fbpx
Przejdź do treści

Ginekolog od zadań specjalnych – jaka jest jego rola w leczeniu niepłodności?

ginekolog leczenie niepłodności
The woman doctor in telemedicine futuristic concept

Niepłodność jest chorobą społeczną, która dotyczy coraz większej liczby ludzi – szacuje się, że dotyka około 10-15 proc. par. Trudności związane z poczęciem, utrzymaniem ciąży i urodzeniem zdrowego dziecka często są przyczyną rozpadów związków, a także katalizatorem problemów emocjonalnych zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Ginekolodzy zajmujący się płodnością obcują z tego typu trudnościami na co dzień – jaka zatem konkretnie jest rola ginekologa-położnika oraz specjalisty endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości w procesie leczenia niepłodności?

Problemami związanymi z niepłodnością zajmują się głównie lekarze ginekolodzy – to do nich najczęściej w pierwszej kolejności zwracają się pacjentki. Co jednak istotne, kilka lat temu wyodrębniono nową dziedzinę medycyny: endokrynologię ginekologiczną i rozrodczość. Lekarze specjalizujący się w tym zakresie skupieni są głównie wokół problemów związanych z płodnością, a także wokół różnych zaburzeń endokrynologicznych, występujących u kobiet od pokwitania do menopauzy. Powstaje wobec tego pytanie: „Kiedy i do kogo właściwie mam się udać?”. Odpowiedź – niestety – nie jest jednoznaczna i zależy od wielu czynników.

Pod okiem ginekologa – leczenie niepłodności od podstaw

Ginekolog jest lekarzem, który zazwyczaj zajmuje się pacjentką przez dłuższy czas, zna wyniki jej badań profilaktycznych, regularność cykli. Nierzadko również zajmował się doborem antykoncepcji.  W swojej praktyce często słyszy pytanie: „Chcielibyśmy zacząć starania o ciążę – jakie badania powinnam zrobić?”. Wszystko, rzecz jasna, zależy od indywidualnej sytuacji i ogromnej ilości czynników, które na nią wpływają. Są jednak pewne standardowe sposoby postępowania.

W przypadku kobiety młodej (poniżej 35. roku życia), która dotychczas nie miała problemów ginekologicznych, cykle ma regularne i nie ma chorób współistniejących, lekarz przede wszystkim zaleci:

  • badania profilaktyczne (cytologię, USG piersi, USG narządu rodnego),
  • dodatkowe badania laboratoryjne (np. oznaczenie poziomu TSH),
  • regularne współżycie,
  • zdrowe i zrównoważone odżywianie,
  • regularny wysiłek fizyczny,
  • przyjmowanie kwasu foliowego i ewentualnie witaminy D w okresie jesienno-zimowym.

Jeśli wymienione wyżej elementy zostaną dopełnione, podstawowe badania nie wykażą nieprawidłowości, a pomimo tego po regularnych rocznych staraniach nie dojdzie do ciąży – specjalista rozpocznie diagnostykę i wdroży leczenie.

Zupełnie innym postępowaniem objęte są pacjentki i pacjenci, u których znany jest problem, mogący w dużym stopniu wpływać na płodność. Jeśli kobieta ma powyżej 35 lat, przebyte operacje czy zabiegi ginekologiczne lub chirurgiczne w obrębie miednicy mniejszej i jamy brzusznej, przebyte stany zapalne w obrębie miednicy mniejszej, nieregularność cykli, endometriozę, choroby współistniejące, niepowodzenia położnicze w przeszłości czy nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych lub obrazowych (co dotyczy obojga partnerów) – para powinna zgłosić się do lekarza ginekologa lub specjalisty endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości znacznie szybciej niż po wspomnianym wcześniej roku.

Pierwsze kroki w diagnozie

Pierwsza wizyta diagnozująca przyczyny i problemy z uzyskaniem ciąży obejmuje dokładny wywiad medyczny. Warto być przygotowanym m.in. na pytania dotyczące:

  • wszystkich przebytych zabiegów i operacji ginekologicznych i pozaginekologicznych,
  • ilości ciąż, porodów, poronień,
  • chorób współistniejących (aktualnie i w przeszłości),
  • alergii,
  • stosowanych aktualnie i w przeszłości leków,
  • historii chorób występujących w rodzinie (w tym problemów z uzyskaniem ciąży u rodzeństwa i rodziców, występowania chorób genetycznych czy nowotworowych),
  • stylu życia – diety, spożywania alkoholu, używek czy palenia papierosów, a także rodzaju i regularności aktywności fizycznej.

Szczególnie istotne są pytania o przebieg cykli miesiączkowych, ocenę występowania owulacji, częstości i jakości kontaktów seksualnych, czasu od jakiego para stara się o ciążę. 

Należy pamiętać, że wywiad i badanie dotyczy nie tylko kobiety. Podobny wywiad medyczny musi być uzyskany również od mężczyzny. W jego kierunku także muszą paść pytania o choroby aktualne i przebyte w przeszłości, zabiegi operacyjne, stosowane leki, niekorzystne dla płodności czynniki, które występowały w przeszłości (także w okresie dzieciństwa), dzieci z innych związków, stosowanie używek, picie alkoholu, palenia papierosów etc.

