fbpx
Przejdź do treści

Diagnostyka laboratoryjna chorób alergicznych u dzieci

Alergie są ceną, jaką płacimy za nieustanny postęp cywilizacyjny. Niestety lekarze przewidują tendencję wzrostową.

Choroby alergiczne są coraz częstszym problemem zdrowotnym i ekonomicznym, szczególnie w krajach wysoko uprzemysłowionych. Eksperci przewidują, że w ciągu najbliższych 20 lat liczba chorych obejmie połowę mieszkańców Europy. W Polsce, w zależności od regionu i płci, na alergię cierpi nawet 40% społeczeństwa, w tym dużo częściej w miastach niż na wsi.

Przykładem alergii jest alergiczny nieżyt nosa (ANN), objawowe zapalenie błony śluzowej nosa wywołane reakcją IgE-zależną. W Polsce ANN występuje u 5–29% dzieci w wieku szkolnym i dotyczy zwłaszcza dzieci zamieszkałych w dużych aglomeracjach miejskich. U większości chorych pełnoobjawowa postać nieżytu rozwija się po 20 roku życia i dotyczy zwykle osób w wieku 20–25 lat. Szacuje się, że w Polsce choroba występuje u ponad 8,5 mln osób.

Charakterystyczne objawy ANN to wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, napadowe kichanie, uczucie zatkania nosa, zaczerwienienie i świąd spojówek oraz łzawienie oczu, świąd, upośledzenie węchu. Do alergenów najczęściej wywołujących ANN należą pyłki roślin, alergeny zwierząt, grzybów i np. zanieczyszczenie powietrza, pierze, detergenty, pokarmy. ANN może występować okresowo (objawy mniej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż 4 tygodnie) oraz przewlekle, gdy objawy występują dłużej niż 4 dni w tygodniu i ponad 4 tygodnie. U dzieci przed 4 rokiem życia ANN rzadko manifestuje się pełnymi objawami i częściej występuje okresowo. Istotne znaczenie kliniczne ma przewlekły ANN, zwłaszcza nieleczony, ponieważ może powodować w przyszłości astmę oskrzelową oraz inne powikłania (zapalenie ucha środkowego, zatok i krtani, przerost migdałka gardłowego, ostre i przewlekłe zakażenia dróg oddechowych i inne).

U dzieci często występują też alergie wziewne spowodowane np. roztoczami, pyłkami roślin, zarodnikami pleśni, sierścią i dymem tytoniowym. Jeżeli objawy alergii występują sezonowo, mogą dotyczyć pyłków traw i drzew kwitnących wczesną lub późną wiosną. Jest to najczęściej występująca postać alergii, tzw. pyłkowica.

Objawy często są spowodowane roztoczami kurzu domowego (występują w kurzu pochodzącym z łóżek, mebli tapicerskich, dywanów, zabawek pluszowych, zasłon oraz podłóg w pomieszczeniach mieszkalnych) i zarodnikami grzybów. W warunkach naturalnych głównym pożywieniem dla roztoczy jest złuszczony naskórek ludzki i zwierzęcy. Na liczebność roztoczy mogą mieć wpływ także inne czynniki, np. częstość wietrzenia mieszkań, ich czystość, wiek i stan techniczny budynku lub poziom socjalno-ekonomiczny zamieszkującej w nim rodziny. Najsilniejsze objawy kliniczne występują w okresie jesienno-zimowym – z powodu nagromadzenia się alergenów roztoczy w kurzu domowym i zmniejszonej wentylacji powietrza.

Zarodniki grzybów mogą stanowić od 5% do 20% składu kurzu. Podobnie jak w przypadku roztoczy, objawy uczulenia występują przez cały rok, ale obserwuje się wyraźne nasilenie w okresie letnim i jesiennym. Zarodniki tzw. wewnątrzdomowe obecne są w powietrzu zazwyczaj w zbliżonej ilości przez cały rok.

Znajdują się głównie w pomieszczeniach zamkniętych, o dużej wilgotności, ograniczonej wentylacji i słabym dostępie światła: piwnice, pralnie, łazienki, kuchnie, pomieszczenia gospodarskie na wsi, drewniane domy letniskowe, altanki, sauny i baseny oraz nieprawidłowo eksploatowane systemy klimatyzacyjne.

Przed rozpoczęciem diagnostyki w kierunku alergii bardzo ważny jest wywiad przeprowadzony przez lekarza oraz badanie fizykalne. Na podstawie szczegółowego wywiadu lekarz może wskazać związek pomiędzy konkretnym alergenem a występującymi objawami. Usunięcie przyczyny alergii jest najskuteczniejszym sposobem jej leczenia. Należy też pamiętać, że alergie mogą mieć podłoże genetyczne.

W diagnostyce chorób alergicznych wykorzystywane są testy in vivo (testy skórne, płatkowe, próby prowokacji i inne) oraz testy in vitro – wykonywane w próbkach z krwi pacjenta. Oznacza się poziom całkowitej immunoglobuliny IgE oraz swoiste przeciwciała IgE skierowane przeciwko konkretnym alergenom, często pogrupowanym w zestawy zależnie od rodzaju i drogi wnikania do organizmu. Wyniki badania są wiarygodne już u niemowląt po 6 miesiącu życia.

Obecnie w diagnostyce alergii coraz częściej stosowane są tzw. testy komponentowe. Badanie skierowane jest do osób zmagających się z objawami alergii zarówno pokarmowej, jak i wziewnej. Diagnostyka rozpoczyna się od identyfikacji przeciwciał IgE specyficznych dla możliwie jak najszerszego spektrum alergenów pełnych oraz ich składników molekularnych. Pozwala to na prowadzenie dalszej diagnostyki oraz właściwy dobór terapii, profilaktyki i monitorowania leczenia. U małych dzieci diagnostyka komponentowa pomaga w prognozowaniu uzyskania tolerancji pokarmowej na niektóre pokarmy. Dzięki niej możliwe jest przedstawienie indywidualnego profilu immunologicznego alergii. Ze względu na większą czułość i swoistość w porównaniu z badaniami opartymi o ekstrakty alergenowe, stosowane w diagnostyce rutynowej, diagnostyka komponentowa może być też przydatna do ustalenia przyczyny reakcji anafilaktycznej o nieznanym podłożu.

Logo Synevo

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!
Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.