fbpx
Przejdź do treści

Macierzyństwo w czasach kryzysu

W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci. Decyzja o posiadaniu potomka jest odkładana przez coraz większą liczbę Polaków. Z wygody? Bynajmniej.

Opublikowany w „Rzeczpospolitej” z 2 lipca artykuł omawiający najnowsze badania Eurostatu odbija się szerokim echem w polskiej blogosferze. Zebrane przez Eurostat dane potwierdzają przypuszczenia, że istnieje zależność pomiędzy sytuacją potencjalnej matki na rynku pracy a jej decyzją o zajściu w ciążę. Jednak wbrew obiegowej opinii to nie zamieszkujące na wsi bezrobotne kobiety o niskim statusie ekonomicznym rodzą więcej dzieci. Przeciwnie, dziecko to „towar luksusowy”.

Wskaźnik dzietności (liczba urodzeń przypadająca na jedną kobietę w wieku rozrodczym) dla kobiet pracujących wynosił w 2011 roku 1,78, a dla bezrobotnych 0,92. Oznacza to, że kobiety czujące się pewniej na rynku pracy i mające stabilną sytuację finansową rodzą niemal dwukrotnie więcej dzieci od tych, które na dziecko po prostu nie mogą sobie pozwolić.

Polacy w kryzysie rzadziej decydują się na związek

Najnowsze prognozy GUS na lata 2008-2035 („Prognoza ludności na lata 2008-2035”, GUS, Studia i Analizy Statystyczne, Warszawa 2009) również nie nastrajają optymistycznie. Według tych danych systematycznie rośnie i będzie rosła liczba gospodarstw jednoosobowych i dwuosobowych, natomiast drastycznie będzie spadać liczba gospodarstw domowych odpowiadających modelowi 2 plus 1 (dwoje rodziców lub opiekunów plus jedno dziecko). Oznacza to, że Polacy w czasach kryzysu rzadziej decydują się na wejście w trwały związek, założenie rodziny, a jeszcze rzadziej na posiadanie dzieci.

Być może prognozy GUS są zbyt pesymistyczne, a gorsze statystyki wynikają jedynie z obecnej sytuacji finansowej wielu Polaków, bez wątpienia trudnej. Być może jednak po prostu nie chce nam się już zakładać rodziny. To właśnie sugerują kolejne dane GUS, potwierdzające tezę o dokonujących się zmianach kulturowych wpływających na tę sferę życia. W miastach, w których żyje większość społeczeństwa, coraz więcej osób decyduje się na życie w pojedynkę. Na wsi, na którą zmiany kulturowe docierają z pewnym opóźnieniem, sytuacja na razie jest nieco inna. Jak się prognozuje, w ciągu najbliższych pięciu lat odsetek singli się nie powinien się zwiększyć.

Wzrasta liczba gospodarstw domowych bez dzieci

Badanie nastrojów społecznych Polaków przeprowadzone przez TNS Polska w 2013 roku pokazuje, że to właśnie kobiety są niezwykle krytycznie nastawione do sytuacji w polskiej gospodarce. Aż 4/5 z nich uważa, że znajduje się ona w stanie kryzysu i tylko 15 proc. z nich ma nadzieję na poprawę swoich warunków materialnych. Skoro zatem kobiety tak niekorzystnie postrzegają swoją sytuację materialną i tak pesymistycznie oceniają szanse na jej poprawę, nie ma się co dziwić, że coraz rzadziej podejmują one decyzję o macierzyństwie – do nich w tej sprawie przecież należy ostatnie słowo.

Jest rzeczą naturalną, że rodzice chcą zapewnić swoim dzieciom jak najlepsze warunki do rozwoju, a w społeczeństwie opartym na konsumpcji oznacza to głównie dobra materialne. Coraz mniej osób decyduje się więc na drugie, trzecie i kolejne dziecko. Wielodzietne rodziny są coraz rzadziej spotykane wśród ludzi mało zamożnych i słabo wykształconych, a wielodzietność staje się powoli znakiem rozpoznawczym celebrytów.

Polska prasa kolorowa nie opisuje już rodzin Davida i Victorii Beckhamów (czworo dzieci) czy Angeliny Jolie i Brada Pitta (sześcioro dzieci) w kategoriach może i sympatycznego, ale jednak dziwactwa. Przeciwnie – na jej łamy trafia coraz więcej podobnych rodzin ze świata polskiej polityki i rozrywki.

Na podstawie wyników wspomnianych badań nie można niestety udzielić jasnej i prostej odpowiedzi na pytanie, dlaczego Polki rodzą tak mało dzieci. Wydaje się, że kluczowe okazuje się pragnienie lepszego życia, na które trzeba zwyczajnie zapracować. A więc z jednej strony brakuje nam czasu na zbudowanie trwałych relacji, a z drugiej – pragnąc lepszego życia dla swoich dzieci, odkładamy na przyszłość decyzję o ich urodzeniu. Z dobrze rozwijającej się kariery trudno jednak tak po prostu zrezygnować, szczególnie gdy za plecami słychać już oddech młodszej, żądnej sukcesów konkurencji. Ta pozornie rozsądna strategia prowadzi zatem do tego, że właściwy moment nigdy nie nadchodzi.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Magdalena Kaczorowska-Korzniakow

jest psychologiem, psychoterapeutką i tłumaczem. W swojej pracy terapeuty kieruje się Kodeksem Etycznym PTPP. Prowadzi indywidualną psychoterapię dorosłych i dzieci.