fbpx
Przejdź do treści

Cykl cyklowi nierówny – zaburzenia miesiączkowania okiem specjalisty

Zaburzenia miesiączkowania okiem lekarki

Zaburzenia cyklu to coś, co na jakimś etapie życia dotyka niemalże każdą kobietę. Przedłużająca się miesiączka, krwawienia międzymiesiączkowe, zbyt intensywne krwawienia, zbyt długi lub zbyt krótki cykl – czy zawsze są powodem do obaw? Co może stać za zaburzeniami miesiączkowania? Jak wpływa to na płodność?

Zaburzenia cyklu – któż tego nie zna?

Miesiączki rzadko kiedy występują u kobiet „jak w zegarku”. Jest bowiem wiele czynników, które mogą oddziaływać na ich przesunięcia, przykładowo: stres, infekcja (zwłaszcza przebiegająca z gorączką i stosowaniem antybiotykoterapii) czy chociażby podróże ze zmianą strefy czasowej. Jako że są to kwestie mogące dotknąć absolutnie każdego, łatwo wnioskować, że nawet kobieta bez konkretnych problemów hormonalnych, a więc zazwyczaj miesiączkująca, może od czasu do czasu doświadczać pewnych nieregularności. Jeśli tego typu zmiany dotyczą przykładowo jednego czy dwóch cykli w roku, nie ma powodu do niepokoju.

Jeżeli jednak wspomniana nieregularność staje się regułą, warto się temu przyjrzeć i pomyśleć o wstępnej diagnostyce. Oczywiście, może okazać się, że wszystkie zlecone badania są w normie. Niemniej jednak można dzięki temu zdiagnozować także istotne klinicznie schorzenia, dlatego też nie powinno się bagatelizować problemu nieregularnych miesiączek. 

Regularne miesiączki – co to właściwie oznacza?

Gdy mówimy o miesiączce, należy zacząć od tej pierwszej – w Polsce średnia wieku dziewcząt, które zaczynają miesiączkować, wynosi 12-13 lat. Regularne cykle miesiączkowe powinny zacząć się mniej więcej po 2 latach od wystąpienia pierwszego. Jeżeli w wieku 16 lat nastolatka nie ma miesiączki, należy zgłosić się do lekarza. Może świadczyć to między innymi o rzadkich, ale znaczących problemach, np. natury genetycznej czy wadach układu moczowo-płciowego.

Regularne cykle to takie, które trwają 25-35 dni. Niewielkie odstępstwa w jedną lub drugą stronę także są akceptowalne. Jeśli jednak przykładowo cykl ma mniej niż 20 dni lub miesiączka pojawia się po 50 czy nawet 60 i więcej dniach, są to już odchylenia zupełnie niefizjologiczne, które należy skonsultować ze specjalistą

– mówi dr hab. n.med. Iwona Szymusik z Kliniki Gameta.

Jak wyrównać cykle?

Co istotne, leczenie zaburzeń miesiączkowania zależy przede wszystkim od wieku i preferencji danej kobiety. Zupełnie inaczej podchodzi się do problemu nieregularności cykli u wspomnianej nastolatki, a odmiennie chociażby u kobiety, która planuje ciążę. W jeszcze inny sposób zareaguje się zaś u tej, która matką nie chce być i zależy jej na skutecznej antykoncepcji, a odmiennie u pani, która właśnie wchodzi w wiek okołomenopauzalny. Przyczyny zaburzeń mogą być we wskazanych tu przypadkach zupełnie różne, podobnie jak cele terapii. Kluczowe jest więc pytanie: co właściwie chcemy uzyskać ewentualnym leczeniem? Czy naszym celem jest zajście w ciążę (a więc uzyskanie owulacji), czy po prostu wyregulowanie cyklu tak, by każda kolejna miesiączka nie była zaskoczeniem? 

A skoro przy celach leczenia jesteśmy – zaburzenia miesiączkowania to nie tylko problem z różną długością cykli miesiączkowych, ale także z ich obfitością. Jednym z problemów jest chociażby nadmierne krwawienie – może terapia będzie zakładała zmniejszenie jego intensywności? Jest to bardzo ważne, ponieważ bardzo obfite krwawienia miesiączkowe mogą prowadzić do niedokrwistości. U kobiet w wieku rozrodczym to właśnie one są jedną z częstszych przyczyn anemii. Trzeba jednak spróbować zobiektywizować ilość traconej z miesiączką krwi, aby postawić hipotezę, że w danym przypadku to właśnie nadmierne krwawienia są źródłem niedokrwistości – dla każdej kobiety określenie „nadmierne” będzie bowiem oznaczało coś innego. 

