Przejdź do treści

Wszystko o konizacji

Konizacja szyjki macicy to zabieg diagnostyczno – leczniczy, którego nie należy się bać. Jednak wiele Pań obawia się jego następstw. Program „Jestem przy Tobie” wspiera kobiety chore na nowotwory narządów płciowych i ich bliskich. Spytaliśmy prof. dr hab. n med. Izabelę Ulman-Włodarz, specjalistę ginekologa-położnika co to za zabieg. Dlaczego i po co się go wykonuje? Czy i jakie są przeciwskazania do zabiegu?

Jestem przy Tobie: Pani Profesor, co to jest konizacja szyjki macicy? W jakim celu się ją wykonuje?

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Konizacja to diagnostyczno-leczniczy zabieg ginekologiczny o poszerzonym zakresie.  Wynik histopatologiczny uzyskany z pobranego materiału ma na celu ustalić czy rozwija się proces nowotworowy.

Jestem przy Tobie: Jakie są wskazania do wykonania tego zabiegu?
 
Zaleceniem do wykonania zabiegu konizacji jest zły, nieprawidłowy wynik cytologiczny, patologiczny obraz histopatologiczny materiału pobranego w badaniu kolposkopowym lub dysplazja nabłonka płaskiego. I dodatkowo stany przedrakowe szyjki macicy  CIN1 CIN2, a także stany po usunięciu rozległych nadżerek mogą być wskazaniem do leczenia.

Jestem przy Tobie: Jak wygląda zabieg, czy jest bolesny?
 
Konizacja polega na wycięciu stożka tkanki z części pochwowej szyjki macicy.  Zabieg trwa ok. 20-30 minut. Wykonywany jest zarówno na sali operacyjnej, jak również w wysokospecjalistycznym gabinecie zabiegowym. Pacjentka jest znieczulona, dzięki czemu w trakcie nic nie czuje. W przypadku osoby starszej, obarczonej innymi schorzeniami, np. kardiologicznymi czy zakrzepowymi zabieg wykonywany jest na sali operacyjnej przy znieczuleniu ogólnym. Podczas tego zabiegu musi być obecny  lekarz anestezjolog. Inaczej jest podczas konizacji u osoby młodej, wtedy zabieg wykonywany jest w znieczuleniu krótkotrwałym.
 
Jestem przy Tobie: Czy zabieg jest skuteczny, jako leczenie stanów przedrakowych? (podobno zmiany przedrakowe mogą wrócić)
 
Konizacja często usuwa zmienione komórki dysplastyczne i tym samym leczenie dobiega końca. Natomiast w przypadku, kiedy dysplazja nawraca lub jeżeli stwierdza się istnienie zmian nowotworowych szyjki macicy zaleca się dalsze postępowanie leczenia wg obowiązującej procedury.
 
Jestem przy Tobie: Jakie są zalecenia po konizacji? Jakie kontrole, kiedy?
 
Po zabiegu konizacji pacjentka może odczuwać przez kilka godzin dyskomfort, np. bóle podbrzusza czy skurcze. Na szczęście są one krótkotrwałe. Najważniejszy jest okres rekonwalescencji kilka dni po zabiegu. Nie wolno zakładać wtedy tamponów, bo to mogłoby spowodować stan zapalny. Pacjentka powinna dołożyć starań przy higienie intymnej. Dodatkowo każda pacjentka powinna być poinformowała przez lekarza, że upławy z pochwy, ich nieprawidłowy kolor czy nieprzyjemny zapach, a także stan podgorączkowy mogą świadczyć o stanie zapalnym i powinna zgłosić się szybko do szpitala. Pacjentki z częstymi stanami zapalanymi zabezpiecza się antybiotykami, żeby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji.
Zaleca się także wizytę u lekarza 2 tygodnie po zabiegu. Lekarz podczas badania  oceni czy rana dobrze się goi. Raz na rok powinno się wykonać badanie cytologiczne i kolposkopie.
 
Jestem przy Tobie: Czy zdarzają się powikłania po zabiegu – jakie?
 