Co więcej, jeśli para posiada wyniki niedawno wykonywanych badań laboratoryjnych i obrazowych – np. oznaczenie poziomu hormonów w odpowiednich dniach cyklu, aktualny wynik USG piersi, cytologii, ocenę drożności jajowodów, a także analizę nasienia mężczyzny – warto wziąć je ze sobą już na pierwszą konsultację.

Po przeanalizowaniu owych wyników, wywiadu medycznego i po ocenie anatomii narządu rodnego zostaną zlecone badania, zaproponowany plan postępowania i wdrożone odpowiednie postępowanie. Czy zawsze wszystko to dzieje się już na pierwszej wizycie? Pamiętajmy, że każdy przypadek należy traktować indywidualnie, a niektóre z nich mogą wymagać znacznie więcej czasu na wstępną nawet diagnostykę.

Obawy i znaki zapytania? To naturalne!

Pierwsza wizyta – a właściwie decyzja o umówieniu się na nią – dla wielu nie jest prosta i zdarza się, że jest mocno odwlekana w czasie. Z jednej strony towarzyszy jej obawa, z drugiej nadzieja. Obawa, że jest jakaś konkretne i silna przyczyna, która uniemożliwi uzyskanie upragnionego celu, jakim jest ciąża i dziecko. Nadzieja, że teraz musi się już udać. Warto te wszystkie emocje w sobie wyłagodzić i nawet jeśli są duże, nie odkładać konsultacji w czasie, który dla płodności ma ogromne znaczenie.

Co ważne, brak wymienionych wyżej badań nie powinien być jednym z argumentów do odwlekania konsultacji – nie stanowi bowiem przeszkody w odbyciu tzw. „pierwszej wizyty niepłodnościowej”. Zapewne wszystkie niezbędne badania zostaną zlecone i wykonane, a lekarz ginekolog czy specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości pomoże tę drogę przejść.

Należy przy tym pamiętać, że jeśli na jakimkolwiek etapie pojawią się wątpliwości – np. nie akceptujemy zaproponowanego postępowania, nie rozumiemy konieczności wykonania dodatkowych badań lub nie radzimy sobie emocjonalnie, warto otwarcie to zgłosić. Lekarz prowadzący doskonale zdaje sobie sprawę z delikatności sytuacji i na pewno wszystko wyjaśni lub zaproponuje inne, akceptowane przez parę rozwiązanie.

Stanąć na wysokości zadania

Leczenie niepłodności można podzielić na dwie ścieżki. Pierwsza obejmuje zdiagnozowanie problemu, a następnie próby jego eliminacji i tym samym zwiększenie szans na uzyskanie ciąży. Druga „omija” przyczynę niepłodności i zwiększa szansę na ciążę poprzez zastosowanie zabiegu inseminacji domacicznej lub technik rozrodu wspomaganego. Nie zawsze jednak od razu jest jasne, która ścieżka będzie dla danej pary najlepsza. W związku z tym zadaniem ginekologa czy specjalisty endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości jest:

  • dokładne, indywidualne przeanalizowanie zagadnień, z jakimi zgłaszają się do niego pacjenci,
  • wyjaśnienie, gdzie prawdopodobnie tkwi przyczyna (jeśli oczywiście da ją się zdiagnozować),
  • określenie planu diagnostycznego i terapeutycznego
  • oraz dokładne wyjaśnienie możliwych skutków ubocznych i prawdopodobieństwa powodzenia wdrożonej terapii. 

O ile diagnostyka, leczenie zachowawcze i drobne zabiegi mogą być wykonywane w gabinetach ginekologicznych, o tyle wysokospecjalistyczne procedury, które stosuje się w leczeniu niepłodności, wymagają zgłoszenia się do dedykowanych klinik czy przychodni. Co jednak najważniejsze – nie warto bać się tego typu wizyt. Konsultacja sama w sobie nie oznacza przecież od razu konieczności leczenia metodą in vitro. Poza tym finalna decyzja o skorzystaniu z danej metody zawsze należy do pacjentów – lekarze powinni tę decyzję akceptować, szanować i postępować tak, by wspierać rozwiązania akceptowane przez zgładzającą się do nich parę. Bo to jej dobro jest najważniejsze.

Logo FertiMedica

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!
Dr Anna Jabłonka Cieślik

Ekspert

Dr Anna Jabłonka-Cieślik

Specjalistka ginekolog-położnik, specjalistka endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości. Absolwentka I Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie. W 2003 r. rozpoczęła pracę w Klinice Ginekologii i Ginekologii Onkologicznej w Wojskowym Instytucie Medycznym Warszawie, gdzie odbyła szkolenie specjalizacyjne zakończone uzyskaniem tytułu specjalisty położnictwa i ginekologii (2010 r.) oraz tytułu specjalisty endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości (2018 r.). Przez wiele lat zajmowała się pacjentkami z zaburzeniami statyki dna miednicy i nietrzymania moczu. W Centrum Płodności FertiMedica zajmuje się przede wszystkim diagnostyką i leczeniem niepłodności, zaburzeń hormonalnych od pokwitania do senium.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.