fbpx
Przejdź do treści

Czym właściwie jest owulacja?

czym jest owulacja
fot. 123rf.com

Owulację inaczej nazywa się jajeczkowaniem. Test owulacyjny, określany także jako test płodności, pozwala ustalić kiedy są dni płodne i kiedy płodność kobiety jest największa. A monitoring pomaga wskazać dokładnie dni owulacji i ocenić funkcjonowanie układu rozrodczego kobiety.

Czym jest owulacja i jak się objawia

Owulację inaczej nazywa się jajeczkowaniem i jest to najważniejszy moment w całym cyklu menstruacyjnym. Najprościej rzecz ujmując, kiedy jajeczko jest już dojrzałe, pęcherzyk Graafa, którym jest otoczone, pęka i dochodzi do uwolnienia komórki jajowej. Następnie przemieszcza się ona z jajnika do jajowodu, gdzie może zostać zapłodniona.

Owulacja u różnych kobiet może objawiać się mniej lub bardziej intensywnie, a możemy rozpoznać ją po takich symptomach jak:

  • spadek a następnie podwyższenie temperatury ciała,
  • zmiana koloru i konsystencji śluzu w pochwie (z przezroczystego, rzadkiego i ciągnącego, na biały, bardziej gęsty, nieciągliwy),
  • ból podbrzusza w okolicach obu jajników lub jednego ,
  • czasem plamienie owulacyjne (wydzielina z krwią),
  • bolesność piersi,
  • czasem zmiany trądzikowe,
  • czasem zwiększone libido.

Zdarza się, że objawy owulacji, np. podczas choroby, przyjmowania leków, czy zmiany trybu życia, a nawet alkohol, mogą zostać zaburzone i nie ma 100% pewności, kiedy występuje jajeczkowanie.

Kiedy podczas cyklu występuje owulacja i ile trwa

Owulacja przebiega najczęściej między 13 a 15 dniem przed pojawieniem się miesiączki. Miesiączka natomiast może pojawiać się u kobiety nieregularnie, przez co w większości przypadków możemy określić moment owulacji dopiero wstecznie.

Jeśli chodzi o długość trwania owulacji, bywa ona różna i jest uzależniona od faz dojrzewania jajeczka i ciałka żółtego. Ale trwa nie dłużej niż 48 godzin, a sam proces uwalniania komórki jajowej od 6 do 24 godzin.

Czemu owulacje bywają bolesne, jakie są tego przyczyny i jak można je złagodzić

Są kobiety, które odczuwają delikatny ból związany z owulacją. Ale zdarza się, że może on być znacznie bardziej dotkliwy. Jest to związane z pęknięciem pęcherzyka Graafa i wylaniu płynu pęcherzykowego oraz krwi do jamy brzusznej, co objawia się jej podrażnieniem otrzewnej i bólem jajnika.

Oprócz tego kobieta może odczuwać zmęczenie lub nawet nudności. Bóle owulacyjne mogą też pojawić się po aktywności fizycznej lub stosunku. Mogą trwać od kilku minut do kilku lub kilkunastu godzin, a nawet do 3 dni. Dzieje się tak do momentu, w którym uwolniony płyn zostanie wchłonięty do organizmu. Co istotne, bóle takie nie muszą występować w każdym cyklu. Najczęściej pojawiają się w co trzecim lub czwartym.

Jeśli bóle jajników są bardzo uciążliwe i bolesne, można je złagodzić biorąc ciepłą kąpiel, przykładając ciepły termofor lub poduszkę termiczną do podbrzusza lub sięgnąć po leki przeciwbólowe, które zawierają ibuprofen lub paracetamol.

Na czym polega monitoring i dlaczego warto monitorować owulację starając się o dziecko

Monitoring owulacji jest bardzo istotny w procesie starania się o dziecko. Pomaga wskazać dokładnie dni owulacji i ocenić funkcjonowanie układu rozrodczego kobiety. Obserwacja przebiegu procesu wzrastania pęcherzyków to ważny element przygotowania zarówno do naturalnego poczęcia dziecka, jak i do procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Pozwala bowiem na ustalenie najbardziej dogodnego momentu na pobranie komórek jajowych do in vitro. 

Jak rozpoznać brak owulacji

Cykle bezowulacyjne to częste zjawisko u dojrzewających dziewcząt oraz u kobiet w okresie premenopauzy (etap rozpoczynający przekwitanie). Jeśli jednak mowa o cyklach bez owulacji u kobiet w wieku rozrodczym, z reguły występują one w przebiegu konkretnych schorzeń, na przykład:

  • niedoczynności tarczycy,
  • lub zespołu policystycznych jajników (PCOS).

Mogą też pojawić się u kobiet zdrowych raz lub dwa razy w roku. 

Brak owulacji można rozpoznać obserwując swój organizm poprzez m.in.:

  • śluz pochwowy – w czasie dni płodnych wydzielina z dróg rodnych jest przejrzysta, lepka oraz kleista i ma konsystencję przypominającą białko jaja kurzego,
  • temperaturę ciała – po owulacji powinna się podwyższyć,
  • bardzo nieregularne cykle lub całkowity brak miesiączek.

