Przejdź do treści

Jakie badania służą ocenie płodności kobiet?

Kobieta podczas wizyty u lekarza /Ilustracja do tekstu: Hormon FSH

Dla większości par pragnienie dziecka spełnia się w sposób naturalny. Jednak co piąta para w wieku rozrodczym pozostaje bezdzietna mimo woli, co stanowi około 20% populacji na świecie, a w przypadku naszego kraju może oznaczać nawet 1,5 mln par. Według danych szacunkowych, aż u prawie 50% par źródłem bezskutecznych starań o ciążę są problemy zdrowotne, jakich doświadcza kobieta, dlatego ustalenie przyczyny niepłodności to pierwszy i kluczowy krok w walce o macierzyństwo.

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Dlaczego tak trudno jest zostać mamą?

Niepłodność u kobiet może wynikać z zaburzeń miesiączkowania, schorzeń takich jak endometrioza, przebytego zapalenia wyrostka robaczkowego oraz wszystkich operacji w obrębie miednicy mniejszej, które mogą przyczyniać się do powstania zrostów i zaburzeń czynności jajowodów. Problemy z płodnością mogą powodować także przebyte zakażenia, wrodzone nieprawidłowości w budowie narządu rodnego, mięśniaki macicy, bolesne stosunki, zapalenie przydatków, torbiele jajników, silny stres, zły stan odżywienia i brak równowagi hormonalnej organizmu.

Diagnostyka niepłodności – najpierw wywiad

Rozmowa z lekarzem to pierwszy krok do znalezienia konkretnego powodu nieudanych prób zajścia w ciążę. Jeśli bezskutecznie starasz się o dziecko i podejrzewasz u siebie niepłodność, podczas pierwszej wizyty w klinice leczenia czeka cię seria wnikliwych i – przyznajmy – intymnych pytań dotyczących cyklu miesiączkowego, częstości współżycia, przebytych schorzeń, ewentualnych poronień (także u członków rodziny), wad wrodzonych, chorób genetycznych w rodzinie itp.

Pamiętaj, że im więcej szczegółów będziesz w stanie podać, tym lepszy ogląd sytuacji będzie miał twój lekarz, a co za tym idzie – szanse na relatywnie szybkie ustalenie przyczyny niepłodności wzrosną. W żadnym wypadku nie ukrywaj informacji, które mogą mieć znaczenie – specjalista musi wiedzieć, np. czy miałaś wielu partnerów, doświadczyłaś ryzykownych zachowań seksualnych lub leczyłaś infekcje dróg rodnych o ostrym przebiegu.

Także schorzenia o podłożu endokrynnym (schorzenia tarczycy, przysadki mózgowej, nadnerczy itp.) oraz choroby układowe mogą modyfikować płodność, dlatego lekarz na pewno zleci ci wykonanie badań tarczycy. Ocena stanu tarczycy ma podwójne znaczenie – nie tylko wykrywa ewentualne schorzenia tego gruczołu, ale może również zwiększyć szanse kobiety na urodzenie zdrowego dziecka (u pacjentek z niedoczynnością tarczycy ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u płodu jest większe – podjęcie skutecznego leczenia pozwala je obniżyć).

Owulacja pod obserwacją

Zanim lekarz postawi diagnozę i zaproponuje konkretną metodę leczenia niepłodności, zapozna się z przebiegiem twojego cyklu owulacyjnego. W tym celu wyśle cię na 2-3 dopochwowe badania ultrasonograficzne i 1-2 badania poziomu hormonów – wspólna analiza ich wyników pozwala bowiem na stwierdzenie, czy owulacja ma miejsce, a także kiedy występują dni płodne i jajeczkowanie. Badanie USG jest wykonywane na początku cyklu miesiączkowego, a następnie ok. 12-14 dnia cyklu.

Jeśli monitorowanie owulacji wykaże brak jajeczkowania, warto rozważyć stymulację farmakologiczną owulacji. Leki, najczęściej w postaci tabletek lub zastrzyków, podawane są w pierwszych dniach cyklu.

Badania hormonalne

Kluczowe znaczenie w diagnostyce niepłodności u kobiet ma badanie poziomu AMH (Anti-Müllerian Hormone) we krwi. Stężenie tego hormonu wskazuje na stan rezerwy jajnikowej pacjentki, czyli liczbę posiadanych pęcherzyków jajnikowych i tym samym pozwala ocenić jej płodność. Test można przeprowadzić w dowolnym momencie cyklu, gdyż poziom AMH jest stały niezależnie od fazy cyklu. Na poziom hormonu AMH nie mają wypływu również terapia hormonalna czy antykoncepcyjna. Jeżeli badanie wykaże bardzo niski poziom badanego hormonu, lekarz zasugeruje skorzystanie z metody in vitro.

