fbpx
Przejdź do treści

Niezależne czynniki ryzyka choroby sercowo-naczyniowej

Niezależne czynniki ryzyka choroby sercowo-naczyniowej
fot.Pixabay

W rutynowej diagnostyce laboratoryjnej wykonuje się tzw. lipidogram, w skład którego wchodzą cholesterol i triglicerydy całkowite oraz cholesterol lipoprotein LDL i HDL, a także cholesterol nie-HDL. Coraz częściej okazuje się jednak, że ograniczanie panelu badań lipidowych tylko do tych parametrów może być niewystarczające do pełnej diagnostyki zaburzeń lipidowych i związanych z tym powikłań. W proponowanym przez towarzystwa naukowe nowym panelu lipidowym, poza powyższymi składnikami, proponuje się m.in. oznaczanie lipiproteiny (a) Lp(a) oraz homocysteiny.

Co to jest lipoproteina?

Lipoproteina (a) przypomina budową cząsteczkę LDL. W przeciwieństwie jednak do LDL, która w swoim składzie posiada głównie białko apo-B100, w Lp(a) znajduje się dodatkowo unikatowe białko apolipoproteina (a). Istnieje wybitne podobieństwo strukturalne pomiędzy apo (a) a plazminogenem, co powoduje, że apo (a) współzawodniczy z plazminogenem o miejsce wiązania na fibrynie. Efektem tego jest utrudnione wewnątrznaczyniowe rozpuszczanie skrzepu.

Rola biologiczna Lp(a) nie jest do końca poznana. Bierze ona udział w procesie gojenia ran i naprawie uszkodzonych naczyń, transportując cholesterol będący budulcem błon komórkowych, przyspiesza migrację i proliferację komórek mięśni gładkich. Ta ostatnia właściwość ma prawdopodobnie znaczenie w powstawaniu zmian miażdżycowych. Zachowuje się także jak białko ostrej fazy – wzrasta w chorobach nowotworowych, w infekcjach bakteryjnych, po zabiegach operacyjnych.

Czynniki ryzyka

Stężenie Lp(a) jest uwarunkowane genetycznie. Nie zależy od wieku, płci, diety i nie podlega działaniu leków hipolipemizujących. Lp(a) została uznana za niezależny czynnik ryzyka choroby sercowo-naczyniowej CVD. Podwyższone stężenie powoduje 2–5 razy większe ryzyko zmian miażdżycowych i zawału mięśnia sercowego oraz chorób naczyń mózgowych. Jest jednym z silniejszych czynników ryzyka miażdżycy u chorych z rodzinną hipercholesterolemią, stąd (wg zaleceń [HK1] The European Atherosclerosis Society i European Society of Cardiology EAS/ESC z 2016 roku) wskazane jest oznaczanie Lp(a) u tych chorych. Stężenie Lp(a) powinno być także oznaczane u chorych z objawami przedwczesnej CVD lub z obciążającym wywiadem w tym kierunku.

Do czynników ryzyka CVD został zaliczony także podwyższony poziom homocysteiny. Zależne od niej mechanizmy prowadzą do uszkodzeń naczyń krwionośnych, zwiększając ryzyko zmian miażdżycowych i prozakrzepowych.

Przyczyny hiperhomocysteinemii

Przyczyny hiperhomocysteinemii mogą być uwarunkowane genetycznie, ale również spowodowane niedoborami witamin biorących udział w metabolizmie homocysteiny – kwas foliowy, witamina B6 i B12, innymi chorobami – niewydolność nerek i nowotwory, lekami wpływającymi na przemiany kwasu foliowego lub witaminy B6 oraz używkami – nadmierne używanie alkoholu, picie dużych ilości kawy, palenie papierosów. Duży wpływ czynników środowiskowych często umożliwia regulowanie stężenia homocysteiny. Najkorzystniej jest, jeśli stężenie homocysteiny nie przekracza wartości 10 µmol/l, stężenie 10–12 µmol/l to poziom tolerowany , leczenia wymagają pacjenci z objawami i obciążonych dużym ryzykiem, 12–30 µmol/l – poziom umiarkowanie podwyższony, ponad 30 µmol/l – poziom krytycznie podwyższony i wymaga interwencji u wszystkich osób, także z pozoru zdrowych.

Zalecana w hiperhomocysteinemii dieta polega na uzupełnieniu niedoborów kwasu foliowego (żółtka jaj, wątroba, pełnoziarniste pieczywo, ciemnozielone warzywa, szpinak, bób, brokuły, szparagi, brukselka, fasola, banany, pomarańcze), witaminy B6 (wieprzowina, drób, ryby, pełnoziarniste pieczywo, produkty sojowe), witaminy B12 (mięso, ryby, jajka, produkty mleczne).

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Ekspert

Dr n.med. Iwona Kozak-Michałowska

Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo wieloletnia nauczycielka akademicka i była konsultantka wojewódzka ds. diagnostyki laboratoryjnej w województwie łódzkim. Autorka wielu publikacji popularnonaukowych i naukowych.

Autor

dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska

Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo wieloletnia nauczycielka akademicka i była konsultantka wojewódzka ds. diagnostyki laboratoryjnej w województwie łódzkim. Autorka wielu publikacji popularnonaukowych i naukowych.