Przejdź do treści

Litewska prezydent zawetowała ustawę o in vitro

litwa in vitro

Prezydent Litwy Dalia Grybauskaite zawetowała konserwatywną ustawę in vitro, zezwalającą na zapłodnienie maksymalnie trzech komórek jajowych i zakazującą mrożenia zarodków.

„Ustawa ta jest sprzeczna z postępem naukowym i normami etyki medycznej” – powiedziała prezydent.

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

W podobnym tonie wypowiada się premier Litwy, Algirdas Butkeviczius, według niego ustawa „zamiast polepszyć sytuację rodzin oczekujących na dzieci, pogarsza ją”. Popiera go również minister zdrowia Juras Pożela, który wyraził nadzieję, że Sejm przyjmie weto pani prezydent.

Litwa in vitro pod dyskusję

W litewskim parlamencie od kilku lat trwa żywa dyskusja na temat leczenia niepłodności. Kością niezgody jest przede wszystkim ochrona zarodków. Konserwatyści, którzy uznają życie od momentu poczęcia, stanowczo sprzeciwiają się zamrażaniu zarodków. Liberałowie zaś zwracają uwagę na ochronę zdrowia kobiety oraz skuteczność metody, tym samym dopuszczają tworzenie większej liczby zarodków i ich zamrażanie.

Podczas głosowania w Sejmie, projekt ustawy poparło 59 posłów w 141-osobowym parlamencie, 19 głosowało przeciw, 15 wstrzymało się od głosu. „Za” byli głównie posłowie partii konserwatywnej, Akcji Wyborczej Polaków na Litwie – Związku Chrześcijańskich Rodzin, Partii Pracy i partii Porządek i  Sprawiedliwość. Socjaldemokraci i liberałowie byli przeciwko, albo  wstrzymali się od głosu.

NAJNOWSZY NUMER MAGAZYNU CHCEMY BYĆ RODZICAMI DO KUPIENIA TUTAJ!

Magda Dubrawska

dziennikarka Chcemy Być Rodzicami, doktorantka socjologii.

Nieudana implantacja przy in vitro. Przyczyny i dalsze postępowanie

Nieudana implantacja
Po nieudanej implantacji zaleca się wykonanie pogłębionych badań w celu ustalenia przyczyny niepowodzenia – fot. Fotolia

Nie każda implantacja zapłodnionej in vitro komórki jajowej przebiega pomyślnie. Zaburzenia implantacji mogą mieć wiele różnych przyczyn, badania przeprowadzane po nieudanej próbie in vitro pozwalają lepiej je poznać i udoskonalić terapię.  

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Kiedy implantacja zapłodnionej komórki jajowej nie doprowadza do prawidłowo rozwijającej się ciąży, zaleca się wykonanie pogłębionych badań w celu ustalenia przyczyny niepowodzenia.

Zakres badań wyznaczany jest indywidualnie dla każdej starającej się o dziecko pary, na podstawie dotychczas zgromadzonych danych na temat stanu zdrowia i specyficznych predyspozycji przyszłych rodziców.

W przypadkach, w których dotąd stosowana forma leczenia niepłodności nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, zwoływane jest konsylium lekarskie, które wyznacza najlepszą ścieżkę postępowania dla konkretnej pary.

Zobacz też: Analiza czynników niepowodzenia in vitro. Sprawdź, czemu nie udało się uzyskać ciąży

Nieudana implantacja a AMH

Jednym z indywidualnych parametrów, które uwzględnia się w trakcie analizy dostępnych dla danej pary rozwiązań jest AMH – parametr rezerwy jajnikowej.

Znajomość AMH pacjentki pozwala na skuteczną stymulację hormonalną, która zwiększa szansę na pozytywne wyniki procedury in vitro w przyszłości.

