Przejdź do treści

Rok z in vitro!

To był długi i ciężki rok dla polskiego in vitro. Wiele zmian, jeszcze więcej kontrowersji. Zrobiliśmy dla Was przegląd najważniejszych wydarzeń z mijającego roku.

Nowy projekt ustawy o in vitro trafił do Sejmu już w lutym 2015 roku. Ówczesne brzmienie projektu było bardzo zbliżone do finalnej wersji ustawy. Projekt najpierw trafił na stronę Rządowego Centrum Legislacji i w ten sposób ruszyła machina ustawodawcza. Miesiącami projekt odbijał się od kolejnych komisji i podkomisji zdrowia. Poprawki, czytania i awantury były chlebem powszednim.

1 lipca 2015 roku Ministerstwo Zdrowia świętowało drugą rocznicę wprowadzenia rządowego programu, dzięki któremu in vitro jest finansowane ze środków publicznych i pierwszy rok finansowania wszystkich świadczeń zdrowotnych opisanych w programie. Od tamtej pory refundowanych jest 13 preparatów, stosowanych najczęściej w leczeniu niepłodności metodą in vitro.

In vitro odczarowane. Podsumowanie 2 lat rządowego programu 

Im bliżej wyborów parlamentarnych tym więcej i częściej mówiło się o in vitro. Chociaż kwestia zapłodnienia pozaustrojowego w polskim parlamencie obecna był od blisko 10 lat, nigdy nie była priorytetem. Przez Sejm przewijały się kolejny projekty ustaw. Prace nad finalnym kształtem ustawy przyspieszyły wyrok unijnego Trybunału Sprawiedliwości, który w czerwcu orzekł, że Polska do tej pory nie przyjmując regulacji odnośnie naruszyła europejskie dyrektywy.

Przegrana Polski w ETS w sprawie in vitro (czytaj tutaj…)

W maju wybory prezydenckie, wbrew większości sondaży, wygrał niekwestionowany przeciwnik in vitro, Andrzej Duda. W sierpniu zastąpił on na tym stanowisku Bronisława Komorowskiego. Platforma Obywatelska zrozumiała, że jeśli ustawa o in vitro nie przejdzie od razu przez kolejne szczeble legislacyjne, to być może nigdy nie zostanie przyjęta. Było pewne, że jeśli Duda będzie miał taką możliwość, odrzuci ustawę, a co więcej, jesienne wybory mogą diametralnie zmienić rozkład sił w polskiej polityce.

Duda chce kompromisu (czytaj tutaj…) 

W Sejmie wrzało. Projekt ustawy przechodził z rąk do rąk. Sejmowa komisja zdrowia kilkukrotnie zasiadała do prac nad nim.
 
Wreszcie 25 czerwca tego roku Sejm ostatecznie przyjął ustawę o leczeniu niepłodności. Za przyjęciem ustawy było 261 posłów, przeciw 176, a 6 wstrzymało się od głosu. Sytuacja powtórzyła się w Senacie, po dwukrotnym odrzuceniu ustawy w całości przez senacką komisję zdrowia izba przyjęła ustawę. Głosowanie było wyrównane – 46 za i 43 przeciw.

Głosowanie w Sejmie (czytaj tutaj…)

Podpis prezydenta pod ustawą był już tylko formalnością. Bronisław Komorowski podpisał dokument 22 lipca. Do Trybunału Konstytucyjnego przekazał jeden zapis ustawy dotyczący możliwości pobierania komórek rozrodczych od dawcy, który jest niezdolny do świadomego wyrażenia zgody. Mimo to ustawa w całości wejdzie w życie.

Ustawa o in vitro, oczywiście w towarzystwie kontrowersji, weszła w życie 1 listopada 2015 roku. Zaraz potem część klinik musiała przerwać leczenie. Zgodnie z ustawą placówki muszą posiadać pozwolenie ministra zdrowia na: pobieranie komórek rozrodczych od dawców, stosowanie komórek rozrodczych i zarodków w procedurze IVF, w tym przetwarzaniu, testowaniu, konserwowaniu i dystrybucji, gromadzenie, przechowywanie i dystrybucje komórek rozrodczych oraz zarodków przeznaczonych do zastosowania w zabiegu in vitro przez bank komórek. Na kliniki padł blady strach, na szczęście już po kilku tygodniach mogły funkcjonować normalnie. 