Oczywiście, że tak jak po każdym zabiegu. Po konizacji mogą pojawić się powikłania, tj. obfite krwawienia, upławy (również ropne) lub podwyższona temperatura ciała.
 
Jestem przy Tobie: Czy konizacji mogą poddawać się kobiety planujące potomstwo?
 
Nie ma żadnych przeciwwskazań, aby po zabiegu Panie nie mogły starać się o dziecko. Bardzo rzadko zdarza się, że skutkiem ubocznym może być niewydolność szyjkowa. Zazwyczaj szyjka bardzo ładnie się goi.
 
Jestem przy Tobie: Czy zabieg ten może wpływać na jakość życia seksualnego? Kiedy można je rozpocząć?
 
Zabieg raczej nie powinien wpływać na jakoś życia seksualnego. Niemniej jednak należy odczekać ok. 3 tygodnie zanim ponownie zaczniemy uprawiać seks. Do tej pory nie słyszałam od żadnej z moich pacjentek, aby po konizacji miały jakiekolwiek problemy w sferze intymnej,  Niemniej jednak wyjątki się zdarzają.
 
Jestem przy Tobie: Czy są przeciwskazania do zabiegu?
 
Podobnie, jak przy innych zabiegach istnieją pewnie ograniczenia. Na pewno pacjentka nie może być w trakcie miesiączki. Dodatkowo, jeśli w organizmie są stany zapalne, powinny zostać doleczone przed zabiegiem.
 
Dziękujemy za rozmowę!
 
Prof. dr hab. n. med. Izabela Ulman Włodarz, Akademia Techniczno Humanistyczna, Wydział Nauk o Zdrowiu Bielsko Biała. Szpital Wojewódzki Oddział Położniczo Ginekologiczny Tychy Edukacji 102
 
 

 

Informacja prasowa

Chcemy Być Rodzicami

Jedyny magazyn poradnikowy dla starających się o dziecko. Starania naturalne, inseminacja, in vitro, adopcja.

Szew TAC ratunkiem na niewydolność szyjki macicy

szew TAC
Pixabay

Niewydolność szyjki macicy to najczęstsza przyczyna poronień i przedwczesnych porodów. Problem ten dotyka około 1 proc. wszystkich ciężarnych kobiet. Jednak dzięki taśmie TAC, szanse na donoszenie ciąży są o wiele wyższe.

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Ola była w ciąży trzy razy, ma jedno dziecko. W pierwszej ciąży serduszko nie wykształciło się- dowiedziała się w siódmym tygodniu ciąży podczas badania USG. Olę czekało łyżeczkowanie. Kilka miesięcy później ponownie oczekiwała dziecka, jednak radość nie trwała długo. W 16 tygodniu ciąży lekarz prowadzący poinformował Aleksandrę, że szyjka skraca się. Kobiecie zaproponowano podczas kontrolnej wizyty założenie szwu McDonalda w znieczuleniu ogólnym w szpitalu albo od razu na miejscu krążek zwany pessarem.

Aleksandra zdecydowała się na tę drugą opcję, ponieważ była mniej inwazyjna. Po wizycie dostała nakaz leżenia. W 22 tygodniu ciąży poczuła bóle brzucha, gdy pojechała do szpitala okazało się, że uwypuklił się pęcherz płodowy w pessarze i doszło do zakażenia wewnątrzmacicznego. Doszło do skurczy i porodu przedwczesnego, niestety synek zmarł w trakcie porodu. Na wypisie otrzymała diagnozę: niewydolność szyjki macicy.

Szew TAC

Po traumatycznych przeżyciach Aleksandra zaczęła szukać w internecie informacji na temat niewydolności cieśniowo-szyjkowej macicy. Lekarze ginekolodzy proponowali jedynie zwykły szew McDonalda w kolejnej ciąży założony profilaktycznie w 12 tc.  Na jednym z forów dowiedziała się jednak o innym rozwiązaniu-  szwie okrężnym TAC, czyli tzw. taśmie, która wyglądem przypomina pasmanteryjną tasiemkę.