Zalecane jest też wykonanie diagnostyki genetycznej, badań hormonalnych obojga partnerów, pogłębione badania nasienia, badania immunologiczne oraz analizy pod kątem ewentualnych niedoborów witamin i innym substancji.

Zobacz też: Brak zapłodnienia komórek jajowych przy in vitro. Jak wyeliminować przyczyny i zwiększyć szansę na ciążę?

Nieudana implantacja – jakie mogą być przyczyny?

Wśród pacjentów leczących niepłodność w Polskich klinikach, aż 35% par nie może zajść w ciążę z powodu obniżonej jakości nasienia. Zdarza się, że podstawowe parametry, takie jak ilość, czy ruchliwość plemników są w normie, nie dochodzi do zapłodnienia z powodu zaburzeń w materiale genetycznym lub niedojrzałości plemników.

Zalecanym postępowaniem jest w tej sytuacja konsultacja andrologiczna. Mogą pojawić się wskazania do wykonania badania morfologii plemników, fragmentacji DNA plemnika, badanie nasienia SOME+HOS czy badania morfologii plemników pod duzym powiększeniem.

14% par nie zachodzi w ciążę z powodu niskiej jakości komórek jajowych, która powoduje problemy z rozwojem zarodków. Czynnikiem wpływającym na jakość komórek jajowych jest przede wszystkim wiek kobiety. Z wiekiem zmniejsza się poziom AMH oraz zdolność komórek do zapłodnienia i prawidłowych podziałów. Niedobory hormonu wzrostu, DHEA, czy TST również obniżają jakość komórek jajowych.

Mając wiedzę na temat powyższych parametrów, można dobrać odpowiedni rodzaj stymulacji hormonalnej oraz odpowiedni moment jej rozpoczęcia. Zdarza się, że pacjentki mimo wystarczającego poziomu AMH nie reagują prawidłowo na stymulację hormonalną. Powodem trudności w zapłodnieniu i utrzymaniu ciąży mogą być także zaburzenia genetyczne oraz obecność przedwcześnie dojrzałego pęcherzyka jajnikowego, który może blokować rozwój pozostałych pęcherzyków.

Niepowodzenia implantacji mogą wynikać z nieprawidłowego rozwoju zarodków lub zaburzeń po stronie macicy, a konkretnie wyściełającego jej endometrium. W takich sytuacjach zalecana jest indywidualnie dobrana farmakoterapia. Jeśli w macicy występują zmiany, mogą pojawić się  wskazania do wykonania małoinwazyjnych zabiegów chirurgicznych.

Zobacz też: Superstymulacja do in vitro. Na czym polega i jak wpływa na poprawę jakości komórek jajowych?

Po ilu próbach zapłodnienia in vitro zachodzi się w ciążę?

Niestety nie ma reguły. Jak widzicie, przyczyn problemów z prawidłową implantacją zarodka może być wiele. Ile par, tyle powodów.

Jednak nie należy się poddawać, pozytywne myślenie i realizacja dodatkowych badań precyzujących przyczynę niepowodzenia to najlepsza recepta na prawidłowo rozwijającą się ciążę w przyszłości.

Źródło: na podstawie materiałów udostępnionych przez Klinikę Leczenia Niepłodności INVICTA

Tu kupisz e-wydanie magazynu Chcemy Być Rodzicami

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. Zawodowo interesuje się prawami człowieka, w tym prawami reprodukcyjnymi oraz etyką medyczną. W czasie wolnym dużo czyta - najchętniej z jednym ze swoich trzech kotów na kolanach, trenuje roller derby i fotografuje.

Rzecznik Praw Dziecka o in vitro: to metoda niegodziwa

Rzecznik Praw Dziecka o in vitro: to metoda niegodziwa
fot. TVN24

Mikołaj Pawlak został powołany na nowego Rzecznika Praw Dziecka. Przed głosowaniem odpowiadał na pytania senatorów m.in. te dotyczące zapłodnienia metodą in vitro. – Od strony prawno-moralnej jest to metoda niegodziwa – mówił Pawlak.

