fbpx
Przejdź do treści

ONCOFERTILITY – część 2

oncofertility invimed klinika ekspert nowotwór metody płodności zapłodnienie rak a ciąża
fot. 123rf.com

Jakie są możliwe sposoby zachowania płodności w ramach oncofertility – opowiada specjalista ginekolog-położnik i endokrynolog z kliniki InviMed w Warszawie lek. med. Jarosław Kaczyński.

SPOSOBY ZACHOWANIA PŁODNOŚCI

Sposobów na protekcję prokreacji tak naprawdę jest wiele. Należy jednak pamiętać, że postęp medycyny, który dokonał się w ostatnich latach, spowodował, że niektóre z nich odeszły już do historii albo straciły uzasadnienie medyczne co do ich przeprowadzania. Wiele zależy także od typu nowotworu, który został zdiagnozowany i planowanej terapii, której ma być poddana pacjentka.

1. LECZENIE OPERACYJNE

W literaturze można natknąć się na zabiegi repozycji jajników w celu ochrony gonad przed planowanym napromienianiem. Należy jednak uzmysłowić sobie, że jajników nie można przesunąć nie wiadomo dokąd – dalej pozostaną w obrębie miednicy mniejszej – a proces naświetlania zawsze wiąże się z rozproszeniem części dawki wiązki promieniowania, przez co niesie ze sobą ryzyko uszkodzenia oocytów.

Ponadto przesunięcie jajników z ich naturalnej lokalizacji wiąże się z ograniczeniem ukrwienia ich tkanki, a w ekstremalnych sytuacjach także z uszkodzeniem jajowodu, co dodatkowo obniża możliwości prokreacyjne pacjentki.

2. FARMAKOLOGICZNA SUPRESJA JAJNIKÓW

W minionych latach dość powszechnie uważało się, że zablokowanie pracy jajnika pozwoli na zachowanie jego funkcji tak hormonalnej, jak i prokreacyjnej na przyszłość. Dzięki badaniom na modelach zwierzęcych i nowym obserwacjom pacjentek poddanych terapii onkologicznej wiemy, że uszkodzenie oocytów odbywa się niezależnie od regulacji hormonalnej osi podwzgórzowo- -przysadkowej, tak więc brak jest intelektualnego uzasadnienia dla wiary w cudowne tabletki, które ochronią jajnik.

W ostatnim okresie przeżywamy renesans zastosowania agonisty GnRh (grupa leków wpływająca na przysadkę mózgową) w wybranej populacji pacjentek onkologicznych. Trzeba jednak pamiętać, że do dziś niejasny jest mechanizm wpływu tej grupy leków na mechanizm ochrony oocytów w jajniku i metoda ta nie jest rekomendowana do samodzielnego zastosowania, z pominięciem innych technik oncofertility.

3. OPERACJE OSZCZĘDZAJĄCE

Leczenie operacyjne w obrębie jajnika, jeśli pozwala na to rozpoznanie histopatologiczne, zawsze powinno być nastawione na zachowanie zdrowej tkanki jajnika. Dlatego też, nawet w chorobach rozrostowych, we wczesnym etapie choroby staramy się zachować zdrowy jajnik, a w przypadku guzów o granicznej złośliwości – wyłuszczyć zmianę, pozostawiając jak najwięcej zdrowej tkanki jajnika.

4. WITRYFIKACJA

Obecnie w ramach oncofertility mamy do dyspozycji trzy najefektywniejsze metody zachowania płodności u kobiet.

– PO PIERWSZE możemy zamrozić dojrzałe komórki jajowe (oocyty) w celu późniejszego ich zapłodnienia.

– PO DRUGIE możemy wytworzyć dojrzałe zarodki i przechować je do czasu zakończenia terapii onkologicznej u pacjentki, a następnie przenieść je do jamy macicy.

– PO TRZECIE możemy (w procedurze laparoskopii) usunąć zdrową tkankę jajnika przed
rozpoczęciem terapii onkologicznej, po czym przeszczepić ją ponownie do organizmu kobiety po zakończonym leczeniu.

Wytworzenie i zabezpieczenie dojrzałych komórek jajowych polega na stymulacji hormonalnej jajników do momentu aż pęcherzyki uzyskają odpowiednią wielkość. Wtedy zapada decyzja o wykonaniu punkcji jajników. Jest to stosunkowo krótki zabieg, przeprowadzany w krótkotrwałym znieczuleniu dożylnym, polegający na przezpochwowym nakłuciu jajników i pobraniu płynu pęcherzykowego, w którym to płynie embriolog znajduje komórki jajowe. Dojrzałe komórki zamrożone są w ciekłym azocie do momentu wykorzystania ich przez pacjentkę, po zakończeniu leczenia onkologicznego.