O płodności kobiety świadczy również stężenie hormonu FSH, wytwarzanego przez przysadkę mózgową. Badanie FSH zaleca się pacjentkom, u których występują nieregularne cykle miesiączkowe i pojawia się podejrzenie zespołu policystycznych jajników (łącznie z oznaczeniem poziomu LH) lub podejrzenie przedwczesnego wygasania czynności jajników (łącznie z oznaczeniem poziomu E2).

Badania dróg rodnych

Nieprawidłowości w budowie jamy macicy, zmiany w obrębie nabłonka (polipy, zrosty, mięśniaki podśluzówkowe) i niedrożność jajowodów to częste przyczyny niepłodności u kobiet, dlatego przy trudnościach z zajściem w ciążę wykonuje się następujące badania:

  • histeroskopia – służy do oceny budowy jamy macicy, ponadto podczas badania można usunąć mięśniaki, polipy i zrosty wewnątrzmaciczne;
  • Sono-HSG –  badanie polega na podaniu soli fizjologicznej przez cewnik do szyjki macicy, jamy macicy i jajowodów w celu sprawdzenia drożności dróg rodnych; często zdarza się, że w trakcie badania dochodzi do udrożnienia zlepionych jajowodów i automatycznego usunięcia przyczyny niepłodności u danej pacjentki;
  • biopsja rysowa endometrium – wykonywana jest głównie w celu diagnostyki zmian w obrębie śluzówki kanału szyjki oraz jamy macicy. W diagnostyce niepłodności najdogodniejszy termin przypada między 22 a 24 dniem cyklu.
  • kolposkopia – dzięki 3-47-krotnemu powiększeniu tarczy szyjki macicy lekarz może ocenić stan nabłonka części pochwowej szyjki macicy, a w momencie stwierdzenia zaburzeń można pobrać materiał do badania histopatologicznego;
  • cytologia – badanie wykrywa stany nowotworowe i przednowotworowe w obrębie szyjki macicy, które mogą utrudniać zajście w ciążę;
  • laparoskopia diagnostyczna – umożliwia ocenę budowy i położenia narządów miednicy mniejszej, ocenę drożności jajowodów, lokalizację zrostów, czy rozpoznanie endometriozy.
  • test PCT, czyli badanie śluzu szyjkowego przeprowadzane ok. 12 godzin po odbytym stosunku płciowym – jego zadaniem jest ocena aktywności plemników w wydzielinie z szyjki macicy i określenie szans na poczęcie dziecka. Test PCT powinien być poprzedzony badaniem nasienia.

Niepłodność wtórna – gdzie szukać jej przyczyn?

Czasem zdarza się, że problemu niepłodności doświadczają kobiety, które mają już jedno lub dwoje dzieci. Wówczas, w diagnostyce tzw. niepłodności wtórnej, nacisk kładzie się na przeszłość położniczą, przebyte porody oraz ich powikłania, rozwój dzieci, ewentualne ciąże pozamaciczne i poronienia.

Rozpoznawanie przyczyn niepłodności może mieć różny przebieg – nie wszystkie pacjentki są poddawane bardziej inwazyjnym badaniom:

„Każda kobieta, która szuka pomocy w klinice leczenia niepłodności jest traktowana w sposób indywidualny” – podkreśla dr n. med. Anna Cygal z kliniki leczenia niepłodności InviMed w Katowicach. „Nie  ma tu miejsca na utarte schematy, ponieważ nie ma dwóch takich samych przypadków. Często są to sytuacje złożone, a przyczyny niepłodności należy doszukiwać się u obojga partnerów. Oddzielną sprawą jest niepłodność idiopatyczna, o nieustalonym podłożu, która dotyka około 20% par zmagających się z niepłodnością.” – dodaje dr n. med. Anna Cygal z kliniki InviMed.

Planujesz macierzyństwo i zakładasz, że trudności z zajściem w ciążę na pewno cię ominą, ponieważ dbasz o siebie i prowadzisz higieniczny tryb życia? Mocny i zdrowy organizm ma większe szanse na poczęcie dziecka i donoszenie ciąży do terminu porodu, ale płodność to złożony temat – na pierwszy rzut oka nie widać na przykład, że mimo młodego wieku doszło do spadku rezerwy jajnikowej, a szanse na dziecko maleją z tygodnia na tydzień. Właśnie dlatego przy trudnościach z szybkim zajściem w ciążę powinnaś poważnie rozważyć konsultację ze specjalistą w klinice leczenia niepłodności. Im wcześniej zajmiesz się tym problemem, tym większe jest prawdopodobieństwo, że doświadczysz macierzyństwa.

materiał prasowy

Materiały prasowe to teksty przesyłane podmioty zewnętrzne do publikacji w różnych mediach, informują o wydarzeniach, osiągnięciach, bywają zaproszeniami na spotkania.

