fbpx
Przejdź do treści

Nie ma ludzkości bez niepłodności

Ludzkość trwa dzięki temu, że się rozmnażamy. Dzięki wielkiemu instynktowi macierzyństwa i ojcostwa od zawsze porywamy się na trudy rodzicielstwa, licząc na to, że nasze dzieci przekażą część nas samych kolejnym pokoleniom.

Chęć pozostawienia po sobie śladu, choć wydaje się egoistyczna, jest tak ludzkim pragnieniem, że opisana już była przez starożytnych – non omnis moriar (nie wszystek umrę) pisał Horacy. Chcemy doświadczyć rodzicielstwa, mimo trudów i wyzwań jakie niesie, bo mityczna nagroda w postaci przekazania naszych genów wydaje się większa niż  wstawanie do dziecka o piątej rano, niż codzienne wrzaski przy ubieraniu i większa niż koszty finansowe, które będziemy przez lata ponosić.

W dawnych czasach posiadanie (!) dzieci było koniecznością – w bogatszych rodach gwarantowało przetrwania nazwiska i majątku, w mniej zamożnych rodzinach zapewniało dodatkowe ręce do pracy. Posiadanie dzieci było również nieuniknione, dlatego że antykoncepcja nie była znana lub też wiedza w tym zakresie była zdecydowanie niewystarczająca.

W naszej kulturze jednym z najstarszych przekazów dotyczącym niepłodności jest biblijna historia Sary, żony Abrahama: Saraj była bezpłodna i nie miała potomstwa.(Rdz 11,29-30). Gdy Bóg objawił się Abrahamowi i obiecał mu dużo potomstwa, jego żona Sara, która nie miała dzieci, nie uwierzyła. Sądziła, że są już za starzy. Jednak ich syn Izaak przyszedł na świat w zapowiedzianym przez Boga terminie.
 
W mniej znanej ogółowi sumeryjskiej opowieści najpierw pasterz a potem król Etana spotkał swoje przeznaczenie szukając „ziela narodzin”, czyli lekarstwa na niepłodność. Sumerowie mieli również Boga odpowiedzialnego za płodność (Ormuzd) oraz jego przeciwnika – powodującego m.in. bezpłodność (Aryman)
 

 bezpłodność Od zawsze jawiła się jako  problem

Polski książę Przemysław II (XIII w), według relacji Długosza, nakazał uduszenie swojej żony, która z powodu bezpłodności nie mogła dać mu syna.
 
Inni polscy władcy róznież borykali się z problemem bezpłodnych żon (lub takich, które rodziły tylko córki). Nie miał szczęścia Władysław Jagiełło, dopiero trzecia żona urodziła mu syna, który mógł zostać następcą tronu. Zygmunt Stary doczekał się męskiego potomka – Zygmunta Augusta – dopiero w drugim małżeństwie. Syn, który również zasiadł na tronie Polski, okazał się bezpłodny.
 
Oprócz konieczności podtrzymania rodu, niewątpliwy wpływ na postrzeganie problemu bezpłodności miał oczywiście Kościół katolicki, który podkreślał, że posiadanie potomstwa jest celem i obowiązkiem małżeństwa (statut synodalny z 1423 roku)
 
Niemożność posiadania potomka dotykała nie tylko polskich włodarzy. Jedna z najbardziej barwnych postaci w angielskiej historii – Henryk VIII – również borykał się z problemem niepłodności. Jego pierwsza żona Katarzyna najpierw poroniła, a dziecko urodzone z kolejnej ciąży zmarło po miesiącu. Król, ponieważ nie miał dziedzica, związał się więc z Anną Boleyn, która zaszła w ciążę jeszcze przed uzyskaniem przez Henryka oficjalnego unieważnienia małżeństwa z Katarzyną. Niestety nie był to oczekiwany syn.
To nie koniec trudności tej dynastii. Jedynym męskim potomkiem Henryka był Edward. Na podstawie Aktu Sukcesji z 1544 oraz testamentu Henryka VIII, następczynią Edwarda (w razie braku jego potomstwa) miała być córka Henryka i Katarzyny Aragońskiej – Lady Maria. Kiedy Maria zmarła bezpotomnie w 1558, tron objęła jej siostra Elżbieta. Elżbieta I nie miała męża, ani nie wyznaczyła dziedzica, powodując kryzys dynastyczny. 
 
Widzimy, jak przez wieki kwestia płodności, bezpłodności, rodzenia potomków właściwej płci była sprawą nie tylko osobistą, co społeczną a nawet państwową. Leczenie niepłodności nie jest więc współczesną zachcianką znudzonych par. Posiadania (lub nie) dzieci  mogło zmienić losy sojuszy, mogło spowodować upadek dynastii i tym samym wpłynąć na losy państw i narodów. Urodzenie dziecka, które przeżyło, to była również kwestia „być albo nie być” dla danego rodu, dla dynastii, dla konkretnej rodziny.  To nigdy nie było bez znaczenia. Płodność zawsze była ważna.

XX wiek przyniósł odkrycia medyczne pozwalające wielu parom na uratowanie swojego rodzicielskiego marzenia. Wydawało się więc, że pielęgnowana przez stulecia chęć posiadania dziecka nareszcie zostanie właściwie doceniona i uhonorowana. Wbrew takim oczekiwaniom stało się inaczej.

 

ostatnie dziesięciolecia pokazują chęć zbudowania swojej rodziny na swoich zasadach jako egoistyczną zachciankę.

Ze strony części społeczeństwa, co czytamy nie tylko w komentarzach na forach ale i tekstach popularnych publicystów, płynie przekonanie, że tylko naturalnie spłodzone potomstwo jest godne, być żyć a także, że niepłodność/bezpłodność jest pewnego rodzaju dopustem bożym czy karą (w tym przekonaniu widać echa minionych wieków, gdzie choroba bywała karą za grzechy. 

 

Co się zmieniło, że ze sprawy kluczowej, stanowiącej cel związku, stało się to instyktowne, naturalne pragnienie czymś złym i godnym potępienia? Nie znam na to dobrej odpowiedzi.

Tekst powstał w ramach Tygodnia Świadomości Niepłodności organizowanego przez Stowarzyszenie Nasz Bocian. Więcej informacji o akcjach organizowanych w ramach TŚN znajdziecie stronie Stowarzyszenia.
W związku z tym tekst powyższy, jeśli zostanie uznany za interesujący, może być publikowany i przedrukowywany bezpłatnie i bez dodatkowych zgód, wyłącznie z zastrzeżeniem imienia i nazwiska autorki.

 
Jolanta Drzewakowska

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.