Proces wytworzenia zarodków przebiega analogicznie jak procedura uzyskania oocytów do mrożenia, tyle że w terapię zaangażowany jest także partner pacjentki. W dniu zabiegu mężczyzna oddaje nasienie, którym zapładniane są oocyty pozyskane w punkcji jajników. Po zapłodnieniu powstałe zarodki poddaje się krioprezerwacji.

W przypadku mrożenia tkanki jajnika stosuje się laparoskopię. W trakcie tego zabiegu operacyjnego pobiera się tkankę jajnika, która następnie – po specjalistyczny przygotowaniu – zostaje zamrożona w ciekłym azocie. Po zakończeniu przez pacjentkę terapii systemowej, ponownie na drodze operacyjnej, wszczepia się pobraną wcześniej tkankę do organizmu kobiety. Metoda ta pozwala nie tylko na przywrócenie zdolności rozrodczych kobiety, ale także jest jedyną metodą chroniąca pacjentkę przed przedwczesną menopauzą, do której dochodzi w przypadku zniszczenia tkanki jajnika.

KOSZTY

Niezmiernie istotny jest aspekt finansowy terapii oncofertility, który w Polsce nie jest refundowany, jeśli chodzi o procedurę pobrania i mrożenia tkanki jajnika. W przypadku stymulacji owulacji do wytworzenia komórek jajowych, funkcjonują programy: stołeczny i mazowiecki, które współfinansują procedurę IVF. Jeśli pacjentka posiada ubezpieczenie społeczne, to NFZ refunduje terapię farmakologiczną w tej procedurze. Należy pamiętać, że programy wsparcia finansowego, jak i refundacja NFZ, mogą być przyznane, jeśli pacjentka posiada prawidłową wartość AMH powyżej 0,7.

POST FACTUM

Terapia oncofertility została opracowana dla pacjentek przed rozpoczęciem terapii onkologicznej. Zastosowanie chemii lub radioterapii zmniejsza szansę na zachowanie oocytów w stanie nienaruszonym. Co prawda opracowano eksperymentalne schematy terapii w przypadku białaczek, kiedy to najpierw włącza się chemioterapię, a dopiero później pobiera tkankę jajnika do krioprezerwacji, ale są to eksperymenty naukowe, które nie mają powszechnego zastosowania w codziennej praktyce klinicznej.
Jeśli pacjentka utraciła zdolności prokreacyjne, możemy zaproponować jej terapię z wykorzystaniem oocytów dawczyni lub adopcję zarodka.

Do starań prokreacyjnych, niezależnie od stosowanego typu leczenia (zapłodnienie pozaustrojowe, przeszczep tkanki jajnika czy adopcja zarodka), możemy powrócić po zakończeniu terapii onkologicznej i uzyskaniu zgody od prowadzącego lekarza onkologa.

Ciąża u pacjentek po leczeniu onkologicznym zawsze wymaga wzmożonego nadzoru ze strony lekarza prowadzącego i jest indywidualną sprawą każdej pacjentki, albowiem należy pamiętać, że są różne terapie – w tym zabiegowe na szyjce macicy – które mogą wikłać przebieg ciąży, doprowadzić do porodu przedwczesnego, czy też będą kwalifikacją do wykonania selektywnego cięcia cesarskiego.

CO Z MĘŻCZYZNAMI?

W przypadku mężczyzn jedynym sposobem protekcji prokreacji jest bankowanie nasienia, które może być wykorzystane później w procedurze rozrodu wspomaganego. Procedury bankowania tkanki jądra pozostają na etapie eksperymentów medycznych, a uzyskiwane wyniki nie napawają optymizmem.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Ekspert

Dr Jarosław Kaczyński

To ceniony lekarz prowadzący, a do tego dżentelmen w każdym calu. Skupiony na wnikliwej diagnostyce i opartym na niej precyzyjnym działaniu. Dzięki ogromnej wiedzy z zakresu ginekologii i endokrynologii potrafi bardzo skutecznie pomagać wszystkim parom zmagającym się z niepłodnością – także tym, które mają za sobą lata leczenia w innych ośrodkach. Jeden z prekursorów zabiegów zabezpieczających płodność w obliczu leczenia onkologicznego.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.