Komórki jajowe. Ile ich mamy, jak długo żyją i jak o nie zadbać?

komórki jajowe
fot. Fotolia

Duża część kobiet jest świadoma istnienia tzw. „zegara biologicznego”. Większość wie również, że wraz z wiekiem coraz trudniej jest zajść w ciążę. Mało osób zdaje sobie jednak sprawę, że dzieje się tak dlatego, że kobiety rodzą się z określoną liczbą komórek jajowych, które żyją do pewnego momentu.

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Jajeczka powstają jeszcze w życiu płodowym dziewczynki. W 20. tygodniu ciąży maleńkie rozwijające się jajniki zawierają ok. 5 milionów pierwotnych komórek jajowych. To maksymalna liczba komórek jajowych, jakie kobieta będzie miała w swoim całym życiu, ponieważ po tym czasie ich produkcja zostaje zatrzymana.

Zobacz także: Rezerwa jajnikowa. Wszystko, co musisz o niej wiedzieć

Komórki jajowe – ile ich mamy?

Z nieznanych jak dotąd przyczyn ponad dwie trzecie nowo powstałych jajeczek ulega zniszczeniu w kolejnych miesiącach. W efekcie po urodzenia liczba komórek wynosi już tylko od jednego miliona do 500 tys.

W wieku 30 lat kobiety mają już tylko ok. 12 proc. liczby jajeczek, z którymi się urodziły. To jednak wystarczy do zachowania płodności przez kilka następnych lat, pod warunkiem, że jajniki nie będą narażone na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych, takich jak leki przeciwnowotworowe czy operacje na jajnikach.

Choć przed owulacją rozwija się aż 30-40 pęcherzyków, zwykle dojdzie do pęknięcie tylko jednego z nich, dzięki czemu uwolniona do jajowodu komórka jajowa będzie gotowa do zapłodnienia.

Zobacz także: Sposób na zabezpieczenie płodności. Zobacz, na czym polega mrożenie komórek jajowych

Sposób na zachowanie płodności

Doskonałą opcją na zachowanie płodności jest zamrożenie komórek jajowych. Liczba rozwijających się pęcherzyków zależy od wieku kobiety i jej płodności. U 35-letniej kobiety udaje się pobrać i następnie zamrozić średnio 10 dobrej jakości jajeczek.

Proces mrożenia jest w stanie przetrwać ok. 90-95 proc. komórek, z których może powstać jeden do trzech dobrej jakości zarodków. Zarówno rozwój zarodka, jak i szanse na ciążę są podobne w przypadku świeżych i mrożonych komórek jajowych.

Jeżeli chodzi o in vitro, komórki jajowe pacjentki muszą być doskonałej jakości. Jeżeli u kobiety nie można uzyskać odpowiednich jajeczek, możliwa jest adopcja prenatalna, czyli skorzystanie z komórki jajowej dawczyni.

Szanse na uzyskanie ciąży za pomocą zapłodnienia pozaustrojowego wynoszą od 30 do 45 proc. u pań poniżej 38 lat. Wykazano, że po 42. Roku życia prawdopodobieństwo  to spada do mniej niż 10 proc.

Zobacz także: 5 sposobów na poprawę jakości komórek jajowych

Komórki jajowe przyszłości

Jak pokazują badania, nowe i zdrowe jajeczka można uzyskać z komórek macierzystych. Są to niedojrzałe, pierwotne i niewyspecjalizowane komórki organizmu ludzkiego. Komórki macierzyste są obecne w ludzkich embrionach (zarodkowe komórki macierzyste) i w większości narządów, w tym w jajnikach.

Procedura pozyskiwania komórek jajowych z komórek macierzystych jest bardzo złożona i wciąż w fazie eksperymentów. Do tego dochodzi kwestia etyczna, która odnosi się do zniszczenia blastuli w celu uzyskania zarodkowych komórek macierzystych. Zapłodniona komórka jajowa przekształca się w blastulę, która może przeżyć wyłącznie przez krótki czas przed implantacją w macicy.

Niektórzy postrzegają zniszczenie blastuli, w związku z tworzącymi ją komórkami, jako unicestwienie nienarodzonego dziecka. Inni uważają z kolei, że blastula to jeszcze nie dziecko, ponieważ jeśli nie zagnieździ się w ścianie macicy, nigdy nie będzie miała szansy stać się dzieckiem.

Ponadto potrzebne są jeszcze dodatkowe badania, które wykluczą pojawienie się ewentualnych problemów genetycznych i komplikacji z płodnością u przyszłych pokoleń.

Być może w przyszłości produkcja komórek jajowych w warunkach laboratoryjnych stanie się normą. Do tego czasu ważne jest, aby zarówno kobiety, jak i mężczyźni rozumieli, w jaki sposób działa kobieca płodność i planowali swoje życie tak, aby pełni wykorzystać płodny okres.

