcowej fazie choroby pojawiają się zaburzenia miesiączkowania aż do całkowitego zaniku krwawień.

Jak leczy się zaburzenia owulacji w przypadku pary, która od dłuższego czasu bezskutecznie starała się o dziecko?

Pierwszym etapem jest znalezienie miejsca „defektu” – trzeba wyjaśnić czy brak owulacji wynika z zaburzeń podwzgórza, złej pracy przysadki mózgowej, czy uszkodzenia efektora – jajnika. Jeżeli znajdziemy przyczynę, możemy wkroczyć z odpowiednimi lekami. Niestety, w większości przypadków nie mamy możliwości przywrócenia owulacji na stałe – potrafimy tylko odpowiednią farmakoterapią pobudzać jajnik do produkcji pęcherzyków doraźnie, z cyklu na cykl.

Dobre efekty przynosi też normalizacja pracy pozostałych gruczołów dokrewnych (np. tarczycy). Niekiedy powrót owulacji można uzyskać metodami dietetycznymi normalizując masę ciała u kobiet z nadwagą i zespołem PCO lub pomagając w radzeniu sobie z przewlekłym stresem metodami psychoterapii.

Pobierz darmowy ebook na temat diety przy PCOS: KLIK

W przypadku jakich zaburzeń owulacji realną szansę na dziecko daje tylko in vitro?

Sama owulacja jest wpisana w cały cykl miesiączkowy i musi być z nim prawidłowo zsynchronizowana. Bywa tak, że mimo skutecznego wywołania jajeczkowania, ciąża nie pojawia się z racji nieodpowiedniego przygotowania reszty organizmu kobiety.

Jeżeli nie udaje się uzyskać ciąży po 6 cyklach stymulowanej owulacji, to jest to wskazaniem do procedury IVF. Do procedury IVF wskazaniem jest też brak pękania pęcherzyków jajnikowych – jedyną metodą wydobycia z nich komórek jajowych staje się punkcja jajnika w przebiegu procedury in vitro.

Niekiedy (zwłaszcza w zespole PCO) możemy mieć do czynienia z zupełnym brakiem reakcji jajników na podawaneleki – w takiej sytuacji stosuje się metodę IVM – czyli pobranie niedojrzałych komórek z drobnych pęcherzyków i doprowadzenie ich do stadium dojrzałości w warunkach laboratoryjnych.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Ekspert

lek. Robert Gizler

Absolwent Akademii Medycznej we Wrocławiu z II stopniem specjalizacji z położnictwa i ginekologii oraz certyfikatem FMF. Lekarz z wieloletnim doświadczeniem i sukcesami w leczeniu niepłodności. Członek towarzystw naukowych PTG, ESHRE, PTMR. Od 2006 roku Dyrektor medyczny Kliniki Leczenia Niepłodności InviMed we Wrocławiu

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.