fbpx
Przejdź do treści

Leczenie endometriozy. Ginekolog i położnik Jan Olek odpowiada na pytania czytelniczek

Doktor Jan Olek o endometriozie
Dr Jan Olek był gościem redakcyjnego live chata 29 listopada 2018 r. – fot. Fotolia

Czy można zniwelować ból przy endometriozie? Jak ta choroba wpływa na płodność? Na pytania czytelniczek Chcemy Być Rodzicami odpowiada dr Jan Olek – ginekolog-położnik z Miracolo Clinic.

Endometrioza jest chorobą zapalną, przewlekłą i postępującą  w większości przypadków – tłumaczy dr Jan Olek. Polega na tym, że tkanka podobna do endometrium, czyli błony wyściełającej macicę, może być obecna poza jamą macicy np. w mięśniu  macicy – nazywa się to adenomiozą.

Z endometriozą mamy do czynienia, kiedy endometrium znajduję się poza macicą. Ta tkanka reaguje na hormony, wzrasta wraz z cyklem, a także krwawi, co doprowadza do ran w brzuchu (w postaci zrostów)– stąd biorą się bóle, bardzo częste w przypadku endometriozy.

Czy endometrioza wpływa na niepłodność?

Tak, jak mówi dr Olek, endometrioza to choroba o charakterze zapalnym –  obecność płynu zapalnego w jamie brzusznej prowadzi do zaburzeń jajeczkowania, co spowalnia ruchy perystaltyczne jajowodów, a więc upośledza transport zarówno plemnika i komórki jajowej, co powoduje trudności w ich spotkaniu.

A jeśli dojdzie do połączenia plemnika i komórki jajowej to endometrioza  może spowodować powstanie ciąży pozamacicznej, a w macicy – w której istnieje stan zapalny – może dojść do problemów z zagnieżdżeniem zarodka lub poronieniem.

Jakie są konsekwencje zrostów, spowodowanych endometriozą i jak je leczyć?

Proces zapalny w jamie brzusznej prowadzi do wytwarzania dużej ilości kolagenu, do zarastania. Kolagen wciąga w ten proces narządy, które są obok np. jajowody. Zdarza są to bardzo często, a skutkiem są niedrożne jajowody lub zniszczenie aparatu jajowodów.

Może też dojść do zarośnięcia dużej powierzchni jajnika, co może spowodować problemy z owulacją.  Zrosty przyczyniają się także do tworzenia torbieli endometrialnych, przez które może dojść do zwłóknienia jajnika.

Zrosty bardzo utrudniają leczenie, bo jeśli jest ich dużo i są w nie na  przykład wciągnięte jajniki lub jelita (w zrostach często są także ogniska endometrialne), to jeśli lekarz odpuszcza i nie kontynuuje operacji, to leczenie jest coraz trudniejsze. Pamiętajmy, że zrosty bolą bardzo rzadko i zwykle ból spowodowany jest endometriozą.

Dlaczego tak trudno poradzić sobie z bólem związanym z endometriozą?

Otrzewna, która otacza wszystkie narządy w brzuchu jest bardzo silnie unerwiona więc te wszystkie ogniska endometrialne i krwawienie wywołują dolegliwości bólowe, drażnią połączenia nerwowe.

Bardzo wysoki stan zapalny zmniejsza próg bólowy, więc u kobiety z endometriozą ten sam bodziec będzie powodował większy ból niż u kobiety bez niej.

Do tego dochodzi ciśnienie, wytworzone przez endometriozę. To wszystko powoduje ból, który bardzo trudno uśmierzyć standardowymi lekami przeciwbólowymi.

Jaki wpływ na endometriozę mogą mieć leki przeciwbólowe?

Same leki przeciwbólowe jej nie powodują, ale mogą wpływać na czynność układu pokarmowego, czyli prowadzić do dysbiozy jelitowej, o której mówi się coraz głośniej. Im więcej tego typu leków przyjmujemy, tym bardziej jesteśmy narażeni na zaburzenie pracy żołądka, zapaleń, wrzodów, co automatycznie prowadzi do zaburzeń trawienia.

Te niestrawione resztki pokarmu dostają się do dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Niestrawione białka pobudzają układ immunologiczny i może to zaburzyć florę jelitową.

Czy ból neuropatyczny może być spowodowany endometriozą?

Taki ból spowodowany jest uszkodzeniem komórki nerwowej.

Przy endometriozie bardzo rzadko dochodzi do tego rodzaju bólu, jest on obecny na przykład przy półpaścu. To właśnie wirusy uszkadzają nerw i nawet, kiedy infekcja mija, ból może pozostać.

Jest to trudny rodzaj bólu do leczenia.

Czy operacja z użyciem noża plazmowego spowoduje, że endometrioza będzie rozwijać się wolniej?

Każdy zabieg, w wyniku którego usunie się jak najwięcej komórek endometrialnych i dokładniej się taką operację przeprowadzi.

