fbpx
Przejdź do treści

Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?

Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?
fot. Fotolia

Badania laboratoryjne są ważną częścią składową stawiania diagnozy, ale – aby były rzeczywiście pomocne – muszą być wiarygodne. Na rzetelność wyników badań najbardziej wpływa tzw. faza przedanalityczna, czyli wszystkie procedury przed badaniem, w tym przygotowanie pacjenta do jego przeprowadzenia. W tej fazie może powstać aż do 75% błędów laboratoryjnych, co pokazuje, jak ważne są wszystkie informacje, które lekarz lub laboratorium przekazują pacjentom.

Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?
Zalecenie pierwsze – „proszę być na czczo”

Oznacza to, iż wieczorny posiłek powinien być zjedzony 12–14 godzin przed badaniem. Ważne jest również, by posiłek w dzień poprzedzający był naszym zwyczajowym pożywieniem. Jeśli wieczorem byliśmy zaproszeni na sute przyjęcie (nawet bezalkoholowe), to pobranie krwi następnego dnia nie będzie dobrą decyzją. Odłóżmy je w trosce o prawidłowe wyniki testów.

Rano, w dniu badania, można wypić szklankę wody. Nie powinniśmy sięgać po kawę, herbatę, słodkie napoje czy mleko. Co najmniej 24 godziny przed badaniem nie można pić (żadnego) alkoholu, gdyż wpływa on negatywnie na wiele parametrów, a w szczególności na poziom glukozy (zmiana wartości o 20–50%), trójglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz niektórych hormonów, np. kortyzolu czy testosteronu (niestety stężenie tego ostatniego spada).

Alkohol wpływa też na aktywność enzymów wątroby – najpierw GGTP, w następnej kolejności AST i ALT (tzw. prób wątrobowych) i wreszcie GLDH – szczególnie jeśli był połączony ze zwiększoną aktywnością fizyczną.

Problemem w byciu na czczo mogą być leki. Pamiętajmy, że o tym, czy możemy nie zażywać porannej porcji tabletek przed badaniem, zawsze decyduje lekarz. Częstą wątpliwością pacjentów jest, czy na każde badanie trzeba przyjść na czczo. Odpowiedź brzmi „nie”. Wiele badań, np. poziomu witaminy D, nie ma takiego wymogu. Zasadą jest, że jeśli nie mamy pewności, czy zjeść rano śniadanie, lepiej tego nie róbmy.

Ogranicz aktywność fizyczną

Na wyniki badań wpływa także aktywność fizyczna, zarówno w przeddzień badania, jak i tuż przed wejściem do gabinetu zabiegowego. Uniwersalne zalecenie brzmi, aby unikać nadzwyczajnej aktywności fizycznej na 3 dni przed testem (np. maraton), a na 24 godziny przed nie fundować sobie ciężkiego treningu, lepiej aby to był dzień odpoczynku.

Niezmiernie ważne jest, by do gabinetu zabiegowego nie wchodzić od razu po przyjściu do laboratorium. Odpoczynek, co najmniej 10 minut przed pobraniem krwi, jest nieodzowny, aby uniknąć błędnych wyników. Na jakie badania w szczególności może mieć wpływ wysiłek fizyczny?

Należy pamiętać, że aktywność fizyczną rozumiemy jako nadzwyczajny wysiłek fizyczny. Dla osób zdrowych i aktywnych może to być maraton, ale dla osób chorych może to być nawet droga do laboratorium.

Szutowicz i Raszeja-Specht, Diagnostyka laboratoryjna, Tom I, GUM, 2009

Czy rzeczywiście na badanie powinno się przychodzić rano?

Zależy, jakie testy zlecił nam lekarz. Wiele parametrów, w tym hormony, cechuje tzw. rytm dobowy – w zależności od pory dnia wyniki mogą być inne.

Bardzo czułe na porę pobrania jest np. TSH: najniższe stężenie występuje ok. godziny 16–18, najwyższe w godzinach nocnych, po 23 (minimum notujemy pomiędzy 2 a 4 nad ranem). Różnice w wynikach mogą dochodzić nawet do 50%, dlatego bezpiecznie jest przyjść na to badanie w godzinach porannych, pomiędzy 7 a 9.

Inne parametry czułe na porę dnia to np. glukoza, białko, żelazo, wapń, fosfor, cynk, miedź oraz hormony. Nie każde badanie musimy robić rano, ale jeśli nie mamy pewności, czy można je zrobić później, zaplanujmy sobie poranną wizytę w laboratorium.

Należy podkreślić, iż jeśli nasze wyniki mają być powtórzone za jakiś czas, każde z pobrań musi być wykonane o podobnej porze dnia, inaczej ich wartość porównawcza będzie słaba. Dlatego czas pobrania ma duże znaczenie u pacjentów leczonych przewlekle oraz u osób, których oznaczane parametry zazwyczaj mieszczą się bardzo blisko dolnej lub górnej granicy normy, a których wyniki badania mogą być zinterpretowane jako zbyt wysokie lub zbyt niskie w zależności od czasu pobrania.

Najważniejsze rzeczy do zapamiętania:

  1. Badania krwi lepiej zaplanować w godzinach porannych, pomiędzy 7 a 9. Jeśli wykonujemy badania kontrolne pamiętajmy, aby były wykonane o tej same porze, o której był robiony pierwszy pomiar.
  2. Jeśli musimy być na czczo, oznacza to ok. 12 h od ostatniego posiłku. Rano możemy wypić szklankę wody.
  3. Przed wejściem do gabinetu na pobranie odpocznijmy w poczekalni ok. 10 minut, a w przeddzień unikajmy aktywności fizycznej.

Jeśli prawidłowo przygotujemy się do badań, otrzymamy wyniki, które rzeczywiście odzwierciedlają nasz stan zdrowia. Dzięki temu lekarz będzie mógł podjąć prawidłową decyzję terapeutyczną.

ALAB logo

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

materiał prasowy

Materiały prasowe to teksty przesyłane przez podmioty zewnętrzne do publikacji w różnych mediach, informują o wydarzeniach, osiągnięciach, bywają zaproszeniami na spotkania.