Tu kupisz e-wydanie magazynu Chcemy Być Rodzicami

Źródło: The Conversation, EuroStemCell

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.

Zegar biologiczny komórek jajowych

Starzenie się komórek jajowych
fot. Fotolia

Każda kobieta rodzi się z określoną liczbą komórek jajowych. Liczba i jakość żeńskich gamet spada wraz z wiekiem. Od czego jeszcze zależy ten proces i czy można go powstrzymać?

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Odroczenie decyzji o rodzicielstwie jest coraz częściej spotykanym trendem w wielu krajach. Przyczyny tego zjawiska spowodowane są przede wszystkim zmianami społeczno-kulturowymi, które powodują, że młodzi ludzie na pierwszym miejscu stawiają edukację, karierę zawodową i stabilizację finansową, aby w późniejszym czasie zapewnić jak najlepsze warunki przyszłej rodzinie.

Kobiety, w tym również Polki, coraz później decydują się na posiadanie pierwszego dziecka. Jeszcze 10 lat temu rodziły je w wieku 24 lat, a obecnie średnia wynosi około 27 lat.

W większości krajów Europy Zachodniej średni wiek kobiet w momencie urodzenia pierwszego dziecka jest nawet wyższy, bo wynosi około 31 lat. Dzięki stylowi życia, modzie na bycie „fit”, przestrzeganiu diet i ćwiczeniom wielu kobietom wydaje się, że proces starzenia ich nie dotyczy, jednak niewiele z nich ma świadomość, że nie ma możliwości zahamowania ich zegara biologicznego.

Zobacz także: Odkładasz macierzyństwo na później? Zrób badanie płodności!

Ile mam komórek jajowych?

Wszystkie kobiety rodzą się z ustaloną z góry liczbą komórek jajowych (oocytów), która determinuje ich potencjał rozrodczy. W momencie porodu mamy średnio 300 000 komórek jajowych, co wydaje się dużą liczbą, biorąc pod uwagę, że w trakcie miesiąca do owulacji dojrzewa tylko jedna komórka.

Jednak zmniejszanie puli komórek jajowych jest procesem ciągłym i wieku 25 lat pozostaje ich około 65 000 (22% rezerwy), żeby w wieku 30 i 35 lat obniżyć się kolejno do 36 000 (12%) i 16 000 (5%). U 40-latek szacowana liczba komórek to około 9000 (3%) i ≤ 3000 (1%) w wieku 45 lat.

Należy wziąć pod uwagę, że ten spadek dotyczy normalnego procesu starzenia organizmu, a wszelkie dodatkowe czynniki (np. choroby współistniejące, zabiegi chirurgiczne w obrębie jajnika, leki) mogą dodatkowo ten proces przyspieszyć.

Ponieważ te wartości są uśrednione, jak można sprawdzić, jaką rezerwę ma dana kobieta? Najczęściej stosowaną metoda jest ocena stężenia hormonu antymüllerowskiego (tzw. AMH) – produkowanego przez komórki ziarniste pęcherzyków antralnych, który jest wiarygodnym wyznacznikiem rezerwy jajnikowej.

W badaniu obejmującym około 3000 kobiet w wieku reprodukcyjnym wykazano, że średnie stężenie AMH dla wieku 25 lat wynosiło ok. 5,4 ng/ml, podczas gdy dla >43 lat tylko 0,7 ng/ml ( 87% zmniejszenia rezerwy). Należy jednak pamiętać, że AMH jest wartością uśredniona i może się wahać w poszczególnych przypadkach; przykładowo 10% w wieku 40 lat miało AMH ≥ 3,7 (charakteryzujący średnią dla 30-latki), ale również 10% w wieku 30 lat miało AMH ≤ 1,2 (jak średnia dla 42-latki).

Dodatkowo w ocenie rezerwy jajnikowej wykorzystuje się ocenę stężenia FSH (folikulostymuliny) i estradiolu w surowicy. Minusem tej metody jest konieczność pobrania krwi na początku cyklu (w 2–4 dniu cyklu). Stężenie FSH powyżej 15 mIU/ml wiąże się z obniżoną rezerwą jajnikową, natomiast przy stężeniu >25mIU/ml szansa na ciążę jest bardzo mała.

Z kolei wysoki poziom estradiolu na początku cyklu (>45pg/ml) może świadczyć o zaawansowanym rozwoju pęcherzyka zawierającego komórkę jajową, co jest charakterystyczne dla kobiet ze zmniejszoną rezerwą jajnikową.

Zobacz także: Gwiazda zamroziła swoje komórki jajowe – „ubezpieczenie” płodności?

Czy moje komórki są prawidłowe?