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

12 grudnia Senat zatwierdził kandydaturę Pawlaka na stanowiska Rzecznika Praw Dziecka. Za jego powołaniem opowiedziało się 57 senatorów, przeciwko było 26, nikt nie wstrzymał się od głosu.

Zobacz także: In vitro tylko dla małżeństw? Kontrowersyjny projekt ustawy trafił do Sejmu

Rzecznik Praw Dziecka o in vitro: to metoda niegodziwa

 Jakkolwiek powodująca, że wiele dzieci przyszło na świat, to jednak od strony prawno-moralnej jest to metoda niegodziwa, bo w znaczącej liczbie poczęć powoduje, że poczęte istoty ludzkie, poczęte dzieci nie są wystarczająco chronione – mówił w środę Mikołaj Pawlak.

Słowami rzecznika oburzona jest opozycja. – Mówienie o procedurze, dzięki której 21 czy już teraz 23 tysiąc dzieci – bo one się ciągle rodzą – przyszło na świat, uszczęśliwiając ludzi, którzy inną metodą nie mieliby dzieci – nazywanie tego niemoralnym – przypomina mi najgorsze czasy segregacji – stwierdził Tomasz Grodzki, lekarz i senator Platformy Obywatelskiej.

– Jak dzieci z in vitro mają mieć zaufanie do człowieka, który już na starcie nazywa to, w jaki sposób powstały, niegodziwością? – zastanawiała się Barbara Nowacka w „Rozmowie Piaseckiego” w TVN24.

– On nie spełnia kryteriów, które wymaga ustawa. To jest wielki dramat PiS – uważa Nowacka z Inicjatywy Polskiej.

Zobacz także: Co to jest naprotechnologia i czy może zastąpić in vitro?

Kim jest nowy Rzecznik Praw Dziecka?

Mikołaj Pawlak to prawnik, kanonista i adwokat.

W latach 2016-2018 był dyrektorem utworzonego w czerwcu 2016 r. Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości, odpowiedzialny za nadzór nad zakładami poprawczymi, sądami rodzinnymi czy schroniskami dla nieletnich.

Tu kupisz e-wydanie magazynu Chcemy Być Rodzicami

Źródło: TVN24, Dziennik.pl

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Labirynt dla plemników

Jak wygląda zapłodnienie in vitro
O tajnikach zapłodnienia in vitro opowiada Robert Szachoń, starszy embriolog i kierownik laboratorium embriologicznego InviMed w Katowicach – fot. materiały partnera

Kiedy na świat sprowadzamy nowe życie, wykorzystując przy tym metodę in vitro, każdy przyszły rodzic ma wiele pytań. Niektóre z nich dotyczą kwestii, które dzieją się poza ich wzrokiem – w laboratorium embriologicznym. W rozmowie z Robertem Szachoniem, starszym embriologiem i kierownikiem laboratorium embriologicznego InviMed w Katowicach, odpowiadamy na wiele z nich.

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

In vitro wydaje się dość proste. Do komórki jajowej wprowadza się plemnik i to wszystko… Co jest trudnego w pracy embriologa?

Nie chcę brzmieć nieskromnie, ale praca embriologów jest bardzo ważna i trudna. Wymaga lat doświadczenia, wielu umiejętności i specjalistycznego sprzętu.

Najpierw musimy jak najtrafniej ocenić jakość plemników i wybrać z nich te najlepsze. Następnie doprowadzić do zapłodnienia, czyli umiejętnie wstrzyknąć plemnik do komórki jajowej, a potem właściwie sklasyfikować zarodki i wybrać z nich te najlepiej rokujące. Wszystko po to, by para mogła cieszyć się upragnionym potomstwem.

W warunkach laboratoryjnych trudno jest odtworzyć warunki podobne do tych, które panują w ludzkim organizmie. Weźmy na przykład drogę plemnika.