Brak jajeczkowania najczęściej jest efektem zaburzeń hormonalnych. Wynikają one z nieprawidłowości w obrębie narządów, które kontrolują przebieg cyklu menstruacyjnego, a mianowicie: jajników, przysadki mózgowej i podwzgórza. Mogą być też wynikiem zaburzeń funkcjonowania tarczycy lub kory nadnerczy.

Warto wiedzieć, że regularność krwawień nie jest stuprocentową gwarancją zdrowia. Co więcej, samo pojawienie się miesiączki nie oznacza, że w danym cyklu odbył się proces jajeczkowania. Rzadkie sytuacje, w których występuje brak owulacji, a miesiączka nie budzi większych zastrzeżeń, mogą trwać miesiącami lub nawet latami – z reguły dopiero po okresie nieudanych starań o dziecko kobiety zaczynają podejrzewać, że ich układ rozrodczy nie funkcjonuje prawidłowo. 

Jak skutecznie leczyć brak owulacji

Właściwe rozpoznanie przyczyny zaburzeń owulacji jest podstawą skutecznego leczenia cyklów bezowulacyjnych. Jeżeli źródłem problemu jest nieprawidłowa masa ciała lub zbyt intensywne ćwiczenia, zmiany w trybie życia i powrót do właściwej wagi to pierwszy – i często jedyny niezbędny – krok do przywrócenia owulacji.

W przypadku zaburzeń hormonalnych konieczne jest zastosowanie indywidualnie dobranych leków, które spowodują regulację gospodarki hormonalnej, a co za tym idzie – cyklu menstruacyjnego.

Dobrą wiadomością jest fakt, iż u około 90% pacjentek udaje się przywrócić owulację z pomocą właściwie dobranych leków.

Czy zaburzenia owulacji mogą być przyczyną bezpłodności

U kobiet w wieku rozrodczym jedynie po porodzie cykle bezowulacyjne są stanem naturalnym. Po jakimś czasie jajeczkowanie podczas cyklu powraca. Cykle bez owulacji u kobiet starających się o dziecko, mogą uniemożliwić zajście w ciążę. Dlatego podstawą skutecznego leczenia jest właściwe rozpoznanie przyczyny zaburzeń jajeczkowania.

Przy problemach z zajściem w ciążę, na kilka dni przed spodziewaną owulacją warto zacząć wykonywać testy owulacyjne. Pozwalają one określić poziom hormonu luteinizującego LH w moczu, którego stężenie jest najwyższe tuż przed jajeczkowaniem. Hormon ten wpływa na mechanizmy odpowiedzialne za pęknięcie pęcherzyka Graffa i uwolnienie komórki jajowej.

Test owulacyjny, określany także jako test płodności, pozwala ustalić kiedy są dni płodne i kiedy płodność kobiety jest największa.

Jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi efektu, w wielu przypadkach szanse na urodzenie dziecka daje procedura in vitro.

Hormonalna stymulacja owulacji przed in vitro

Jednym z etapów procedury in vitro jest stymulacja hormonalna. Jest to standardowe działanie w trakcie leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Służy ono uzyskaniu więcej niż jednego dominującego pęcherzyka w danym cyklu i pobraniu większej ilości dojrzałych oocytów.

Warto zaznaczyć, że nie każda komórka jajowa kobiety jest prawidłowa i zdolna do zapłodnienia, co jest całkowicie fizjologicznym stanem. Nie każda zapłodni się tak, jak należy i nie każdy zarodek będzie się rozwijał.

Na ogół z 10 oocytów (komórek jajowych) w procedurze IVF zapłodni się 7-8, z czego 3-4 prawidłowo wyglądające i rozwijające się zarodki, będzie można zakwalifikować do transferu i zamrożenia. Łatwo zatem wywnioskować, że potencjalnie im więcej komórek jajowych uda się uzyskać, tym większe szanse na ciążę.

Zdarza się, że stymulacja hormonalna zostaje przerwana przez lekarza.

Dzieje się tak na przykład w sytuacji, kiedy jajniki nie odpowiadają na podawane leki przy skrajnie niskiej rezerwie jajnikowej i braku prawidłowych pęcherzyków w jajnikach. Ale może też zajść sytuacja, w której pomimo minimalnych dawek leków, reaguje zbyt duża ilość pęcherzyków i znacznie wzrasta ryzyko tzw. hyperstymulacji.

Dlatego tak ważne jest indywidualizowanie leczenia w zależności od wieku pacjentki, stanu jajników, przebiegu ewentualnych poprzednich stymulacji, przyczyn niepłodności i wyników badań laboratoryjnych. Kryterium bezpieczeństwa zastosowanego leczenia i minimalizacja obciążenia dla pacjentki jest głównym czynnikiem, którym kierujemy się lekarz.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!

Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.