Chociaż zmniejszenie liczby oocytów jest głównym następstwem działającego zegara biologicznego, to jednak nie jest jedynym czynnikiem determinującym nieuchronny spadek płodności, ponieważ z wiekiem zmniejsza się również jakość komórek jajowych.

Komórki jajowe, podobnie jak plemniki (nazywane gametami), są biologicznie inne od reszty komórek w organizmie, tzw. komórek somatycznych. Gamety posiadają tylko połowę materiału genetycznego – po to, aby w trakcie zapłodnienia uzupełnić drugie 50% materiałem genetycznym rodzica w celu uzyskania zarodka.

Komórki rozrodcze powstają w tzw. procesie mejozy, jednak komórki jajowe, w przeciwieństwie do plemników produkowanych w trakcie całego życia mężczyzny, rozpoczynają ten proces przed urodzeniem, aby zakończyć go w momencie owulacji. Dlatego wiele oocytów jest zatrzymanych w procesie mejozy przez wiele lat od momentu ich utworzenia. Wraz z wiekiem częściej dochodzi do błędów w procesie mejozy i zapłodnienia, co klinicznie wiąże się z trudnością zajścia w ciążę, poronieniami i częściej stwierdzanymi zaburzeniami genetycznymi zarodka (aneuploidami).

Tak wiec jakość komórek jajowych odzwierciedla odsetek prawidłowych komórek w całej populacji oocytów i głównym jej wyznacznikiem jest wiek kobiety. Stąd dwudziestolatka ma głównie prawidłowe komórki jajowe, podczas gdy czterdziestolatka ma w przeważającej liczbie (ok. 77%) komórki aneuploidalne – niezależnie od chorób towarzyszących czy stylu życia – co ma swoje odzwierciedlenie w nieprawidłowościach genetycznych zarodków. Szacuje się ze 25% zarodków kobiet 25–30 letnich jest nieprawidłowych. Odsetek ten rośnie do 35% dla wieku 31–35 lat, 45% dla 35–37 lat i 60% dla 38–40 lat. U kobiet powyżej 40 roku życia ponad 80% zarodków jest nieprawidłowych.

Zobacz także: Jak tyka biologiczny zegar? Czyli o tym, dlaczego z wiekiem coraz trudniej zajść w ciążę

Zegar biologiczny i planowanie ciąży

Osoby w wieku rozrodczym, a zwłaszcza kobiety, które nie planują rodzicielstwa przed 35 rokiem życia powinny rozważyć metody zachowania płodności (takie jak zamrożenie komórek jajowych) dające im większe szanse na posiadanie dziecka w przyszłości.

Proces starzenia organizmu jest nieodwracalny, co dla procesu reprodukcji wiąże się ze zmniejszeniem zarówno liczby, jak i jakości komórek rozrodczych. W celu odpowiedzi na pytanie, czy dana kobieta powinna szybciej rozważyć ciążę i/lub rozważyć wdrożenie metod zabezpieczenia płodności, wskazana jest ocena rezerwy jajnikowej, m.in. AMH, FSH i estradiolu (2–4 dzień cyklu).

Tu kupisz e-wersję magazynu Chcemy Być Rodzicami

Autorka: dr n. med. Anna Knafel

Absolwentka Collegium Medicum UJ. Do 2014 roku związana z Katedrą Ginekologii i Położnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum w Krakowie jako nauczyciel akademicki. W 2007 roku uzyskała nostryfikację dyplomu w Stanach Zjednoczonych.

Jest doświadczoną specjalistką w zakresie ultrasonografii położniczej, ginekologicznej i onkoginekologicznej. Posiada m.in. certyfikat Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego oraz certyfikat Fetal Medicine Foundation w Londynie.

Jest autorką i współautorką publikacji naukowych oraz członkinią wielu towarzystw naukowych polskich i międzynarodowych. Obecnie pracuje w CM Macierzyństwo.

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.

Nie tylko znieczulenie. Poznaj 8 metod łagodzenia bólu porodowego

Kobiecy brzuch ciążowy na niebieskim tle /Ilustracja do tekstu: Naturalne metody łagodzenia bólu porodowego
Fot.: Pixabay.com

Gdy zbliża się termin rozwiązania ciąży, większość kobiet odczuwa nasilający się strach przed intensywnym i długotrwałym bólem porodowym. Co wpływa na bolesność porodu i jakie metody łagodzenia bólu porodowego mogą okazać się pomocne? Przeczytaj, co mówi na ten temat lekarz.

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Poród to skomplikowany proces, który obejmuje kilka następujących po sobie etapów. Nim rozpocznie się właściwa akcja porodowa, u kobiety pojawiają się skurcze porodowe, powodujące skracanie oraz rozwieranie się szyjki macicy. Gdy ta nie jest wystarczająco przygotowana do porodu, rodząca odczuwa intensywny ból. Przypomina on zwykle silne bóle menstruacyjne, którym towarzyszy uczucie rozpierania podbrzusza.

