Przejdź do treści

Dr Piotr Hoffman o chorobach serca w ciąży

Hoffman: Choroby serca w ciąży

Rozmowa z prof. dr. hab. Piotrem Hoffmanem, specjalistą w dziedzinie kardiologii, który obecnie jest kierownikiem Kliniki Wad Wrodzonych w Instytucie Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie.

Dlaczego choroby serca to ważny temat w kontekście ciąży?

Jest wiele powodów, ponieważ w czasie ciąży dochodzi do zmian fizjologicznych w układzie krążenia  i choroby serca mogą nasilić się i pogorszyć stan zdrowia pacjentki.

Czy są choroby serca, które utrudniają zajście w ciążę? 

Jeśli chodzi o choroby serca, które powinny być ocenione, zanim zajdzie się w ciążę – to tak, są. Istnieją takie stany kardiologiczne, które wymagają zwiększonej uwagi i należy ocenić je przed zajściem w ciążę, monitorować jej przebieg i współpracować z położnikiem, zarówno w okresie prowadzenia ciąży, jak i rozwiązania.

Czy  ze względu na przebieg stanowią raczej przeciwwskazanie do zachodzenia w ciążę?

Są takie choroby, które stanowią przeciwwskazania do zachodzenia w ciążę – tych patologii jest jednak niewiele i jest ich mniej, niż zwykle lekarze uważają. Można zaliczyć do nich: ciężkie tętnicze nadciśnienie płucne, znaczne poszerzenie aorty wstępującej w przebiegu zespołu Marfana lub dwupłatkowej zastawki aortalnej, objawowe ciężkie zwężenie zastawki aortalnej lub mitralenj i ciasna koarktacja aorty.

Które są  natomiast tylko wskazówką do szczególnej ostrożności przy prowadzeniu ciąży?

Cała reszta. Zostały one skategoryzowane zgodnie z klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia, na choroby, które nie wymagają zwiększonej uwagi oraz takie, które wymagają kontroli okresowej w czasie ciąży.

Które wady są wyjątkowo niebezpieczne?

Poza tymi, które wymieniłem, niebezpieczne są wady sinicze i ciasne zwężenie drogi odpływu lewej komory. W zasadzie jednak wszystkie zaawansowane wady w okresie bezobjawowym i wady, które nie powodują istotnego ograniczenia tolerancji wysiłku, ale o których już wiemy, że ich stopień zaawansowania jest znaczny, wymagają opieki kardiologicznej. Podobnie, kobiety po niektórych operacjach serca, na przykład z użyciem sztucznej zastawki mechanicznej. Stany te jednak nie stanowią  przeciwwskazania do ciąży.

Jak się przygotować do zachodzenia w ciążę, mając chore serce?

Jeżeli decyzja już zapadła, należy skontaktować się z doświadczonym kardiologiem, który prowadził już tego typu pacjentki. Chodzi o to, by ocenić stan zaawansowania choroby i starać się przewidzieć jej przebieg w okresie ciąży.

Czy monitorowanie kobiety w ciąży z chorobą serca wymaga szczególnej uwagi ze strony położnika i/lub czy ginekologa?

Każdy lekarz musi w szczególnie uważny sposób podejść do chorej z wadą serca, która jest w ciąży. Dotyczy to również położnika, niemniej odpowiedzialność w głównej mierze spada na kardiologa – w takiej sytuacji powinni oni stanowić zespół, który współpracuje i ustala optymalną terapię.

Czy są oddziały w Polsce (lub lekarze) wyspecjalizowani w prowadzeniu takich ciąż?

Klasycznie zorientowanych na tego typu problemy nie ma, natomiast jest szereg oddziałów, które mają bardzo duże doświadczenie w prowadzeniu ciężarnych pacjentek z chorobami serca. Są to oddziały kardiologiczne, współpracujące z konkretnymi klinikami, oddziałami położniczymi, przygotowane na pacjentki o zwiększonym stopniu trudności.

W jakich okresach ciąży serce kobiety jest szczególnie obciążone?

Dzieje się tak między 28.  a 32.  tygodniem ciąży i wynika to ze zwiększenia objętości krwi krążącej – o około 30% w tym okresie, co wzmaga obciążenie serca pracą. W tym czasie może dojść do nasilenia niewydolności serca, zaburzeń rytmu, również u pacjentek, które wcześniej takich dolegliwości nie miały.

Czy w czasie ciąży choroba może się nasilać?

W czasie ciąży choroba może się nasilić i tutaj wracamy do pytania o konsultację przed zajściem w ciążę – rolą kardiologa jest starać się przewidzieć stan układu krążenia w okresie jego największego obciążenia (28 – 32 tydzień), a później w okresie rozwiązania. Czasem wymagana jest hospitalizacja pacjentki.

Co stanowi największe zagrożenie?

Zagrożeń jest kilka, ponieważ wady serca mają różne scenariusze. Niektóre z nich, przede wszystkim będą manifestowały się niewydolnością, inne doprowadzą do groźnych zaburzeń rytmu, które stają się wskazaniem do interwencji. Dlatego musimy mieć w pamięci niekorzystne scenariusze, przewidzieć je i reagować nawet na najmniejsze objawy.

Co się natomiast dzieje ze zdrowymi kobietami?

U zdrowych kobiet ciąża również zmienia funkcjonowanie układu krążenia. Mówiłem o zmianach fizjologicznych  – wzroście objętości krwi krążącej, głównie osocza, osiągającym apogeum między 28 a 32 tygodniem, do tego dochodzi rozwój niedokrwistości, czy obniżenie ciśnienia wskutek zmniejszenia oporu obwodowego, powodujący uczucie gorąca czy obrzęki kończyn dolnych,  dodatkowo wynikające z ucisku na żyłę główną dolną przez rozwijające się dziecko. Jest cały szereg zmian fizjologicznych, o których należy pamiętać i które mogą powodować nasilenie choroby serca.

Czy zdrowa kobieta może zachorować na serce w wyniku ciąży?

Bardzo rzadko się to zdarza, tak jak kardiomopatia połogowa (rozwój niewydolności serca wskutek utraty kurczliwości mięśnia lewej komory),  bo w jednej ciąży na 3 tysiące. Występuje ona raczej u kobiet starszych, w okresie od ostatniego trymestru do pół roku po porodzie. Taka sytuacja, która wymaga intensywnego leczenia, może się całkowicie odwrócić, ale nie musi tak być.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!
Autor

Karolina Błaszkiewicz

dziennikarka. Związana z magazynem Chcemy Być Rodzicami i z natemat.pl