Jeśli otrzewna nie jest zmieniona zapalnie, to bardzo łatwo nożyczkami wyciąć takie zmiany. Jeśli otrzewna jest zmieniona i przylega do narządów położonych bliżej, to wtedy używa się noża plazmowego.

Także zmiany na jajnikach, macicy czy jelitach usuwa się takim nożem lub laserem. Gdy endometrioza umiejscowiona jest na wątrobie lub przeponie (takie pacjentki skarżą się na przykład na bóle barków, które w tym kierunku promieniują) te nowe narzędzie bardzo się sprawdzają.

Czy w Polsce, na NFZ przeprowadza się operacje przy użyciu noża plazmowego?

Na razie są to zbyt drogie metody  i raczej w żaden sposób nie udaje się tego zrobić przy cenniku NFZ.

Czy warto zażywać probiotyki?

To jedna z alternatywnych metod leczenia , chociaż większość z probiotyków dostępnych na rynku niestety jest nieaktywna, zwłaszcza w kapsułkach. Niestety nie mają one mocy, żeby skolonizować jelito.

Najbardziej efektywne probiotyki to EMY czyli efektywne mikroorganizmy, które są w stanie dotrzeć i skolonizować jelito. Czy przyjmować? Trzymiesięczna lub sześciomiesięczna kuracja powinna wystarczyć, aby wzmocnić organizm i przynieść dobre skutki.

Czy kawa może pogarszać symptomy endometriozy i czy zdrowa dieta oraz oczyszczanie organizmu mogą pomóc w ich zwalczaniu?

Jeżeli ktoś pije bardzo dużo kawy, to może dojść do pobudzenia nadnerczy, ale 1-2 kawy dziennie raczej nie są w stanie wyrządzić szkody.

Natomiast zalecam picie jej bez cukru lub mleka, bo to są substancje, które mogłyby zaburzyć florę jelitową.

Szczególnie mleko, w którym są białka mające wpływ na apoptozę (zaprogramowaną śmierć komórek), a to z kolei może mieć wpływ na rozwój endomertriozy.

Jakie badania powinna wykonać kobieta z endometriozą, która stara się o dziecko?

Ponieważ choroby autoimmunologiczne są częste przy endometriozie, to warto wykonać pełny profil tarczycy (Hashimoto, niedoczynność tarczycy, podwyższone TSH), homocysteinę, podstawowe badania hormonalne, prolaktynę.

Przy otyłości, nadmiernym owłosieniu, nieregularnych  miesiączkach, trądziku, warto zrobić cały profil androgenów, żeby wykluczyć zespól policystycznych jajników. Na tę chorobę można wpłynąć dietetycznie lub chirurgicznie.

Morfologia krwi – pod kątem niedokrwistości, związanej często pojawiającej się przy endometriozie. Przed ciążą zawsze standardowym badaniem są przeciwciała na toksoplazmozę lub różyczkę.

Jak leczyć endometriozę w jelicie grubym, jeśli poprawy nie przynoszą ani środki hormonalne, ani ścisła dieta?

Nie zawsze trzeba to operować. Wskazaniem do operacji byłaby w takim przypadku: torbiel endometrialna ze względu na ryzyko nowotworu, problemy z poczęciem dziecka, niepłodność, bądź objawy takie jak ból – w takim momencie wycina się endometriozę z fragmentem jelita – to decyzja indywidualna, i na taką ingerencję decydujemy się u kobiet młodych, z bardzo zaawansowaną endometriozą.

Gdybyśmy zostawili endometriozę, choroba nadal mogłaby postępować, a jeśli radykalnie się ją wyleczy, to bardzo rzadko mamy do czynienia z nawrotem. W przypadku starszych kobiet, stosujemy tzw. „shaving” – jest to lokalna operacja oszczędzająca, bez resekcji jelita grubego.

Czy w przypadku endometriozy naciekającej na jelita, rezonans magnetyczny miednicy mniejszej i jamy brzusznej, wykryje zrosty w tych miejscach?

To zależy od sposobu wykonania rezonansu i osoby wykonującej badanie, od kompetencji radiologa – w takim przypadku należy wykonać wlewkę doodbytniczą i zastosować żel dopochwowy – to zwiększa czułość badania.

Jelito jest narządem, który stale się kurczy, więc robiąc zdjęcie, często mamy do czynienia z efektem poruszonego zdjęcia – może się zdarzyć, że widzimy zmiany, których w rzeczywistości nie ma. Te techniki zastosowane przy badaniu pozwalają na lepszy obraz badania.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Iza Farenholc

Dziennikarka i redaktorka. Pracowała jako redaktor naczelna w magazynie dla rodziców Gaga oraz współpracowała m.in. z magazynami Zwierciadło, Twój Styl, Sens, Glamour - materiały psychologiczne, recenzje książkowe, muzyczne i filmowe, wywiady, reportaże z podróży.