Bardzo ważne jest holistyczne podejście do zaburzeń miesiączkowania – zarówno diagnostyki, jak i leczenia. Idąc tropem wspomnianej anemii i związanych z tym nieprawidłowości – może okazać się, że to wcale nie krwawienie menstruacyjne samo w sobie stoi za obniżeniem stężenia żelaza w organizmie, ale np. restrykcyjna dieta, ponieważ do anemii może dojść także z powodu niedoborów składników odżywczych. Koniecznie należy przy tym zaznaczyć, że restrykcyjne diety odchudzające to nie tylko możliwa przyczyna niedokrwistości, lecz także wtórnego braku miesiączki. Gdy masa ciała nadmiernie się zmniejsza, na skutek nie tylko wymienionej powyżej diety, ale także przesadnie obciążającej aktywności fizycznej, może dochodzić do zablokowania prawidłowego funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jajnik. Jest to tzw. centrum dowodzenia, zawiadujące m.in. właśnie regularnością cykli. Najlepszym przykładek takiej dysfunkcji jest chociażby jadłowstręt psychiczny, czyli anoreksja.

Zaburzenia miesiączkowania – przyczyny

Z powyższych informacji łatwo wnioskować, że źródeł problemów z cyklem może być bardzo wiele. Przyjrzyjmy się tym, które można określić jako schorzenia natury endokrynologiczno-ginekologicznej, a mogą stać właśnie za zaburzeniami cyklu. Do tej grupy zaliczymy między innymi:

  • zespół policystycznych jajników (PCOS), często połączony z insulinoopornością;
  • zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy, jak np. najczęstszą u kobiet w wieku rozrodczym chorobę Hashimoto;
  • nadmierne wydzielanie prolaktyny i problemy z tym związane (jak mlekotok, plamienia międzymiesiączkowe, skracające się cykle czy nawet ich wtórny brak);
  • schorzenia innych narządów – jak chociażby nadnerczy;
  • zrosty w jamie macicy (znacznie rzadziej i w konkretnej grupie kobiet także zespół Ashermana);
  • choroby nowotworowe, przykładowo rak trzonu macicy – jako jeden z pierwszych objawów – daje obfite krwawienia z dróg rodnych;
  • inne.

Część z wymienionych tu schorzeń wymaga szybkiej interwencji lekarskiej, zaś w przypadku innych, jak np. choroba Hashimoto czy insulinooporność, konieczna jest długoterminowa terapia. Stąd też kluczowa jest w tym wszystkim diagnostyka – jeśli znamy przyczynę problemów z cyklem, możemy się nią zająć. Należy również pamiętać, że leczenie objawowe – jak wdrożenie tabletki antykoncepcyjnej – będzie satysfakcjonujące tylko dla kobiety, która chce mieć regularne krwawienia, a nie chce być w ciąży. Nie rozwiązuje to jednak często problemu u podstaw, dlatego też zwykle niedługo po ich odstawieniu ponownie pojawiają się wcześniejsze nieprawidłowości.

Nieregularne cykle vs płodność

Nieregularny cykl to także nieregularne owulacje lub często ich brak. A co za tym idzie – problemy z płodnością. Jeśli więc kobieta chce starać się o dziecko, a jej miesiączki nie pojawiają się w wyliczonych odpowiednio terminach, warto nie czekać i od razu skonsultować się z lekarzem ginekologiem.

„Czasami wystarczą proste działania farmakologiczne, w tym np. indukcja owulacji, ale bywa, że leczenie jest bardziej wymagające, trudniejsze i przez to trwa dłużej. O ile niepłodność diagnozuje się z definicji po roku niezachodzenia w ciążę przy regularnym współżyciu bez zabezpieczenia, o tyle w przypadku towarzyszących temu nieprawidłowości związanych z cyklem nie powinno się zwlekać z wizytą u lekarza. Czas reprodukcyjny, zwłaszcza u kobiet, jest niezwykle cenny, a ucieka zdecydowanie za szybko – lepiej go nie tracić” – mówi dr hab. n.med. Iwona Szymusik z Kliniki Gameta.

Dr hab. n. med. Iwona Szymusik przyjmuje w warszawskiej Klinice Gameta, gdzie diagnozuje m.in. właśnie pacjentki z nieregularnymi cyklami. Dowiedz się więcej:

dr Iwona Szymusik Gameta

Dr hab. med. Iwona Szymusik

Specjalistka położnictwa i ginekologii, specjalistka endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości. Dyrektor Medyczny Gameta Warszawa.

Specjalizuje się w: leczeniu niepłodności, endokrynologii ginekologicznej, zachowaniu zdolności prokreacyjnych (oncofertility), prowadzeniu ciąży, metodach wspomaganej prokreacji.

Dostęp dla wszystkich

Wolny dostęp

Ten materiał dostępny jest dla wszystkich czytelników Chcemy Być Rodzicami. Ale możesz otrzymać więcej posiadając Kontro Premium!
Autor

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.