Taśmę zakłada się przed zajściem w ciążę  podczas operacji poprzez nacięcie powłok brzusznych w znieczuleniu od pasa w dół. Szew ten może zostać na szyjce macicy na kolejne ciąże, a nawet na całe życie. Założenie takiej taśmy zmniejsza ryzyko poronienia. Po założeniu szwu TAC po miesiącu można zacząć starania o kolejną ciążę. Poród z taśmą TAC odbywa się wyłącznie przez cesarskie cięcie. Ciąża jest obarczona ryzykiem, ale można prowadzić normalny tryb życia, bez zakazu wstawania jak przy szwie McDonalda i zagrożonej ciąży.

W internecie Aleksandra doszukała się również informacji na temat profesora Grzegorza Krasomskiego z łódzkiego szpitala CZMP, który jest najlepszym w Polsce specjalistą od tego typu zabiegów. Dziś dzięki pomocy profesora, Aleksandra jest mamą ślicznej dziewczynki Izy. W Polsce jest jeszcze kilku lekarzy zakładający taśmę TAC metodą laparoskopową. Więcej informacji można znaleźć na www.niewydolnośćszyjki.pl

– Gdyby nie taśma i profesor Krasomski, to nie byłoby Izy na świecie – powiedziała w „Dzień Dobry TVN” Aleksandra.

Profesor Krasomski, w swojej karierze lekarskiej założył już 141 taśm. – Generalnie uważa się, że około jeden procent wszystkich ciężarnych ma problem z niewydolnością cieśniowo-szyjkową. Wydaje się mało, ale to cztery tysiące kobiet – zaznaczył.

Niewydolność szyjki macicy

Szyjka macicy po zapłodnieniu jest zamknięta i twarda, jej długość to zazwyczaj od 3 do 5 cm. Powinna się ona skrócić dopiero pod koniec trzeciego trymestru, co jest sygnałem, że organizm jest gotowy na poród. Niewydolność szyjki macicy polega natomiast na jej wcześniejszym, niekontrolowanym skróceniu oraz rozpulchnieniu. W konsekwencji dochodzi do przedwczesnego porodu lub poronienia.

Jedną z najskuteczniejszych metod, które pozwalają donosić ciążę, jest założenie szwu okrężnego TAC (TransAbdominal Cervicoisthmic Carclage), czyli tzw. taśmy. W Polsce jest to nadal mało popularna metoda, a w walce ze schorzeniem stosuje się zazwyczaj szew McDonalda i krążki pessar. Taśma TAC jest ostatnią deską ratunku dla kobiet z ciężką niewydolnością szyjki macicy, u których w poprzedniej ciąży zawiodły pessar czy szew McDonalda.

Zobacz także:

Pierwsze w Polsce dziecko poczęte metodą AneVivo przyszło na świat

Płodność, niepłodność, bezpłodność. O tym musisz wiedzieć

Tu kupisz najnowszy magazyn Chcemy Być Rodzicami

Źródło: Dziennik.plWyborcza

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.

Palenie w ciąży wpływa na płodność przyszłych pokoleń

palenie w ciąży a płodność
Palenie w ciąży może mieć wpływ na zdrowie przyszłych pokoleń / fot. Pixabay

Badania wykazują, że palenie papierosów zmniejsza kobiecą płodność. Jednakże, coraz częściej pojawiają się dowody na to, że palenie w czasie ciąży obniża płodność córki palaczki i i zwiększa szanse na wystąpienie raka i astmy u kolejnych pokoleń.

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Australijscy naukowcy przeprowadzili eksperymenty na myszach- samice przez pięć tygodni były trzymane w pomieszczeniu, w którym wdychały dym papierosowy. Również w okresie ciąży i karmienia młodych, samice narażone były na obecność dymu.

Po porodzie, z potomstwa „myszy palaczek” wyselekcjonowano samice, które rozmnożono, tworząc tym samym kolejne pokolenie (F2). Po pewnym czasie również z nich wyselekcjonowano samice, które wydały na świat potomstwo (pokolenie F3).