Natężenie skurczów porodowych zależy od fazy porodu. Na początku mogą pojawiać się co 10 minut i trwają wtedy zwykle około 30 sekund. Im bliżej finalnego momentu porodu, tym częstsze i dłuższe są skurcze.

– Kiedy skurcze porodowe pojawiają się regularnie co 5 minut, to znak, że pora jechać do szpitala – zaznacza dr n. med. Ewa Kurowska, ginekolog ze Szpitala Medicover w Warszawie.

Od chwili, gdy kobieta zostanie przyjęta na porodówkę, do momentu rozwiązania może jednak upłynąć sporo czasu. Co wówczas robić, by zminimalizować doświadczane dolegliwości?

Sposoby na złagodzenie bólu porodowego: farmakologiczne i naturalne

Metody pomagające złagodzić ból porodowy możemy podzielić na dwie kategorie:

  • farmakologiczne,
  • naturalne.

Odpowiedni sposób możemy wybrać samodzielnie; powinnyśmy jednak skonsultować go wcześniej z lekarzem. Dlaczego to tak ważne?

– Każda kobieta jest inna i trudno przewidzieć jej odporność na ból, dlatego warto na kilka tygodni przed rozwiązaniem porozmawiać z lekarzem i zastanowić się nad różnymi scenariuszami – podkreśla dr n. med. Ewa Kurowska z Medicover.

CZYTAJ RÓWNIEŻ: Ile zastrzyków trzeba znieść, by spełnić marzenie o dziecku? Ból i szczęście uchwycone na zdjęciu

Naturalne metody łagodzenia bólu porodowego: masaż i techniki prawidłowego oddychania

Do niefarmakologicznych metod zmniejszania bólu porodowego możemy zaliczyć m.in. delikatny masaż dolnych partii pleców (okolicy lędźwiowo-krzyżowej), który łagodzi intensywność skurczów. O jego wykonanie możemy poprosić osobę, która towarzyszy nam przy porodzie. Wiele kobiet intuicyjnie wie, jaki rodzaj dotyku okaże się pomocny. O podpowiedź można też poprosić ginekologa lub położną, a jeszcze lepiej zapoznać się z technikami masażu już w szkole rodzenia i przećwiczyć je z partnerem.

Podczas zajęć w szkole rodzenia poznamy także metody prawidłowego oddychania.

– Są kobiety, które dzięki prawidłowemu i spokojnemu oddechowi czują ulgę, ponieważ skupiają się wtedy na wykonywaniu tej czynności, a nie na bólu. Warto, by odpowiednie techniki oddechowe poznała nie tylko ciężarna, ale i jej partner. Czasami w sytuacji kryzysowej przyszła mama zapomina o tym, czego się na ten temat dowiedziała. Wtedy osoba towarzysząca jej podczas porodu może służyć pomocą – dodaje dr n. med. Ewa Kurowska ze Szpitala Medicover.

POLECAMY RÓWNIEŻ: Trzymanie za rękę może łagodzić ból podczas porodu? Zobacz wyniki eksperymentu

Naturalne metody łagodzenia bólu porodowego: ciepła kąpiel

Dobrym sposobem na złagodzenie bólu porodowego jest również kąpiel w ciepłej wodzie, która zmniejsza napięcie mięśni, uspokaja i potrafi naprawdę skutecznie zrelaksować niejedną przyszłą mamę.

– Moment, w którym można ją wykorzystać, wskazuje położna. Ważne jest bowiem, by kąpiel zastosować dopiero wtedy, gdy rozwarcie szyjki macicy wynosi minimum 5 cm – w przeciwnym razie mogłoby dojść do zahamowania czynności skurczowych – mówi dr n. med. Ewa Kurowska. – Pamiętajmy także o tym, że woda w wannie powinna mieć temperaturę zbliżoną do temperatury ciała człowieka. Kąpiel nie powinna też trwać zbyt długo – maksimum pół godziny. Zamiast niej można również spróbować ciepłych okładów, które należy przykładać do okolicy lędźwiowej kręgosłupa – dodaje ekspertka.

Jeśli na porodówce, którą wybrałyśmy, nie ma wanny, skorzystajmy z prysznica. Polewanie pleców i brzucha ciepłą wodą również powinno przynieść ulgę.

Naturalne metody łagodzenia bólu porodowego: spokojna muzyka lub… krzyk

Kojąco zadziałać może także spokojna muzyka. Przygotuj więc zawczasu playlistę z piosenkami, które przywołują u ciebie miłe wspomnienia lub których rytm możesz dopasować do swojego oddechu.

A co robić, jeśli żadna z tych metod nie przynosi rezultatu?

