fbpx
Przejdź do treści

Diagnostyka laboratoryjna chorób alergicznych u dzieci

Alergie są ceną, jaką płacimy za nieustanny postęp cywilizacyjny. Niestety lekarze przewidują tendencję wzrostową.

Choroby alergiczne są coraz częstszym problemem zdrowotnym i ekonomicznym, szczególnie w krajach wysoko uprzemysłowionych. Eksperci przewidują, że w ciągu najbliższych 20 lat liczba chorych obejmie połowę mieszkańców Europy. W Polsce, w zależności od regionu i płci, na alergię cierpi nawet 40% społeczeństwa, w tym dużo częściej w miastach niż na wsi.

Przykładem alergii jest alergiczny nieżyt nosa (ANN), objawowe zapalenie błony śluzowej nosa wywołane reakcją IgE-zależną. W Polsce ANN występuje u 5–29% dzieci w wieku szkolnym i dotyczy zwłaszcza dzieci zamieszkałych w dużych aglomeracjach miejskich. U większości chorych pełnoobjawowa postać nieżytu rozwija się po 20 roku życia i dotyczy zwykle osób w wieku 20–25 lat. Szacuje się, że w Polsce choroba występuje u ponad 8,5 mln osób.

Charakterystyczne objawy ANN to wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, napadowe kichanie, uczucie zatkania nosa, zaczerwienienie i świąd spojówek oraz łzawienie oczu, świąd, upośledzenie węchu. Do alergenów najczęściej wywołujących ANN należą pyłki roślin, alergeny zwierząt, grzybów i np. zanieczyszczenie powietrza, pierze, detergenty, pokarmy. ANN może występować okresowo (objawy mniej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż 4 tygodnie) oraz przewlekle, gdy objawy występują dłużej niż 4 dni w tygodniu i ponad 4 tygodnie. U dzieci przed 4 rokiem życia ANN rzadko manifestuje się pełnymi objawami i częściej występuje okresowo. Istotne znaczenie kliniczne ma przewlekły ANN, zwłaszcza nieleczony, ponieważ może powodować w przyszłości astmę oskrzelową oraz inne powikłania (zapalenie ucha środkowego, zatok i krtani, przerost migdałka gardłowego, ostre i przewlekłe zakażenia dróg oddechowych i inne).

U dzieci często występują też alergie wziewne spowodowane np. roztoczami, pyłkami roślin, zarodnikami pleśni, sierścią i dymem tytoniowym. Jeżeli objawy alergii występują sezonowo, mogą dotyczyć pyłków traw i drzew kwitnących wczesną lub późną wiosną. Jest to najczęściej występująca postać alergii, tzw. pyłkowica.

Objawy często są spowodowane roztoczami kurzu domowego (występują w kurzu pochodzącym z łóżek, mebli tapicerskich, dywanów, zabawek pluszowych, zasłon oraz podłóg w pomieszczeniach mieszkalnych) i zarodnikami grzybów. W warunkach naturalnych głównym pożywieniem dla roztoczy jest złuszczony naskórek ludzki i zwierzęcy. Na liczebność roztoczy mogą mieć wpływ także inne czynniki, np. częstość wietrzenia mieszkań, ich czystość, wiek i stan techniczny budynku lub poziom socjalno-ekonomiczny zamieszkującej w nim rodziny. Najsilniejsze objawy kliniczne występują w okresie jesienno-zimowym – z powodu nagromadzenia się alergenów roztoczy w kurzu domowym i zmniejszonej wentylacji powietrza.

Zarodniki grzybów mogą stanowić od 5% do 20% składu kurzu. Podobnie jak w przypadku roztoczy, objawy uczulenia występują przez cały rok, ale obserwuje się wyraźne nasilenie w okresie letnim i jesiennym. Zarodniki tzw. wewnątrzdomowe obecne są w powietrzu zazwyczaj w zbliżonej ilości przez cały rok.

Znajdują się głównie w pomieszczeniach zamkniętych, o dużej wilgotności, ograniczonej wentylacji i słabym dostępie światła: piwnice, pralnie, łazienki, kuchnie, pomieszczenia gospodarskie na wsi, drewniane domy letniskowe, altanki, sauny i baseny oraz nieprawidłowo eksploatowane systemy klimatyzacyjne.

Przed rozpoczęciem diagnostyki w kierunku alergii bardzo ważny jest wywiad przeprowadzony przez lekarza oraz badanie fizykalne. Na podstawie szczegółowego wywiadu lekarz może wskazać związek pomiędzy konkretnym alergenem a występującymi objawami. Usunięcie przyczyny alergii jest najskuteczniejszym sposobem jej leczenia. Należy też pamiętać, że alergie mogą mieć podłoże genetyczne.

W diagnostyce chorób alergicznych wykorzystywane są testy in vivo (testy skórne, płatkowe, próby prowokacji i inne) oraz testy in vitro – wykonywane w próbkach z krwi pacjenta. Oznacza się poziom całkowitej immunoglobuliny IgE oraz swoiste przeciwciała IgE skierowane przeciwko konkretnym alergenom, często pogrupowanym w zestawy zależnie od rodzaju i drogi wnikania do organizmu. Wyniki badania są wiarygodne już u niemowląt po 6 miesiącu życia.

Obecnie w diagnostyce alergii coraz częściej stosowane są tzw. testy komponentowe. Badanie skierowane jest do osób zmagających się z objawami alergii zarówno pokarmowej, jak i wziewnej. Diagnostyka rozpoczyna się od identyfikacji przeciwciał IgE specyficznych dla możliwie jak najszerszego spektrum alergenów pełnych oraz ich składników molekularnych. Pozwala to na prowadzenie dalszej diagnostyki oraz właściwy dobór terapii, profilaktyki i monitorowania leczenia. U małych dzieci diagnostyka komponentowa pomaga w prognozowaniu uzyskania tolerancji pokarmowej na niektóre pokarmy. Dzięki niej możliwe jest przedstawienie indywidualnego profilu immunologicznego alergii. Ze względu na większą czułość i swoistość w porównaniu z badaniami opartymi o ekstrakty alergenowe, stosowane w diagnostyce rutynowej, diagnostyka komponentowa może być też przydatna do ustalenia przyczyny reakcji anafilaktycznej o nieznanym podłożu.

Logo Synevo

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!
Iwona Kozak-Michałowska, Synevo /Ilustracja do tekstu: Diagnostyka męskiej niepłodności

Ekspert

Dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska

dyrektor ds. nauki i rozwoju Synevo

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.

Najnowsze artykuły