Dym papierosowy obniża płodność następnych pokoleń

Naukowcy przez 9 miesięcy badali, jak dym papierosowy wpłynął na płodność kilku następnych pokoleń myszy. Okazało się, że u samic z pokolenia F2 proliferacja (czyli silne rozrastanie) komórek macierzystych jajników zostało zredukowane w porównaniu z innymi samicami.

Jednak najbardziej zauważalną zmianą u F2 był znacznie bardziej wydłużony czas potrzebny na poczęcie oraz wydłużony czas pomiędzy ciążami. U pokolenia F3 zauważono natomiast nieznaczny wzrost liczby oocytów i pęcherzyków, a zarodek w ich ciele rozwijał się już prawidłowo.

Opis i wyniki badań opublikowano na łamach Human Reproduction 1 czerwca 2017 roku.

Zobacz także:

Palenie w ciąży może zniszczyć wątrobę dziecka – sprawdź najnowsze badania

Bierne palenie zabija płodność i prowadzi do wcześniejszej menopauzy

Tu kupisz najnowszy magazyn Chcemy Być Rodzicami

Źródło: Human Reproduction

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.

Nieleczona endometrioza może doprowadzić do trwałej niepłodności [WIDEO]

Fot. fotolia
Fot. fotolia

Endometrioza dotyka nawet co dziesiątą kobietę w wieku rozrodczym i często zaburza zdolność prokreacyjną. Zobacz jakie daje objawy, jak zdiagnozować chorobę i jak ją leczyć?

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

Co to jest endometrioza?

Endometrioza objawia się umiejscowieniem ognisk błony śluzowej macicy poza jamą macicy, co wywołuje olbrzymi ból. Przewlekły stan zapalny może doprowadzić do zrostów w obrębie jajowodów i zaburzyć zdolność prokreacyjną kobiety.

Endometrioza – coraz więcej kobiet cierpi jej powodu

Na endometriozę cierpi od 5 do 10 proc. kobiet w wieku rozrodczym, ale dotyka również dziewcząt. Szacuje się, że na całym świecie choroba występuje u blisko 180 milionów kobiet, również młodych i bardzo młodych. Diagnozuje się ją nawet w 80 proc. przypadków przewlekłego bólu miednicy i u 50 proc. kobiet niepłodnych.

Endometrioza polega na występowaniu fragmentów błony śluzowej, które normalnie są zlokalizowane w jamie macicy, poza jamą macicy – mówi dr n. med. Robert Bartkowiak z kliniki Premium Medical. – Najczęściej te ogniska pojawiają się w okolicach jajników, jajowodów i więzadeł łączących macicę ze strukturami miednicy mniejszej. I te ogniska błony śluzowej raz w miesiącu krwawią, tak jak błona śluzowa w jamie macicy.

Skutki endometriozy: problemy z zajściem w ciążę

Wewnętrzne krwawienia doprowadzają do przewlekłych stanów zapalnych i zrostów w jamie miednicy. Rozwijają się również bolesne guzki endometrialne. Zapalenie w obrębie jajowodów może uszkodzić plemniki i jajniki, a także utrudnić ich ruch. W efekcie chore kobiety mogą mieć problem z zajściem w ciążę.

Objawy endometriozy

Głównym objawem endometriozy jest przewlekły ból w miednicy, szczególnie w okresie okołomenstruacyjnym. Dyskomfort może również pojawić się w trakcie współżycia płciowego. Jeżeli ogniska błony śluzowej macicy są zlokalizowane w okolicy ostatniego odcinka jelita lub pęcherza moczowego, ból pojawia się również przy wypróżnianiu. W niektórych przypadkach endometrioza przebiega bezobjawowo.

Jak zdiagnozować endometriozę?

– Podstawowym badaniem diagnostycznym jest USG wykrywające nawet niewielkie ogniska endometriozy występujące często poza jajnikami, na przykład w okolicy przestrzeni odbytniczo-pochwowej. To dotyczy endometriozy głęboko naciekającej, która jest najbardziej dotkliwą formą choroby dla pacjentek – tłumaczy dr n. med. Robert Bartkowiak.

Standardem w ostatecznym rozpoznawaniu endometriozy jest laparoskopia, czyli endoskopia ginekologiczna. Zabieg ten stosuje się również w leczeniu choroby.