W układzie rozrodczym kobiety muszą one przebyć bardzo długą drogę, by doszło do zapłodnienia. Na każdy plemnik, który chce dotrzeć do komórki jajowej, właściwie co milimetr czeka jakaś przeszkoda. Najpierw galaretowaty śluz, potem białe krwinki broniące wstępu do wnętrza macicy, a następnie bardzo wąskie przejście na jej szczyt, aż do miejsca, gdzie sięgają jajowody. Dzięki temu na zapłodnienie komórki jajowej mają szansę tylko te najlepsze.

Pod czujnym okiem embriologów może rozgrywać się podobna batalia, o ile mamy do dyspozycji odpowiednie narzędzia.

Zobacz też: Nowa metoda selekcji plemników do in vitro już w Polsce. Czym jest Fertile Chip?

Jakie na przykład?

Ostatnio często pracujemy z Fertile Chip. To innowacyjne narzędzie, które pozwala na odwzorowanie zachowania plemników podczas naturalnej wędrówki przez żeński układ rozrodczy. To swego rodzaju labirynt, który przechodzą tylko najlepsze plemniki. Najlepsze, czyli prawidłowo zbudowane, a przy tym najszybsze.

Dzięki Fertile Chip jesteśmy w stanie jeszcze precyzyjniej dobrać plemniki do zapłodnienia komórek jajowych. Potem zostają jeszcze, oczywiście nie mniej ważne, etapy pracy, czyli hodowla, klasyfikacja i selekcja zarodków. Na jej podstawie rekomendujemy zarodki do transferu.

Czy wszystko jest w rękach embriologów, czy jednak starająca się o dziecko para może jakkolwiek wpłynąć na jakość zarodka?

Na jakość zarodków wpływa wiele czynników. Niestety na niektóre z nich pary walczące z niepłodnością niewiele mogą poradzić. Takim czynnikiem jest np. wiek pacjentki – z czasem kobieta ma nie tylko coraz mniej pęcherzyków jajnikowych, ale też pozyskiwane z nich oocyty są coraz gorszej jakości. Procesy starzenia wywołują zaburzenia neuroendokrynnej funkcji jajnika, która wiąże się np. z nieprawidłowościami w obrębie jądra komórkowego oocytu.

Bardzo ważna jest też odpowiedź na stymulację hormonalną oraz inne parametry kliniczne, które mogą mieć wpływ na jakość oocytów, a w konsekwencji – zarodków.

Liczą się także parametry nasienia – zarówno ilościowe, jak i jakościowe. Już na kilka miesięcy przed stymulacją lub oddaniem nasienia warto o nie zadbać: niektórym pomoże farmakoterapia, innym zmiana diety lub akupunktura. InviMed zapewnia wsparcie leczenia niepłodności także w takim zakresie.

Zobacz też: Plemnik – gatunek zagrożony wyginięciem. Jak zapobiegać obniżeniu jakości nasienia?

Marzeniem wielu par, którym nie udało się zajść w ciążę w pierwszym cyklu in vitro, jest uzyskanie najlepszej jakości zarodków do wykorzystania w kolejnym podejściu. Jakie kryteria spełniają zarodki oceniane najwyżej przez embriologów?

Na początek musimy jasno powiedzieć, że nie transferujemy i nie poddajemy witryfikacji zarodków, które nie mają szans na przeżycie.

Zarodki wysokiej jakości to te, które charakteryzują się prawidłową morfodynamiką (tempem rozwoju) na dany dzień hodowli oraz odpowiednio ocenioną klasą zarodków.

Najwyższy potencjał mają zarodki, które na dzień 2 i 3 zostały ocenione na 1 lub 2. Najniższa ocena to 3. Zarodkiem najwyższej jakości na dzień 5 i 6 jest blastocysta, która uzyskała poziom rozwoju z oceną co najmniej 3 (3 i 4) oraz klasą oceniającą trofoblast (TE) i węzeł zarodkowy (ICM) w skali: A lub B. Ocena C stanowi najniższą klasę blastocysty.

