Przejdź do treści

Rak piersi – znaczenie badań profilaktycznych

Rak częściej występuje u kobiet bezdzietnych oraz niekarmiących lub krótko karmiących piersią – fot. 123rf

Rak piersi jest na drugim miejscu wśród chorób onkologicznych pod względem umieralności. Najczęściej chorują kobiety po 50 roku życia (około 80% zachorowań), ale choroba coraz częściej jest rozpoznawana u kobiet młodszych, a także u około 1% mężczyzn.

Jest nowotworem, który jesteśmy w stanie wykryć sami poprzez regularną samokontrolę piersi.

Objawami, które powinny wzbudzić niepokój są: zmiana wielkości i kształtu piersi, nieustępujące po miesiączce guzki lub zgrubienia wyczuwalne w piersi albo pod pachą, zmiana koloru skóry piersi, wciągnięta, pomarszczona lub łuszcząca się skóra piersi, zmiany w obrębie brodawki piersi.

Każda kobieta pomiędz 50 a 70 rokiem życia może wykonać badanie mammograficzne piersi raz na 2 lata i nie jest konieczne posiadanie skierowania. Wykrycie raka piersi we wczesnym stadium zwiększa szansę na wyleczenie u 85–99% chorych.

Ryzyko zachorowania

Do czynników ryzyka zalicza się nadwagę i otyłość, niewielką aktywność fizyczną, nieprawidłowe nawyki dietetyczne, alkohol.

Dane epidemiologiczne wskazują także, że rak częściej występuje u kobiet bezdzietnych oraz niekarmiących lub krótko karmiących piersią. Dodatkowo ryzyko zachorowania jest podwyższone w przypadku wczesnego wystąpienia miesiączki i/lub późnej menopauzy.

Podłoże genetyczne, mutacja BRCA1 + 2, jest przyczyną 5–10% zachorowań. Kobiety, u których wykryto mutację, powinny być objęte badaniami profilaktycznymi jak najwcześniej, już w wieku 25 lat. Umożliwia to wczesne wykrycie choroby i zapobiega przedwczesnej śmierci z powodu raka.

Choroby onkologiczne u ciężarnych

W ostatnich latach obserwuje się wzrastającą liczbę zachorowań onkologicznych u kobiet w ciąży. Nowotwory rozpoznaje się u około 500 ciężarnych rocznie i najczęściej znacznie później, nawet o kilka miesięcy, niż u kobiet w populacji ogólnej. Często dopiero po okresie karmienia piersią. Znacznie obniża to szansę na wyleczenie i skraca długość życia. 

Rak piersi jest wykrywany u około 1 na 3000–10 000 kobiet w ciąży, z tego aż 75% przypadków jest diagnozowanych dopiero po porodzie. Zbyt długi okres rozpoznania i podjęcia leczenia wynika z uśpienia czujności zarówno ze strony lekarza, jak i kobiety. Zmiany w strukturze piersi często są mylone z podobnymi zmianami charakterystycznymi dla okresu ciąży i laktacji. 

Rak piersi – badania

Specjaliści zwracają uwagę na ogromne znaczenie badań profilaktycznych i regularne wykonywanie badania USG piersi.

Zespół ekspertów Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, Polskiego Towarzystwa Onkologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników przygotował zalecenia dotyczące wykonywania USG piersi zarówno u kobiet w ciąży, jak i kobiet karmiących.

Badanie zalecane jest u wszystkich kobiet powyżej 35 r.ż., w tym: u wszystkich ciężarnych w I trymestrze ciąży, raz w roku u kobiet karmiących, zawsze w przypadku zmian w obrębie piersi (guz, zaczerwienienie lub obrzęk).

Specjaliści zwracają także uwagę na rozważenie badania USG u kobiet młodszych, a w przypadku pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów – bez względu na wiek.

Oznaczanie mutacji genów BRCA1 i BRCA2 jest wykonywane w diagnostyce dziedzicznego zespołu raka piersi i raka jajnika i wykrywa 8 najczęstszych mutacji genów BRCA1 i BRCA2 w populacji polskiej.

Mutacje te występują w każdej komórce ciała i mogą być przekazywane z pokolenia na pokolenie. Wiążą się ze zwiększonym ryzykiem raka sutka i piersi tak u mężczyzn, jak i kobiet, a także w kilku innych rodzajów nowotworu.

Nie wszyscy, którzy odziedziczą mutację w genie BRCA1, zapadną na nowotwór, na co duży wpływ mają również inne czynniki genetyczne, środowiskowe i związane ze stylem życia. Jednak mutacja ta zwiększa ryzyko zachorowania w dużym stopniu.

Rak piersi u kobiet z mutacją BRCA1 występuje w 87% przypadków, a rak jajnika w 40%. Choroba pojawia się w wieku 30–45 lat. 

Wskazaniem do wykonania testu jest m.in.: 

– diagnostyka przypadków rodzinnie występujących raków piersi (co najmniej 2–3 przypadki), zwłaszcza rozpoznanych przed 50 rokiem życia; 

– diagnostyka przypadków raka jajnika (niezależnie od wieku), zwłaszcza występujących rodzinnie; 

– diagnostyka przypadków nietypowych postaci raka piersi, zwłaszcza rak obustronny, wczesny (przed 40 r.ż.), rak piersi u mężczyzny.W przypadku wykrycia mutacji genu BRCA1 u krewnej z rakiem piersi lub jajnika, wskazane jest badanie wszystkich krewnych najpóźniej ok. 20–30 r.ż., mimo że nie występują u nich żadne objawy.

Logo Synevo

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Ekspert

Dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska

Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo, wieloletnia nauczycielka akademicka i była konsultantka wojewódzka ds. diagnostyki laboratoryjnej w województwie łódzkim. Autorka wielu publikacji popularnonaukowych i naukowych.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.

Najnowsze artykuły