– Kobiety nie powinny czuć się skrępowane, jeżeli powyższe metody łagodzenia bólu porodowego nie pomogły. Zamiast nich warto spróbować krzyku. Jest to jak najbardziej naturalny sposób na złagodzenie emocji i wyrzucenie ich z siebie, oraz na rozluźnienie mięśni, które napinają się, gdy zaciskamy usta – podsumowuje dr n. med. Ewa Kurowska ze Szpitala Medicover w Warszawie.

CZYTAJ TEŻ: Tokofobia, czyli lęk przed ciążą i porodem

Podtlenek azotu: gaz rozweselający na łagodzenie bólu porodowego

Do złagodzenia bólu porodowego potrzebujesz środków farmakologicznych, ale obawiasz się wiążących się z tym skutków ubocznych? Powinnaś poznać metodę, w której wykorzystuje się podtlenek azotu, czyli tzw. gaz rozweselający, podawany ciężarnym przez specjalną maseczkę.

Jak przekonują eksperci, gaz rozweselający jest skuteczny, a dodatkowo bezpieczny dla dziecka. Nie powoduje też wielu skutków ubocznych. Na jego zastosowanie decyduje się wiele rodzących kobiet.

ZOBACZ TAKŻE: Chciałabyś zaplanować czas porodu? Zapomnij! Dzieci najczęściej przychodzą na świat o TEJ godzinie

Metody łagodzenia bólu porodowego: znieczulenie zewnątrzoponowe i leki dożylne. Zalety i skutki uboczne

Niekiedy bóle porodowe są tak silne, że stają się wręcz nie do zniesienia dla przyszłej mamy – można wtedy skorzystać ze środków farmakologicznych.

Najpopularniejszą metodą farmakologicznego łagodzenia bólu porodowego jest znieczulenie zewnątrzoponowe. Leki znieczulające podaje się wówczas przez specjalne wkłucie w okolicę kręgosłupa. To metoda bezpieczna; ma jednak również wady:

  • zmniejsza odczuwanie parcia,
  • może unieruchomić rodzącą, przez co poród może trwać dłużej.

Dostępne są również leki podawane dożylnie, które wykazują działanie zmniejszające ból porodowy.

– Najczęściej w ten sposób podaje się kobiecie lek, który może spowodować przypływ sił, ponieważ ból zostaje zablokowany na poziomie mózgu. Trzeba jednakże wspomnieć o tym, że środek taki może mieć niepożądane działania nie tylko u mamy, ale również u jej malucha. Po porodzie może być on senny i słabiej reagować na bodźce – tłumaczy dr n. med. Ewa Kurowska.

W przypadku, gdy kobieta decyduje się na zastosowanie środków znieczulających, na sali porodowej najczęściej obecny jest anestezjolog, który kontroluje sytuację.

POLECAMY RÓWNIEŻ: Rola położnej jest nieoceniona – nie tylko podczas porodu!

Łagodzenie bólu porodowego: masz do tego prawo!

Niezależnie od tego, jakie metody łagodzenia bólu porodowego wybierze rodząca, powinna mieć wsparcie ze strony personelu medycznego, który się nią opiekuje.

– Poród potrafi być wycieńczający i stresujący. Naszym zadaniem jest więc nie tylko opieka i zadbanie o prawidłowy przebieg czynności związanych bezpośrednio z porodem, ale też cierpliwość w wyjaśnianiu trudnych kwestii i sprawienie, by pacjentka zapamiętała ten dzień jako cud narodzin swojego dziecka, a nie moment, o którym chciałaby jak najszybciej zapomnieć – mówi dr n. med. Ewa Kurowska ze Szpitala Medicover w Warszawie.

Aby zwiększyć swoje poczucie bezpieczeństwa i komfort psychiczny, warto na kilka tygodni przez porodem przedyskutować z lekarzem prowadzącym lub położną wszystkie kwestie, które wiążą się ze sposobami łagodzenia bólu porodowego. Należy także sprawdzić, jakie metody niwelowania bólu dostępne są w wybranym przez nas szpitalu, i ustalić z położną plan działania.

Źródło: Medicover

TUTAJ kupisz e-wydanie magazynu „Chcemy Być Rodzicami”

Natalia Łyczko

Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Redaktorka i korektorka – z zawodu i pasji. Miłośniczka kawy, kotów i podróży.

ONZ: Prawo do aborcji jest prawem człowieka. Polska musi je realizować

Kobieta na manifestacji; trzyma transparent z angielskim napisem: Nie dlatego, że masz siostrę, nie dlatego, że masz matkę, nie dlatego, że masz córkę. Dlatego, że ona jest człowiekiem. /Ilustracja do tekstu: Prawo do aborcji to prawo człowieka. Komitet Praw Człowieka ONZ przyjął ważny dokument
Fot.: Monica Melton /Unsplash.com

30 października br., po trwających blisko 3 lata konsultacjach, członkowie Komitetu Praw Człowieka ONZ przyjęli treść Komentarza ogólnego do art. 6. Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Ponaddwudziestostronicowy dokument regulujący kwestię ochrony życia zobowiązuje państwa-strony do prawnego zagwarantowania obywatelkom dostępu do bezpiecznej aborcji.