– Jest to metoda mało inwazyjna, polegająca na wykonaniu niewielkich nacięć na skórze, wprowadzeniu kamery i narzędzi do operacji. Dzięki temu pacjentki nie mają wykonywanej laparotomii, czyli nie mają przecinanych wszystkich powłok brzusznych,  jak w sposób klasyczny – dodaje lekarz.

W trakcie laparoskopii usuwa się ogniska endometriozy, w tym torbiele i zrosty w obrębie jamy miednicy. Metoda ta zmniejsza dolegliwości bólowe i poprawia wskaźniki płodności pacjentek. U kobiet, które nie planują zajść w ciążę, możliwe jest również stosowanie farmakoterapii, jednak objawy choroby zwykle nawracają po zakończeniu podawania leków.

Skutki nieleczonej endometriozy

Nieleczona endometrioza postępuje. Zmiany zapalne i zrosty w obrębie jajowodów nasilają się, uniemożliwiają skuteczną owulację i zaburzają zdolność do prokreacji.

Źródło: Newseria

ZOBACZ WIDEO:

POLECAMY:

Endometrioza. Historia kobiet z całego świata.

5 wskazówek, jak facet może pomóc przy endometriozie

Tu dostępny najnowszy numer magazyny Chcemy Być Rodzicami

 

Aneta Grinberg-Iwańska

Absolwentka dziennikarstwa i politologii. Pasjonatka technik video. Redaktor prowadząca serwis.

Komórka jajowa: poznaj 11 niesamowitych faktów!

Fot. fotolia
Fot. fotolia

Co warto wiedzieć o żeńskiej komórce jajowej, która łącząc się z plemnikiem daje nowe życie? Poznaj najbardziej fascynujące fakty naukowe poparte wypowiedziami eksperta.

CHaBeR News

Jesteś dla nas ważna!

Chcemy być z Tobą w kontakcie, zapisz się do newslettera, aby otrzymywać wartościowe informacje.

Przygotujemy dla Ciebie coś ciekawego i możesz być pewna, że nie zasypiemy Cię mailami.

1.Komórka jajowa ma wielkość ziarenka piasku

Oocyt, czyli żeńska komórka jajowa, w porównaniu z innymi komórkami organizmu człowieka to prawdziwy gigant. W rzeczywistości oocyt jest wielkości ziarenka piasku i może być obserwowany gołym okiem.

– Kulista komórka jajowa człowieka ma około 0,12 mm średnicy, a więc jest 4-krotnie większa od komórki skóry, 26 razy większa od czerwonej krwinki, a nawet 20 razy większa niż plemnik – mówi dr Wojciech Sierka, embriolog z Kliniki Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej Gyncentrum w Katowicach.

2. Komórka jajowa powstaje już w życiu płodowym

Organizm kobiety, a ściślej kobiece stadium zarodkowe zaczyna wytwarzać własne komórki jajowe w 9 tygodni od momentu swojego poczęcia.

Gdy płód ma 5 miesięcy to posiada już ok. 7 mln pierwotnych komórek jajowych. Liczba tych nie w pełni jeszcze dojrzałych komórek jajowych, zamkniętych w pęcherzykach jajnikowych, ustala się w momencie urodzin dziewczynki – wynosi 2 miliony i są one podzielone równo pomiędzy dwa jajniki.

W takiej formie pęcherzyki jajnikowe pozostają, aż do osiągnięcia okresu dojrzałości płciowej oraz pierwszej miesiączki kobiety. Wtedy właśnie pierwszy, pierwotny pęcherzyk jajnikowy dojrzewa i owuluje, szykując się na przyjęcie plemnika, a po zapłodnieniu na ostateczny etap swojego rozwoju. Każdego miesiąca proces dojrzewania oocytów powtarza się cyklicznie – i tak aż do czasu menopauzy. Niektóre z nich czekają uśpione przez wiele lat, a nawet i dekad, zanim zaczną dojrzewać. Czynnikiem, który reguluje rozwój kolejnych oocytów jest tzw. inhibitor dojrzewania oocytów (OMI). Nie każdy oocyt dotrwa jednak do tego momentu i w dobrym stanie doczeka do swojej owulacji. Oocyty mają mniej więcej tyle lat, ile każda kobieta, dlatego też procesy degeneracyjne w ich wnętrzu przybierają na sile, a to odbija się na ich jakości.