Czy zarodki hodowane w laboratorium mają takie same szanse na zagnieżdżenie się w macicy jak te, które powstają naturalnie?

Tak, stopień technologicznego zaawansowania inkubatorów, rodzaje stosowanych mediów hodowlanych, a także doświadczenie personelu embriologicznego dają takie same szanse na prawidłową implantację zarodka jak w przypadku implantacji naturalnej.

Zobacz też: Badanie nasienia – 10 pytań i 10 odpowiedzi

Kiedy zarodek musi być zamrożony – witryfikowany?

Zgodnie z prawem możemy pozaustrojowo zapłodnić 6 lub, w określonych przypadkach, więcej komórek jajowych. Oznacza to, że możemy uzyskać więcej niż jeden zarodek zdolny do dalszego rozwoju. Jeśli transferuje się tylko jeden, pozostałe – pod warunkiem uzyskania odpowiedniej oceny – muszą zostać poddane kriokonserwacji.

Witryfikacja jest też konieczna w przypadku ryzyka wystąpienia zespołu hiperstymulacji (OHSS) lub innych przyczyn medycznych, które wymagają odstąpienia się od transferu zarodka.

Witryfikowane zarodki czekają na ustanie przyczyny, po czym są ogrzewane, jeszcze raz oceniane przez embriologa i transferowane w dogodnym momencie cyklu.

Jaki wpływ na skuteczność in vitro ma mrożenie, a potem ogrzewanie zarodka? Jaka jest szansa na to, że zarodek nie przeżyje tych działań?

Metoda witryfikacji zapewnia zarodkom bardzo wysoki poziom przeżywalności. Odsetek przeżywalności zarodków witryfikowanych wynosi 96%.

Oczywiście istotna jest tu prawidłowa selekcja zarodków, które muszą uzyskać wysoką ocenę. Tylko takie powinny być kwalifikowane do witryfikacji. Niewskazane jest witryfikowanie zarodków o niskiej ocenie, gdyż mają niskie szanse na przeżycie obu procesów: mrożenia i ogrzewania. Dodatkowo bardzo ważne jest też doświadczenie personelu embriologicznego.

Logo: InviMed

Tu kupisz e-wersję magazynu Chcemy Być Rodzicami

Ekspert

Robert Szachoń

Robert Szachoń, starszy embriolog, kierownik laboratorium embriologicznego Kliniki Leczenia Niepłodności InviMed w Katowicach. Należy do PTMRiE – Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii oraz ESHRE – European Society of Human Reproduction and Embryology

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.

Prawidłowe parametry nasienia mimo niepłodności? To może wynikać z… bodźców podczas badania

Mężczyzna w średnim wieku /Ilustracja do tekstu: Świnka a męska płodność. Różyczka, ospa w ciąży / Prawidłowe parametry nasienia mimo niepłodności
fot. Fotolia

Analiza parametrów nasienia to podstawa diagnostyki męskiej niepłodności. I choć badanie to stanowi nieocenione źródło informacji o potencjalnych nieprawidłowościach, jego wynik nie zawsze jest miarodajny – i to z innych powodów, niż myślisz. Przeczytaj, jak niepłodność może być maskowana przez bodźce podczas badania nasienia i… czy można to wykorzystać dla poprawy skuteczności in vitro.

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Jak wskazują liczne publikacje naukowe, produkcję plemników i objętość ejakulatu u samców zwierząt determinują nie tylko czynniki biologiczne, ale również środowiskowe. Są one związane m.in. z różnorodnymi strategiami przetrwania i budowania pozycji w stadzie. Zaobserwowano, że osobniki męskie niektórych gatunków zmniejszają inwestycję energetyczną w jakość i objętość nasienia po powtarzających się krzyżowaniach z tą samą partnerką. Zwiększają zaś – po skojarzeniu z nową przedstawicielką tego samego gatunku. Odpowiada za to perspektywa współzawodnictwa o zapłodnienie samicy.