CHaBeR News

https://www.chcemybycrodzicami.pl/wp/wp-content/uploads/2016/07/pop-up-foto.jpg

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Komentarz, przyjęty mimo licznych sprzeciwów środowisk anti-choice, zobowiązuje państwa, które są sygnatariuszami Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (ICPPR), do zapewnienia bezpiecznego, legalnego i skutecznego dostępu do aborcji w określonych przypadkach. Dotyczy to sytuacji, gdy:

  • ciąża zagraża zdrowiu lub życiu kobiety,
  • kontynuowanie ciąży mogłoby przyczynić się do cierpienia i bólu psychicznego – m.in. w przypadku gwałtu albo kazirodztwa.

ZOBACZ RÓWNIEŻ: Długa droga do ginekologa. Alarmujące dane o dostępie do opieki położniczej na wsi

Prawo do aborcji to prawo człowieka

Zgodnie z treścią dokumentu, państwom-stronom nie wolno regulować kwestii dotyczących ciąży i aborcji w sposób, który byłby sprzeczny z obowiązkiem ochrony kobiet i dziewcząt przed przerywaniem ciąży w niebezpiecznych warunkach.

„Chociaż państwa-strony mogą przyjąć własne regulacje dotyczące dostępu do dobrowolnej adopcji, nie mogą one skutkować naruszeniem prawa do życia ciężarnej kobiety lub innych jej praw wynikających z Paktu” – czytamy w paragrafie 8. Komentarza ogólnego do art. 6. Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

Sygnatariusze ICPRR są zobligowani do zmian ustawowych, które udostępnią aborcję w opisanych wyżej przypadkach, a tym samym zapobiegną zagrożeniu wiążącemu się z przerywaniem ciąży w warunkach niepodlegających monitoringowi.

Dodatkowo Komentarz do art. 6. zobowiązuje państwa-strony do zapewnienia rzetelnej edukacji seksualnej oraz przystępnej cenowo antykoncepcji. Prawo powinno także zapobiegać dyskryminacji i stygmatyzacji kobiet i dziewcząt, które decydują się na przerwanie ciąży.

CZYTAJ TEŻ: Medycyna po chrześcijańsku. Katolicki uniwersytet wykształci lekarzy przeciwnych in vitro?

Prawo do aborcji musi być zapewnione także w Polsce

Warto przypomnieć, że Polska ratyfikowała Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych przed ponad 30 laty. Wszedł on w życie 18 czerwca 1977 r. i ma wiążący charakter prawny. Oznacza to, że nasz kraj zobowiązany jest do zniesienia barier w dostępie do bezpiecznej aborcji zarówno w prawie, jak i w praktyce (wynikających m.in. z klauzuli sumienia).

– Poza konsekwencjami naruszenia prawa międzynarodowego, skutkującymi daleko idącym ostracyzmem na arenie międzynarodowej, naruszenie wymogów wynikających z Komentarza może uruchomić falę procedur skargowych na gruncie międzynarodowym, europejskim i krajowym. Za nią zaś pójdzie obowiązek wypłaty wysokich odszkodowań przez Polskę – zaznacza Krystyna Kacpura, dyrektorka wykonawcza Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, w komunikacie przesłanym mediom.

Jak dodają przedstawicielki Federacji, w trakcie dyskusji nad treścią Komentarza pochylono się m.in. nad sytuacją Polek, które w ostatnich latach walczą z próbami ograniczenia prawa do aborcji. Organizacja przewiduje, że może przełożyć się to na duże oczekiwania wobec Polski w zakresie sprawozdawania z realizacji postanowień dokumentu.

– Przyjęcie komentarza to wielki dzień dla międzynarodowej społeczności pro-choice, zapewnia bowiem ramy prawne niezbędne do tego, by pociągać do odpowiedzialności władze za społeczne i zdrowotne straty wynikające z restrykcyjnych przepisów antyaborcyjnych. To także wyraźny sygnał dla ekstremistycznych organizacji, że przedefiniowanie na ich modłę katalogu praw człowieka w międzynarodowym systemie praw człowieka nie jest możliwe – podkreśla Krystyna Kacpura.

Treść Komentarza ogólnego do art. 6. Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych można znaleźć tutaj (format PDF, j. angielski).

POLECAMY RÓWNIEŻ: Manuela Gretkowska o okładce „Wysokich Obcasów”: Aborcja stała się elementem religijnym

Natalia Łyczko

Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Redaktorka i korektorka – z zawodu i pasji. Miłośniczka kawy, kotów i podróży.