Przejdź do treści

Terapia manualna w endometriozie – jak to robią w USA?

W Stanach Zjednoczonych terapia manualna jest powszechnym elementem leczenia endometriozy. W Polsce ciągle jest niedoceniana. Odpowiadamy na najważniejsze pytania.

Jak wrócić do zdrowia i sprawności po operacji?
Najlepiej skorzystać z terapii manualnej jeszcze przed operacją. Terapeuta zbada stan miednicy i wyreguluje procesy recepcji bólu tak, żeby był mniej dotkliwy; wtedy łatwiej będzie wrócić do sprawności po operacji. Po zabiegu terapię najlepiej rozpocząć w okresie od 10 dni do 6 tygodni od operacji. W przypadku silnego bólu u pacjentki pozostającej w łóżku do osiągnięcia pełnej sprawności może upłynąć nawet 2 lata przy terapii prowadzonej przez 1 godzinę w tygodniu. W lżejszym przypadku nawet 4 spotkania mogą okazać się wystarczające. Zwykle po 3 sesjach można już zaplanować długość trwania terapii.

Dlaczego mimo wycięcia ognisk endometriozy nadal odczuwamy ból?
Ze względu na opóźnienie rozpoznania choroby przewlekły ból w okolicy miednicy mniejszej (utrzymujący się przez pół roku i dłużej) powoduje, że mięśnie miednicy reagują skurczem, napinają się i skracają w odpowiedzi na obecność choroby. Skurcz i ból zaczynają być rozpoznawane przez mózg, ból się utrwala, a określone obszary mózgu podlegają przekształceniom. Przez to odczucia bólowe są dotkliwsze u osób z bólem przewlekłym.

Co może boleć?
Głębsze warstwy dna miednicy służą za podporę organów miednicy. Jeśli organy te są uszkodzone lub w jakiś sposób zmienione przez obecność choroby i zrostów, dno miednicy również podlega zmianom. Objawia się to bólem w całej miednicy, dolnej części kręgosłupa, nogach, a nawet stopach. Endometrioza z towarzyszącym zespołem zapalenia pęcherza zawsze wywołuje skurcz dna miednicy, co z kolei powoduje ból w czasie stosunku. Jeśli zmiany przed operacją występowały w przegrodzie pochwowo-odbytniczej, to ból spowodowany był pracą jelita przechodzącą w skurcz. Taki ból utrzymujący się po operacji może być wywołany pozostawioną w ciele endometriozą, zrostami lub utrwalonym skurczem.

Na czym polega fizjoterapia dna miednicy?
Terapia skupia się na skurczach mięśni. Dzięki niej ciało pacjentki uczy się wysyłać poprawne informacje do mózgu, aby ten właściwie odbierał bodźce. Terapeuta najpierw ocenia stan miednicy, zbiera wywiad nt. procedur operacyjnych, omawia problemy bólowe. Pyta o występowanie rwy kulszowej, skurczu brzucha, sprawdza sposób poruszania się bioder, na koniec za zgodą pacjentki przeprowadza badanie wewnętrzne dna miednicy. Terapeuta testuje więzadła, mięśnie, powięź, ułożenie kości, tzw. trójkąt moczowo-płciowy. Bada mięsień strzałkowy – czy występuje skurcz, czy w czasie penetracji występuje ból, czy zdarza się nietrzymanie stolca. Badany jest też dźwigacz odbytu – czy występuje skurcz, czy zmiany występowały w przegrodzie pochwowo-odbytniczej. Prowadzi się wewnętrzną manipulację trzewną, ale nie bada się więzadeł krzyżowo-macicznych, jajników ani szyjki macicy – to sfera badań ginekologicznych. Fizjoterapeutę interesuje obszar mięśni, kości, powięzi i nerwów.

Co można poradzić na zrosty?
Zrosty są normalnym zjawiskiem w procesie gojenia, ale powtórne operacje i niepoprawne techniki usuwania ognisk endometriozy (wypalenie zamiast wycięcia) powodują, że zrosty są bardziej uciążliwe i wymagają opieki fizjoterapeuty specjalisty z zakresu manipulacji trzewnych (wisceralnych). Pracuje on w obrębie powięzi otaczającej organy i pomaga zwalczyć problem zrostów. Zrostów nie można w ten sposób zerwać (uwalnia się je wyłącznie operacyjnie), ale wydłuża się w ten sposób tkanki otaczające zrosty, aby ciało mogło się lepiej do nich dopasować. Ciało uczy się nowych wzorców – jak poruszać się bez bólu.

Jakiego fizjoterapeuty szukać?
Przeszkolonego z zakresu terapii manualnej, manipulacji trzewnych (wg Jean-Pierre’a Barrala), terapii czaszkowo-krzyżowej, fizjoterapii miednicy, terapii punktów spustowych, doświadczonego w terapii pacjentek z endometriozą, ponieważ wymaga to szczególnych umiejętności. Taki fizjoterapeuta powinien także zajmować się dysfunkcjami dna miednicy, nietrzymaniem moczu, zespołem zapalenia pęcherza moczowego, neuralgią nerwu sromowego, zrostami.

Jak ćwiczyć samodzielnie w domu?

Niektóre ćwiczenia można wykonywać samodzielnie w domu, ale najpierw zalecana jest wizyta u terapeuty, który oceni stan miednicy i udzieli porad w konkretnej sytuacji u danej pacjentki – nie ma ćwiczeń uniwersalnych, dobrych dla wszystkich. Polecana książka z zestawem dobrych ćwiczeń: „Heal Pelvic Pain”, Amy Stein (https://www.healpelvicpain.com/). Polecane DVD: „Your Pace Yoga”, Dustienne Miller (https://www.amazon.com/Your-Pace-Yoga-Relieving-Pelvic/dp/B0076Z4BBG). Zalecane są także ćwiczenia z zakresu stabilizacji miednicy, Stott pilates, reformer pilates, megaformer pilates (ale z mniejszym obciążeniem dopasowanym do kondycji pacjentki), ćwiczenia stabilizujące plecy, ABS, ćwiczenia na mięśnie brzucha, rozwijające mięśnie ud, ćwiczenia na rotatory wewnętrzne i zewnętrzne.

———————————————————- 

informacje opracowane na podstawie rozmowy z dr Sallie Sarrel z 13.03.16, źródło: The Gyno Show, audycja doktora Erica Heegaarda, stacja myTalk 107,1 (j. ang.)
Dr Heegaard – jeden ze specjalistów zajmujących się leczeniem endometriozy w USA, The Gyno Show – program nt. problemów ginekologicznych na wesoło – prowadzony co tydzień, odcinki można odsłuchać na żądanie m.in. w MyTunes lub na FB
Dr Sarrel – fizjoterapeutka zajmująca się bólem miednicy, specjalizująca się w terapii endometriozy w stanach New Jersey, New York; należy do American Physical Therapy Association, współpracuje z Center for Endometriosis Care; sama walczyła z bólem po usunięciu endometriozy głęboko naciekającej; choruje od 16 r.ż., bolesne objawy nasiliły się u niej po 20. r.ż., zdiagnozowana dopiero w wieku 35 lat; odebrała nagrodę od Women’s Helath Foundation za „walkę z bólem poniżej pasa”

E-wersja magazynu Chcemy Być Rodzicami do kupienia tutaj!

Małgorzata Maciaszek

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.