Przejdź do treści

Dr Piotr Hoffman o chorobach serca w ciąży

Hoffman: Choroby serca w ciąży

Rozmowa z prof. dr. hab. Piotrem Hoffmanem, specjalistą w dziedzinie kardiologii, który obecnie jest kierownikiem Kliniki Wad Wrodzonych w Instytucie Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie.

Dlaczego choroby serca to ważny temat w kontekście ciąży?

Jest wiele powodów, ponieważ w czasie ciąży dochodzi do zmian fizjologicznych w układzie krążenia  i choroby serca mogą nasilić się i pogorszyć stan zdrowia pacjentki.

Czy są choroby serca, które utrudniają zajście w ciążę? 

Jeśli chodzi o choroby serca, które powinny być ocenione, zanim zajdzie się w ciążę – to tak, są. Istnieją takie stany kardiologiczne, które wymagają zwiększonej uwagi i należy ocenić je przed zajściem w ciążę, monitorować jej przebieg i współpracować z położnikiem, zarówno w okresie prowadzenia ciąży, jak i rozwiązania.

Czy  ze względu na przebieg stanowią raczej przeciwwskazanie do zachodzenia w ciążę?

Są takie choroby, które stanowią przeciwwskazania do zachodzenia w ciążę – tych patologii jest jednak niewiele i jest ich mniej, niż zwykle lekarze uważają. Można zaliczyć do nich: ciężkie tętnicze nadciśnienie płucne, znaczne poszerzenie aorty wstępującej w przebiegu zespołu Marfana lub dwupłatkowej zastawki aortalnej, objawowe ciężkie zwężenie zastawki aortalnej lub mitralenj i ciasna koarktacja aorty.

Które są  natomiast tylko wskazówką do szczególnej ostrożności przy prowadzeniu ciąży?

Cała reszta. Zostały one skategoryzowane zgodnie z klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia, na choroby, które nie wymagają zwiększonej uwagi oraz takie, które wymagają kontroli okresowej w czasie ciąży.

Które wady są wyjątkowo niebezpieczne?

Poza tymi, które wymieniłem, niebezpieczne są wady sinicze i ciasne zwężenie drogi odpływu lewej komory. W zasadzie jednak wszystkie zaawansowane wady w okresie bezobjawowym i wady, które nie powodują istotnego ograniczenia tolerancji wysiłku, ale o których już wiemy, że ich stopień zaawansowania jest znaczny, wymagają opieki kardiologicznej. Podobnie, kobiety po niektórych operacjach serca, na przykład z użyciem sztucznej zastawki mechanicznej. Stany te jednak nie stanowią  przeciwwskazania do ciąży.

Jak się przygotować do zachodzenia w ciążę, mając chore serce?

Jeżeli decyzja już zapadła, należy skontaktować się z doświadczonym kardiologiem, który prowadził już tego typu pacjentki. Chodzi o to, by ocenić stan zaawansowania choroby i starać się przewidzieć jej przebieg w okresie ciąży.

Czy monitorowanie kobiety w ciąży z chorobą serca wymaga szczególnej uwagi ze strony położnika i/lub czy ginekologa?

Każdy lekarz musi w szczególnie uważny sposób podejść do chorej z wadą serca, która jest w ciąży. Dotyczy to również położnika, niemniej odpowiedzialność w głównej mierze spada na kardiologa – w takiej sytuacji powinni oni stanowić zespół, który współpracuje i ustala optymalną terapię.

Czy są oddziały w Polsce (lub lekarze) wyspecjalizowani w prowadzeniu takich ciąż?

Klasycznie zorientowanych na tego typu problemy nie ma, natomiast jest szereg oddziałów, które mają bardzo duże doświadczenie w prowadzeniu ciężarnych pacjentek z chorobami serca. Są to oddziały kardiologiczne, współpracujące z konkretnymi klinikami, oddziałami położniczymi, przygotowane na pacjentki o zwiększonym stopniu trudności.

W jakich okresach ciąży serce kobiety jest szczególnie obciążone?

Dzieje się tak między 28.  a 32.  tygodniem ciąży i wynika to ze zwiększenia objętości krwi krążącej – o około 30% w tym okresie, co wzmaga obciążenie serca pracą. W tym czasie może dojść do nasilenia niewydolności serca, zaburzeń rytmu, również u pacjentek, które wcześniej takich dolegliwości nie miały.

Czy w czasie ciąży choroba może się nasilać?

W czasie ciąży choroba może się nasilić i tutaj wracamy do pytania o konsultację przed zajściem w ciążę – rolą kardiologa jest starać się przewidzieć stan układu krążenia w okresie jego największego obciążenia (28 – 32 tydzień), a później w okresie rozwiązania. Czasem wymagana jest hospitalizacja pacjentki.

Co stanowi największe zagrożenie?

Zagrożeń jest kilka, ponieważ wady serca mają różne scenariusze. Niektóre z nich, przede wszystkim będą manifestowały się niewydolnością, inne doprowadzą do groźnych zaburzeń rytmu, które stają się wskazaniem do interwencji. Dlatego musimy mieć w pamięci niekorzystne scenariusze, przewidzieć je i reagować nawet na najmniejsze objawy.

Co się natomiast dzieje ze zdrowymi kobietami?

U zdrowych kobiet ciąża również zmienia funkcjonowanie układu krążenia. Mówiłem o zmianach fizjologicznych  – wzroście objętości krwi krążącej, głównie osocza, osiągającym apogeum między 28 a 32 tygodniem, do tego dochodzi rozwój niedokrwistości, czy obniżenie ciśnienia wskutek zmniejszenia oporu obwodowego, powodujący uczucie gorąca czy obrzęki kończyn dolnych,  dodatkowo wynikające z ucisku na żyłę główną dolną przez rozwijające się dziecko. Jest cały szereg zmian fizjologicznych, o których należy pamiętać i które mogą powodować nasilenie choroby serca.

Czy zdrowa kobieta może zachorować na serce w wyniku ciąży?

Bardzo rzadko się to zdarza, tak jak kardiomopatia połogowa (rozwój niewydolności serca wskutek utraty kurczliwości mięśnia lewej komory),  bo w jednej ciąży na 3 tysiące. Występuje ona raczej u kobiet starszych, w okresie od ostatniego trymestru do pół roku po porodzie. Taka sytuacja, która wymaga intensywnego leczenia, może się całkowicie odwrócić, ale nie musi tak być.

Dalszą część wywiadu przeczytasz w 8 numerze magazynu – jeszcze w starej szacie graficznej.

Autor

Karolina Błaszkiewicz

dziennikarka. Związana z magazynem Chcemy Być Rodzicami i z natemat.pl