Przejdź do treści

Dysbioza jelitowa: podstępny czynnik (współ)sprawczy endometriozy i niepłodności?

Zdjęcie koncepcyjne: Kobieta trzymająca się za bolący brzuch / Dysbioza jelitowa a endometrioza i niepłodność
Fot.: Fotolia.pl

Pacjentki z endometriozą często skarżą się na objawy takie jak bóle głowy, zmęczenie, trudności z koncentracją, obniżony nastrój, zmniejszone libido, zaburzenia snu oraz objawy jelitowe, takie jak wzdęcia, zaparcia lub biegunki. Czy są to objawy endometriozy? Nie! Objawy te generuje dysbioza jelitowa. Co trzeba o niej wiedzieć? Dysbioza jelitowa a endometrioza.

Nasze jelito zamieszkuje około 100 trylionów mikroorganizmów jednokomórkowych, a nasze ciało zbudowane jest „zaledwie” z 10 trylionów komórek. Ta bogata flora zasiedlająca jelita dysponuje ok. 2–20 milionami genów. Ludzkie zasoby to niewiele ponad 20 000 genów, co stanowi mniej niż 1%!

Zdrowie zaczyna się w jelicie

Patrząc na dysproporcję liczby genów w naszym organizmie, niektórzy naukowcy, jak profesor Rob Knight z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego, zadają pytanie: na ile jesteśmy ludźmi, a na ile nosicielami mikrobiomu, czyli grupy symbiotycznych i patogennych bakterii, grzybów i innych drobnoustrojów zasiedlających nasze jelita, skórę i inne narządy (łącznie z jamą macicy)! Mikrobiom wpływa na nasz system immunologiczny, na metabolizm oraz układ hormonalny i rozrodczy.

Zrozumiałe zatem wydaje się stwierdzenie, że w jelicie zaczyna się zdrowie, ale tu trzeba dodać, że tylko wtedy, dopóki panuje równowaga między mikrobami zasiedlającymi nasz organizm – jeżeli ją utracimy, to mamy do czynienia z dysbiozą.

Skutki dysbiozy jelitowej

Dysbioza, zwłaszcza jelitowa, ma już udokumentowany wpływ na szereg chorób, takich jak depresja, cukrzyca czy autyzm. Dla przykładu przytoczę ciekawe badanie: grupie myszy podawano sztuczne substancje słodzące, doprowadzając do otyłości i cukrzycy. Naukowcy zadali sobie pytanie, czy te substancje słodzące zmieniły myszom metabolizm czy mikrobiom? Żeby na nie odpowiedzieć, przeszczepiono kał chorych myszy zdrowym osobnikom, nie karmiąc ich już substancjami słodzącymi. Co ciekawe, myszy, którym przeszczepiono ten mikrobiom, zaczęły tyć i zachorowały na cukrzycę.

ZOBACZ RÓWNIEŻ: Torbiele endometrialne: późny objaw endometriozy. Jak je leczyć i czy można uniknąć wznowy?

Dysbioza jelitowa a endometrioza i niepłodność

Czy dysbioza jelitowa może mieć wpływ na endometriozę i płodność? Zdecydowanie tak! Pacjentki z endometriozą często skarżą się na objawy takie jak bóle głowy, zmęczenie, trudności z koncentracją, obniżony nastrój, zmniejszone libido, zaburzenia snu oraz objawy jelitowe, takie jak wzdęcia, zaparcia lub biegunki. Czy są to objawy endometriozy? Nie! Są to typowe objawy dysbiozy jelitowej.

Wzdęcia są częstym objawem przerostu bakteryjnej flory gnilnej w jelitach. Gazy te z kolei hamują perystaltykę jelit, wywołując zaparcia. Bakterie te są bardzo czynne metabolicznie, produkują wiele toksyn, prowadząc do tzw. endotoksemii, czyli zatrucia wewnętrznego. Podrażnienie śluzówki jelita, co często skutkuje biegunką. Toksyny wchłaniają się do krwi, powodują bóle głowy oraz obciążają wątrobę, mogąc mieć wpływ na metabolizm estrogenów – kluczowego hormonu w endometriozie.

W jelitach produkowane jest 90% neuroprzekaźników, w tym serotoniny (dlatego też jelito nazywane jest drugim mózgiem). Serotonina wpływa na nasz nastrój. Zmniejszone jej stężenie prowadzi do depresji, zmniejszonego libido, zaburzenia snu. Symbiotyczne bakterie produkują w jelicie również bardzo dużo witamin oraz – kluczowe do prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego – krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Przy dysbiozie jelitowej ten proces jest zaburzony, co może wpływać niekorzystnie na kondycję układu immunologicznego, a tym samym przyczyniać się do powstania endometriozy, alergii lub chorób autoimmunologicznych, tak często idących w parze z endometriozą.

CZYTAJ TEŻ: Zrosty przy endometriozie: jakie dają objawy? Jakie mają skutki?

Mit „jałowej macicy” obalony. Dysbioza maciczna

Rola mikrobiomu w procesie rozmnażania u ludzi jest nadal obektem badań. Opisali ją Scott i Franasiak w artykule opublikowanym w „Fertility Sterility” w 2015 r. Jaki wpływ mają bakterie na płodność i proces zagnieżdżania zarodka pokazało badanie hiszpańskich naukowców z Uniwesytetu w Walencji. Badanie opublikowane zostało w „American Journal of Obstetrics and Gynecology” w grudniu 2016 r. Kobietom poddawanym in vitro pobierano przed transferem płyn maciczny do badań mikrobiologicznych. Okazało się, że macicę zamieszkuje ponad 190 różnych bakterii. Podkreślę, że dotychczas uważano, że jama macicy jest narządem jałowym. Okazało się, że w przypadku dysbiozy macicznej, którą zdefiniowano jako obecność bakterii Lactobacillus (<90%), do implantacji zarodka dochodziło w 23,1%, w porównaniu do 60,7% u pacjentek z prawidłową florą w macicy.

Co „kieruje” naszym zdrowiem?

Podsumowując, musimy sobie zdać sprawę z faktu, że bez bakterii nie ma życia. Bez dobrych bakterii nie powrócimy do zdrowia. Informacja genetyczna w nas zapisana warunkuje nasz rozwój, cechy wyglądu, charakteru, a nawet choroby, które rozwiniemy. Pytanie, czy chodzi o informację genetyczną w naszych komórkach, czy DNA osobników, których gościmy w naszych jelitach (którego jest 100 razy więcej)? Czy to nie dlatego bliźnięta jednojajowe potrafią się między sobą różnić (mimo jednakowego DNA) – i to nie zawsze subtelnie, czasem wręcz bardzo wyraźnie?

W leczeniu endometriozy oraz niepłodności nie zapominajmy o jednym z najważniejszych czynników warunkujących nasze zdrowie – mikrobiomie. Jak to zrobić, opowiemy już w następnych wydaniach „Chcemy Być Rodzicami”.

Artykuł ukazał się w listopadowym numerze magazynu „Chcemy Być Rodzicami”. E-wersję tego wydania kupisz na: e.chbr.pl.

 

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Dr Jan Olek endometrioza

Ekspert

dr Jan Olek

Ginekolog położnik. Zastępca ordynatora i założyciel certyfikowanego klinicznego centrum endometriozy w St. Josefs-Hospital w Dortmundzie. Założyciel kliniki Miracolo w Polsce.

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.