Czy światem ludzi mogą rządzić podobne mechanizmy? Postanowili sprawdzić do amerykańscy naukowcy z College of Wooster (Ohio). Rezultaty ich analiz okazały się bardziej odkrywcze, niż się spodziewano.

ZOBACZ RÓWNIEŻ: O której godzinie uprawiać seks, by zajść w ciążę? Odpowiedź znają szwajcarscy naukowcy

Parametry nasienia a bodźce seksualne. Zaskakujące wnioski

Do udziału w badaniu zaangażowano grupę ochotników w wieku 18-23 lata. Każdy z mężczyzn zgodził się przekazać (w warunkach klinicznych) próbki nasienia pozyskane na drodze masturbacji wspomaganej poprzez oglądanie filmów erotycznych.

Materiał do analiz pobierany był kilkakrotnie (w kilkudniowych odstępach czasowych). W pierwszych sześciu częściach eksperymentu uczestnikom zaprezentowano sześć różnych klipów o treści pornograficznej, w których występowała ta sama para aktorów. W siódmej próbie włączono zaś wideo, w którym aktor pozostał ten sam, ale zmieniła się jego partnerka – ta zaś cechowała się zupełnie inną fizjonomią niż aktorka z poprzednich filmów.

Po każdej części eksperymentu badacze analizowali czas, jakiego mężczyźni potrzebowali do ejakulacji, a także parametry ich nasienia. Okazało się, że próbki nasienia, które pozyskano od mężczyzn podczas kolejnych seansów z tą samą aktorką, nie odbiegały jakościowo od pierwszej próbki. Znaczącą zmianę wywołał jednak siódmy film. Obejrzenie produkcji z nową aktorką skróciło czas potrzebny do osiągnięcia wytrysku, a dodatkowo poprawiło parametry nasienia – w zakresie jego objętości, a także żywotności plemników.

CZYTAJ TEŻ: Normy nasienia według WHO, czyli męska płodność pod lupą

Prawidłowe parametry nasienia mimo niepłodności. Wyścig o nowe bodźce

Choć eksperyment wydaje się kontrowersyjny i trudny do przełożenia na realne pożycie, eksperci zwrócili uwagę na zależność, która może być istotna podczas leczenia niepłodności.

Jak sugeruje zespół Paula Josepha i Laury Sirot (autorów badania), podwyższenie parametrów nasienia na skutek nowych bodźców wizualnych może wskazywać na niemiarodajność standardowych testów nasienia stosowanych w klinikach leczenia niepłodności.

– Niepłodność męska może nie zostać wykryta, ponieważ ejakulat pozyskany do analizy i ejakulat do celów prokreacyjnych są generowane w dwóch zupełnie różnych sytuacjach. Nasienie na cele prokreacyjne powstaje podczas stosunku ze znajomą, dobrze znaną kobietą. Tymczasem to, które poddawane jest badaniom, uzyskuje się zazwyczaj na skutek oglądania obrazów przedstawiających inną, nieznaną kobietę. Może to podwyższać jakość nasienia, a tym samym maskować potencjalne problemy z płodnością występujące w sypialni – wyjaśnił Paul Joseph.

Efekt ten ma jednak i pozytywny aspekt. Badacze zauważają, że dzięki temu można otrzymać lepszej jakości plemniki do in vitro i zwiększyć szanse na sukces procedury.

Źródło: medicaldaily.com, toddkshackelford.com, gazeta.pl

POLECAMY:

Cechy osobowości a temperament seksualny mężczyzn

Natalia Łyczko

Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Redaktorka i korektorka – z zawodu i pasji. Miłośniczka kawy, kotów i podróży.