3. Gdy dojrzeje… wyrusza z jajnika w świat

W jakim celu powstaje komórka jajowa? Oczywiście, aby dobierając się w parę z plemnikiem umożliwić powstanie nowego życia. Owulacja (łac. ovum – jajo) jest procesem, nad którym czuwa bardzo skomplikowany system biologiczny zwany osią podwzgórze – przysadka – jajnik. Pod wpływem wydzielanych hormonów regulujących, które ze sobą współgrają, następuje jajeczkowanie. Pęka tzw. pęcherzyk Graafa, a przez jajowód zostaje wyłapana komórka jajowa. Czekając na taką możliwość, musi się ona wykazać nie lada cierpliwością. Cały proces mobilizacji komórki jajowej przed owulacją rozpoczyna się bowiem już prawie pół roku wcześniej. Comiesięczna porcja pęcherzyków jajnikowych to około 12 – 20 komórek jajowych, które w pełnej gotowości czekają, aż spośród nich tylko jedna – zdolna do zapłodnienia – owuluje.

– Funkcjonalnie występuje tu pewne podobieństwo do męskich gamet – dodaje embrolog. – Z milionów plemników gotowych, aby zapłodnić komórkę jajową, udaje się to tylko jednemu. Zwykle jest to ten najsprytniejszy, któremu jako pierwszemu udaje się pokonać wymagany dystans do jaja. Z drugiej strony, z tych kilkunastu komórek jajowych tylko jedna, najbardziej dojrzała zostaje uwolniona z jajnika do jajowodu, w którym „popychana” jest ruchami robaczkowymi w kierunku macicy. Czynniki decydujące o wyborze konkretnego pęcherzyka jajnikowego, który uwolni tę jedyną komórkę jajową nie są jeszcze znane. Nie wiadomo, co ostatecznie decyduje o wyborze tej, a nie innej komórki, która owuluje – wyjaśnia ekspert.

4. Żeńskie jajo – cenniejsze niż carskie Fabergé

Kobiety żyjące na całym świecie – kiedyś, dzisiaj (i w przyszłości) uwalniają podczas swojego życia średnio 400 – 500 komórek jajowych – to niewiele w porównaniu do setek milionów plemników uwalnianych podczas jednego wytrysku nasienia. Jak widać, natura gospodaruje niezwykle oszczędnie tym cennym darem po stronie kobiety. Bazując na tym fakcie, współczesna medycyna oferuje aktualnie możliwość krioprezerwacji, czyli zabezpieczenia swojej płodności, a dokładnie zabezpieczenia komórek jajowych już za młodu, aby można je było wykorzystać w przyszłości. Odpowiednio przygotowane i zamrożone (a raczej zwitryfikowane, czyli zeszklone) w ciekłym azocie gamety żeńskie lub już wytworzone zarodki zachowują swoje funkcje biologiczne i nie podlegają wpływowi czasu. Metoda krioprezerwacji może stanowić pomoc dla kobiet odkładających macierzyństwo na okres późniejszy lub pacjentek z problemami onkologicznymi.

5. Komórka jajowa daje plemnikowi tylko dobę na dotarcie na randkę!

Gdy komórka jajowa kobiety w pełni dojrzeje, trafia do jajowodów, gdzie może oczekiwać przez 24 godziny na ewentualne zapłodnienie przez plemnik. Z milionów plemników uwalnianych podczas stosunku płciowego, do oocytu dociera więcej niż 3000 pływaków w czasie około pół godziny – może się to zdarzyć dopiero po wcześniejszej kapacytacji plemników – czyli po osiągnięciu pełnej zdolności do zapłodnienia.

