fbpx
Przejdź do treści

ONCOFERTILITY – część 1

klinika invimed nowotwór rak zachowanie płodności chemioterapia oncofertility
fot. 123rf.com

Czym jest oncofertility i jakie ma znaczenie w leczeniu płodności – opowiada specjalista ginekolog-położnik i endokrynolog z kliniki InviMed w Warszawie lek. med. Jarosław Kaczyński.

Choroby nowotworowe to druga pod względem częstości występowania przyczyna zgonów wśród ludzi. Szacuje się, że rocznie na świecie zapada na nie ok. 13 mln osób, z czego 1 milion to młodociani pacjenci. Dzięki wczesnemu wykrywaniu i skutecznej terapii onkologicznej 85% chorych wygrywa walkę z rakiem, a ponad 50% z nich chce zostać w przyszłości rodzicami. Tyle że – kładąc główny nacisk na walkę z chorobą nowotworową, walkę o życie – niejednokrotnie zapominamy, iż po zakończonej sukcesem terapii przeciwnowotworowej (w wyniku zastosowania chemio- bądź radioterapii), nieświadomie pozbawiamy pacjentów szansy na prokreację, zabijając w nich możliwość wytworzenia własnych zdrowych gamet: komórek jajowych (oocytów) lub plemników.

Czym jest protekcja prokreacji – oncofertility?

Mówiąc wprost, jest to szansa na zachowanie zdolności do posiadania dzieci, szansa na możliwość czerpania radości z podstawowego pragnienia każdego człowieka, jakim jest rodzicielstwo. Oncofertility to postępowanie medyczne ukierunkowane na zabezpieczenie gamet bądź tkanek przed działaniem chemioterapeutyków lub radioterapii, mających zastosowanie w terapii onkologicznej, ale także w przypadku występowania endometriozy czy chorób autoimmunologicznych niszczących tkankę jajnika. Istotą tego postępowania jest zabezpieczenie gamet przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej.

Oncofertility wpisuje się w nowoczesną onkologię, albowiem dzięki takiemu podejściu możemy nie tylko umożliwić pacjentkom posiadanie własnego potomstwa, ale także przywrócić im funkcje hormonalne jajnika, chroniąc przed przedwczesną menopauzą.

Wpływ choroby nowotworowej na prokreację

Czy wszystkie pacjentki poddane terapii onkologicznej stracą szansę na posiadanie dzieci? Oczywiście, że nie. Na podstawie badań na modelach zwierzęcych i nowych badań przeprowadzanych na pacjentkach poddanych nowoczesnym terapiom onkologicznym, wiemy, że 20% z nich zachowa swoje szanse prokreacyjne. Tylko że przed włączeniem terapii onkologicznej nie wiadomo, której pacjentce uda się zachować swoje własne komórki jajowe w stanie nienaruszonym, a które niestety stracą tę możliwość bezpowrotnie.

Wiemy, że leki onkologiczne niszczą funkcje prokreacyjne kobiet w różnych mechanizmach:

  1. Uszkadzają łańcuch DNA zawarty w komórkach jajowych, przez co oocyt nie nadaje się do zapłodnienia, a jeśli nawet do tego dojdzie, to powstały zarodek ulega poronieniu.
  2. Chemioterapeutyki – zwłaszcza leki alkilujące – doprowadzają do przyspieszonej rekrutacji oocytów zmagazynowanych w jajnikach, przez co w szybkim tempie doprowadzają do całkowitego ich zużycia, pozbawiając w ten sposób kobiety rezerwy jajnikowej.
  3. Leki stosowane w terapiach onkologicznych doprowadzają do aktywacji zaprogramowanej śmierci komórkowej (apoptozy) – co bezpowrotnie doprowadza do bezpłodności.

Prawdą jest, że młode kobiety (w porównaniu do tych starszych) są odporniejsze na działanie chemioterapeutyków i mają wyższą rezerwę jajnikową. Nie bez znaczenia pozostaje także typ nowotworu, na który choruje pacjentka. Dzisiaj już wiemy, że w przypadku raków tarczycy czy czerniaka skóry zastosowana terapia nie uszkadza rezerwy jajnikowej. Jednak w przypadku najczęstszych nowotworów złośliwych wśród kobiet, jakimi są:

  • rak piersi,
  • ziarnica złośliwa,
  • guzy centralnego układu nerwowego,
  • nowotwory kości,
  • nowotwory nerek,

dochodzi do obniżenia zdolności prokreacyjnej w wyniku zastosowanej terapii przeciwnowotworowej. Oczywiście następuje również utrata funkcji hormonalnej jajnika, czego konsekwencją jest przedwczesna menopauza.

Nie należy także pomijać znaczenia radioterapii w procesie uszkadzania zdolności prokreacyjnych kobiet. Zastosowanie radioterapii w dawce 2 Gy obniża rezerwę jajnikową o połowę. Dodatkowo – w wyniku napromieniania miednicy mniejszej – może dojść do atrofii (zaniku) błony śluzowej jamy macicy czy do zmniejszenia objętości macicy i zaburzeń w jej ukrwieniu, co stanowi kolejny problem w medycynie rozrodu.

Bezpieczeństwo

Dzięki nowoczesnemu podejściu do stymulacji, praktycznie nie ma żadnego znaczenia dzień cyklu menstruacyjnego (jako moment rozpoczęcia terapii), a uzyskane w protokole komórki jajowe są w pełni dojrzałe, wartościowe i gotowe do późniejszego zapłodnienia. Opracowano także bezpieczne metody stymulacji owulacji w przypadku nowotworów estogenozależnych, jakim jest np. rak piersi. Dzięki włączeniu do terapii leków hamujących powstawanie w tkankach estrogenów, możemy bezpiecznie prowadzić terapię, uzyskując wysokiej klasy komórki jajowe, nie przekraczając jednocześnie fizjologicznych stężeń estrogenów u pacjentki z rakiem wrażliwym na te hormony.

Udowodniono, że pacjentki przystępujące do procedury oncofertility, praktycznie nie odwlekają momentu rozpoczęcia terapii onkologicznej. Dzięki współpracy z onkologami, kobiety są kierowane do procedury protekcji prokreacji z chwilą postawienia diagnozy, jeszcze przed kwalifikacją do terapii systemowej. Dzięki temu ginekolodzy zajmujący się rozrodem wspomaganym mają komfort pracy z pacjentką – bez „presji czasu odliczanego do momentu włączenia chemii”.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Ekspert

Dr Jarosław Kaczyński

To ceniony lekarz prowadzący, a do tego dżentelmen w każdym calu. Skupiony na wnikliwej diagnostyce i opartym na niej precyzyjnym działaniu. Dzięki ogromnej wiedzy z zakresu ginekologii i endokrynologii potrafi bardzo skutecznie pomagać wszystkim parom zmagającym się z niepłodnością – także tym, które mają za sobą lata leczenia w innych ośrodkach. Jeden z prekursorów zabiegów zabezpieczających płodność w obliczu leczenia onkologicznego.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.