Przejdź do treści

Jak określić dni płodne przy nieregularnych cyklach?

Dni płodne przy nieregularnych cyklach

Tytułowe pytanie zadała nam niedawno jedna z czytelniczek – skonsultowaliśmy się więc z lekarzem Mateuszem Klimkiem, który udzielił szczegółowej odpowiedzi.

Cykl miesiączkowy składa się z kilku faz: menstruacji, fazy folikularnej, owulacji oraz fazy lutealnej. Zwykle trwa między 21 a 35 dni. Jeśli różnica między cyklami przekracza 5 dni, wówczas mówimy o cyklach nieregularnych. Warto zastanowić się nad ich przyczyną – mogą nią być np. zaburzenia hormonalne, choroba tarczycy lub bardziej prozaiczne rzeczy, takie jak zmiana stylu życia, karmienie piersią, stres itp. Czasem jednak badania nie wykazują niczego niepokojącego, a nieregularne cykle nadal komplikują życie kobiety – zwłaszcza wówczas, gdy chce zostać matką. Bo jak wtedy określić, kiedy wystąpią dni płodne? O pomoc poprosiliśmy lekarza Mateusza Klimka.

Jak określić dni płodne przy nieregularnych cyklach? Metoda kalendarzowa

Co ciekawe, kalendarz może przydać się również w trakcie nieregularnych cykli.

– Istnieje metoda kalendarzowa, gdzie bierzmy pod uwagę najdłuższy i najkrótszy cykl w ostatnim półroczu, a określenie dni płodnych polega na odjęciu 18 dni od czasu trwania najkrótszego cyklu, a ich koniec to odjęcie 11 dni od czasu trwania najdłuższego cyklu. Dla przykładu: gdy w ostatnim półroczu najkrótszy cykl wyniósł 26 dni, a najdłuższy 32 to obliczenia wyglądają następująco 26-18=8 oraz 32-11=21 co nam daje dni płodne od 8 do 21 dnia – tłumaczy lekarz Mateusz Klimek.

Owulacja

Kobieta jest najbardziej płodna w trakcie owulacji, która (zależnie od długości cyklu) wypada między 13 a 15 dniem przed wystąpieniem krwawienia. To wówczas z jajnika zostaje uwolniona komórka jajowa i może dojść do zapłodnienia. Gdy kalendarz nie pozwala dokładnie ustalić tego momentu, pomocna okazuje się wnikliwa obserwacja własnego ciała. podwyższona temperatura i zmiana gęstości śluzu to zmiany występujące właśnie w trakcie owulacji.

Objawów świadczących o tym, że nadeszły dni płodne, jest jednak więcej. Należą do nich chociażby obrzmienie i bolesność piersi, zwiększona ochota na seks, odginanie się szyjki macicy do przodu, nabrzmienie warg sromowych oraz ból owulacyjny.

Oczywiście nie wszystkie te symptomy muszą występować w trakcie owulacji, ale nawet jeden z nich może świadczyć o jej rozpoczęciu. Skupimy się zatem na dwóch najbardziej charakterystycznych – wspomnianej przez eksperta podwyższonej temperaturze ciała i zmianie gęstości śluzu.

Śluz jako wskazówka

Na początku cyklu śluzu jest mało i ma gęstą, lepką konsystencję, bywa żółtawy lub białawy. Przed owulacją staje się bardziej mokry i śliski po to, aby ułatwić plemnikom drogę do komórki jajowej, która wkrótce zostanie uwolniona.

Jeśli w tym czasie dojdzie do stosunku, może poskutkować on ciążą, ponieważ żywotność plemników sięga kilku dni – wystarczająco długo, aby doszło do zapłodnienia. Pod koniec fazy poprzedzającej owulację (folikularnej) śluz ma konsystencję podobną do białka jajka, tzn. jest rozciągliwy i przezroczysty.

Temparatura

Drugą, charakterystyczną oznaką owulacji jest wzrost temperatury ciała o ok. 0.5 stopnia C. Aby go wychwycić, należy posłużyć się termometrem owulacyjnym i przestrzegać kilku prostych reguł:

– dokonywać pomiaru temperatury w odbytnicy, pochwie lub ustach (czyli miejscach pokrytych błoną śluzową), zawsze w tej samej pozycji

– mierzyć temperaturę od razu po przebudzeniu i po przespaniu co najmniej 3 godzin

– pamiętać o tym, że leki, choroby, wysiłek fizyczny, zmiana strefy czasowej itp. mogą zakłócić pomiar

– mierzyć temperaturę regularnie od pierwszego dnia cyklu

Jedną z metod określania dni płodnych jest obserwacja cyklu kobiety – metoda termiczna, śluzowa oraz połączenie obu tych metod: termiczno-śluzowa. – mówi Mateusz Klimek. – Progesteron jest hormonem, którego stężenie wzrasta w okresie okołoowulacyjnym i rośnie dalej w fazie letalnej. Do jego działań biologicznych należy podwyższenie temperatury ciała średnio o 0,2-0,6oC oraz zmianę charakteru śluzu szyjowego na gęsty, lepki i kleisty. Dla metody termicznej dni płodne przypadają od 4 dnia po wzroście temperatury aż do pojawienia się krwawień miesięcznych. Przy obserwacji śluzu szyjkowego oraz monitorowania temperatury ciała, okres płodny to czas od pojawiania się płodnego śluzu (obfity, bezbarwny, śliski i ciągliwy). Kończy się 3 dni po odnotowaniu wzrostu temperatury – wyjaśnia ekspert.

Testy

Jeszcze jednym sposobem określenia dni płodnych są testy owulacyjne, które mierzą obecność lutropiny (hormonu luteinizującego) w organizmie. Jego poziom wzrasta na dobę lub dwie przed owulacją.

Skuteczność testów bywa różna, zwłaszcza w przypadku nieregularnych cykli, ale można posłużyć się tą metodą jako sposobem na potwierdzenie własnych obserwacji.

– Przy nieregularnych miesiączkach powyższe metody mają swoje ograniczenia oraz mogą być zawodne. Dlatego zalecana jest konsultacja z ginekologiem celem weryfikacji przyczyn nieregularnych krwawień oraz omówienia najlepszej metody antykoncepcji tudzież określenia dni płodnych – zaznacza lekarz. 

– Powyżej opisane techniki mają zastosowanie u kobiet prowadzących dokładne obserwacje swojego ciała (kalendarzyki obserwacji), prowadzące ustabilizowany tryb życia dzień-noc (praca zmianowa wpływa na rytm okołodobowy, co przekłada się na układ hormonalny). Również nawracające zakażenia układu moczowego oraz pochwy i ogólne zakażenia wpływają negatywnie na powyższe metody – dodaje ekspert.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Ekspert

Lek. Mateusz Klimek

Głównym obszarem jego zainteresowań jest ginekologia oraz położnictwo. Współpracuje ze Studenckim Kołem Naukowym Kliniki Ginekologii i Położnictwa w Katowicach oraz Patologii Ciąży Wydziału Nauk o Zdrowiu. Aktywny członek IFMSA-Poland.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.