Jeśli plemnik trafi do jajowodu za wcześnie lub za późno, lub też jeśli w jajowodzie, do którego dotrze nie będzie oocytu, to do spotkania gamet w ogóle nie dojdzie i poczęcie dziecka będzie niemożliwe. W tym optymistycznym scenariuszu, gdy do spotkania dojdzie, zapłodnione jajo z jajowodu wprowadzane jest ruchami rzęsek do macicy, gdzie zagnieżdża się około 6-10 dni później.

6. Komórka jajowa jak kobieta: wybredna, ale i monogamiczna

Myśląc o akcie zapłodnienia, uważamy, że plemnik jest tą aktywną stroną, która dąży do spotkania, a komórka jajowa jest przedstawiana jako struktura bierna – leży, pachnie i czeka na swojego wybranka. Jednak badania wykazały, że to nie do końca prawda. Okazuje się, że to właśnie jajo ostatecznie decyduje, czy do zapłodnienia dojdzie. Oocyt jest dość wybredny w tym względzie i dokonując selekcji zalotników, decyduje komu pozwoli na zapłodnienie, a którego odeśle z kwitkiem. Który plemnik ma największe szanse? Jeden z kilkuset milionów.

– Właściwy do zapłodnienia plemnik musi być „zdrowy”, mieć odpowiednią strukturę biologiczną, właściwą budowę – główkę z akrosomem, szyjkę z wstawką, witkę –  a nadto optymalną fizjologię i wykazywać się odpowiednią ruchliwością, czyli płynąć szybko do przodu, a nie kręcić się w miejscu lub być zupełnie nieruchliwym – mówi dr Sierka. – Bardzo wrażliwa struktura kwasu nukleinowego, inaczej DNA plemnika, powinno być prawidłowe i pozbawione uszkodzeń spowodowanych wolnymi rodnikami lub różnego rodzaju zanieczyszczeniami. Gdy na szczycie główki plemnika znajduje się dobrze zaznaczony akrosom wypełniony enzymami, to wtedy jest on w pełni dojrzały i zdolny do zapłodnienia. Połączenie gamety żeńskiej i męskiej poprzedza penetracja enzymatyczna zewnętrznej błony komórki jajowej, co zwykle każdorazowo pozwala na „przedarcie się” jednego plemnika do ostatecznego celu jego wędrówki, czyli komórki jajowej – mówi dr Sierka.

Badania naukowe wskazują, że komórka jajowa może wybrać konkretny, wyselekcjonowany przez siebie plemnik i pomóc mu w swoim zapłodnieniu. Co więcej, umożliwiając przejście jednemu z nich, blokuje tę drogę jego konkurencji. Jak to się dzieje? Gdy tylko jeden „pływak” przedostanie się do wnętrza komórki jajowej, to następuje w niej bardzo gwałtowna reakcja korowa, która zapobiega polispermii, czyli wejściu do środka więcej niż jednego plemnika.

7. Oocyt nie tylko leży i pachnie, ale i kusi

Jak komórka jajowa wabi do siebie plemnik? Kluczową rolę biologicznego „feromonu” pełni tutaj progesteron, żeński hormon płciowy, które powstaje w okalających jajo komórkach pęcherzykowych. Hormon ten pobudza różne funkcje plemników i usprawnia ich wędrówkę ku żeńskiej gamecie.

Według naukowców z Center for Advanced European Studies and Research progesteron łączy się ze specjalnym receptorem zwanym CatSper i zapewnia ruch jonów wapnia w plemniku, które nadają przyśpieszenia i nadają odpowiednią ruchliwość jego witce. Dzięki obecności CatSper jajo nawiguje plemnik i zachęca go do penetracji. Gdy receptor nie funkcjonuje prawidłowo, do zapłodnienia nie dojdzie.

8. Komórka jajowa opiekuje się plemnikiem

Wnętrze pochwy potrafi być dla plemnika „Ziemią Obiecaną”, ale i prawdziwym piekłem. Droga obfituje w niebezpieczeństwa. Plemnik musi przetrwać m.in. nieprzyjazne dla siebie kwaśne środowisko pochwy czy też atak leukocytów. Z drugiej jednak strony warunki, które plemnik spotyka w drogach rodnych kobiety umożliwiają mu jego dojrzewanie, czyli nabywanie zdolności do zapłodnienia. Tej „mocy” plemnik po wydostaniu się z męskich jąder jeszcze nie posiada.