Ustawa o in vitro weszła w życie (czytaj tutaj…)

W październiku odbyły się wybory parlamentarne w wyniku czego diametralnie zmienił się układ sił na scenie politycznej. Bezwzględną większość zdobyła konserwatywna partia Prawo i Sprawiedliwość. Zmiany w obszarze in vitro były nieuniknione. Prof. Marian Zembala, ostatni minister zdrowia za kadencji Platformy Obywatelskiej, dobrze znał zamierzenia nowych władz. Na ostatniej prostej zarządzania resortem zdrowia przedłużył ministerialny program finansowania in vitro do 2019 roku.

Zembala zadba o in vitro (czytaj tutaj…)

Jednak radość nie trwała długo. Nowy rząd nie krył swoich planów wobec zapłodnienia pozaustrojowego. 

Nie da finansowania in vitro od Nowego Roku (czytaj tutaj…)


I rzeczywiście! U schyłku roku, na początku grudnia, nowy minister zdrowia, Konstanty Radziwiłł, poinformował opinię publiczną, że refundacja IVF potrwa tylko do połowy 2016 roku. Co w zamian? Radziwiłł zapowiedział wprowadzenie narodowego programu prokreacyjnego, który w dużej mierze ma opierać się na naprotechnologii. – Będziemy realizować różne cele, które nie tylko na etapie diagnozowania i leczenia niepłodności, ale i na etapie profilaktyki będą sfinansowane ze środków publicznych” – powiedział.

Naprotechnologia zamiast in vitro? (czytaj tutaj…)

Blady strach padał na zwolenników in vitro. Co będzie dalej? Czy zmiany nie ominął także samej ustawy. Początkowe oficjalne doniesienia z biura prasowego MZ potwierdzały ten scenariusz.

MZ potwierdza, że chce zmienić ustawę o in vitro (czytaj tutaj…)

Tym większe było nasze zdziwienie, kiedy resort kilka dni temu ogłosił na swojej stronie, ze zmian w ustawie in vitro nie będzie.

Nie będzie zmian w ustawie o in vitro (czytaj tutaj…)

Ale to nie koniec wrażeń, jakie zafundowały nam nowe władze na zakończenie roku.  Kilka dni temu Konstanty Radziwiłł poinformował również, że zamierza w ramach Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) zbudować system, który „będzie całościowo zajmował się problemami prokreacji”. Zarządzenie dotyczące powołania zespołu zaznacza, że celem projektu ma być promocja zdrowia prokreacyjnego oraz  projekt programu polityki zdrowotnej z tego zakresu.

Rusza ministerialny program dot. zdrowia prokreacyjnego (czytaj tutaj…)

Ustawa reguluje wiele istotnych kwestii. In vitro w Polsce ma być dostępne dla małżeństw i par nieformalnych, pozostających we wspólnym pożyciu potwierdzonym zgodnym oświadczeniem. W ramach rządowego programu, który trwa do 30 czerwca 2016 roku, procedura in vitro dla par jest finansowana ze środków publicznych.

Ograniczenia nakładane przez ustawę dotyczą liczby tworzonych zarodków. Jednorazowo można zapłodnić sześć komórek jajowych. Liczba ta pozwala na uzyskanie średnio trzech zarodków, a w efekcie – jednej ciąży.

W myśl ustawy zakazana będzie preimplantacyjna diagnostyka genetyczna w celu wyboru cech fenotypowych, w tym płci dziecka. Wyjątkiem mają być sytuacje, gdy wybór ten pozwoli uniknąć ciężkiej, nieuleczalnej choroby dziedzicznej. Natomiast za tworzenie zarodka w celu innym niż procedura medycznie wspomaganej prokreacji przewidziano karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat.

Pod groźbą kary pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat nie wolno niszczyć zarodków zdolnych do prawidłowego rozwoju. Takimi są zarodki, których tempo i sekwencja podziału komórek, stopień rozwoju w odniesieniu do ich wieku oraz budowa morfologiczna uprawdopodobniają prawidłowy rozwój.

U zarodków objętych zakazem niszczenia nie mogą też zostać stwierdzone wady, które skutkowałyby ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniem albo nieuleczalną chorobą. Polska ustawa przewiduje, że zarodki mogą być przechowywane przez 20 lat, później trafią do anonimowego dawstwa.

W świetle ustawy z procedury in vitro mogą korzystać wszystkie pary – zarówno te w związkach małżeńskich, jak i poza nimi. Koniecznym wymogiem będzie zgodne oświadczenie o wspólnym pożyciu. Dodatkowo osoby te będą musiały mieć za sobą udokumentowany przynajmniej rok nieskutecznego leczenia niepłodności innymi sposobami. In vitro przeznaczone będzie jedynie dla osób, które mają problemy z płodnością, nie będzie dostępne dla par, które chciałyby z niej skorzystać, aby ich dziecko nie dziedziczyło wad genetycznych.
Magda Dubrawska

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.

Najnowsze artykuły