– Choć komórka jajowa żyje średnio około 1 dobę, to plemnik może przeżyć w drogach rodnych kobiety, jej macicy i jajowodach, aż 5-7 dni – wyjaśnia embriolog. Wtedy, nawet jeśli „pływak” zabłądzi lub trafi do celu przed tzw. okienkiem płodności, to macica jest w stanie zapewnić mu sprzyjające warunki do przetrwania. Taką swoistą ochronę stanowi dla plemnika śluz szyjki macicy, który niczym swoisty pancerz lub impregnat chroni go aż do czasu owulacji, gdy kobieta jest najbardziej płodna. Dzięki takiemu wsparciu plemnik nawet 5 dni przez owulacją i 2 dni po niej ma szansę na zapłodnienie oocytu – zapewnia ekspert.

9. Komórka + plemnik = musi być chemia!

Kiedy misja się kończy? Gdy plemnik przedostanie się do komórki jajowej i z nią połączy to stają się prawdziwą jednością. Wtedy dochodzi również do intensywnych reakcji chemicznych. Kolejno, chromosomy, które są nośnikiem informacji genetycznej łączą się ze sobą i odtwarzają jądro komórkowe o pełnej, 46-chromosomowej liczbie. W ciągu kilku kolejnych godzin zygota rozpoczyna podziały i po ok. 7 dniach wytwarza stadium zarodkowe zwane blastocystą. Blastocysta po wykluciu z osłon zagnieżdża się w macicy rozpoczynając ciążę, którą po 9 miesiącach wieńczy poród. Wszystkie te skomplikowane procesy biologiczne pozwalają cieszyć się później potomstwem i rodzicielstwem.

10. Współżycie to dopiero początek drogi do macierzyństwa

Wbrew pozorom proces zapłodnienia wcale nie jest taki prosty. Nie ogranicza się on wyłącznie do aktu płciowego. Dopiero po nim rozpoczyna się bardzo złożona kaskada zdarzeń. Zaistnieć musi tu szereg sprzyjających okoliczności, aby do szczęśliwego rodzicielstwa mogło dojść. Czasami procesy te nie układają się po naszej myśli, a starania o dziecko przeciągają się w czasie. Mowa tu o szeroko pojętej niepłodności. Wynikać może ona z m.in. nieprawidłowości hormonalnych i zaburzeń jajeczkowania np. zespołu policystycznych jajników, w którym komórka jajowa nie przedostaje się do jajowodu, zaś liczne pęcherzyki obumierają i tworzą torbiele.

Przyczyną niepłodności u kobiet może być także: endometrioza, zapalenie macicy, wady macicy oraz jej szyjki, mięśniaki macicy, zaburzenia tarczycy, choroby przenoszone drogą płciową, zaburzenia genetyczne np. zespół Turnera, nadwaga lub niedowaga, zaburzenia autoimmunologiczne, gdzie układ odpornościowy traktuje plemniki jak swoistych „intruzów” i niszczy je lub uniemożliwia zapłodnienie komórki jajowej.

11. Komórka jajowa lubi seks!

Nie jest odkryciem, że częsty seks zwiększa szansę na poczęcie potomka. Ale okazuje się, że może on również usprawniać kobiecą płodność, nawet poza dniami płodnymi. Naukowcy odkryli, że u bardziej aktywnych seksualnie kobiet ich układ odpornościowy wyzwala specyficzne mechanizmy w tym zakresie.

Dużą rolę odgrywa tu specjalny rodzaj białych krwinek – tzw. limfocytów T, wspierających komórki, które w innej sytuacji, organizm może identyfikować jako potencjalnie wrogie. Może dochodzić do sytuacji, że partnerka potraktuje np. plemniki partnera, a nawet wytworzony już zarodek jako obce i zacznie je zwalczać. W takim przypadku limfocyty T będą chroniły plemniki podczas zapładniania komórki jajowej oraz płód przed odrzuceniem przez układ odpornościowy matki. Zgodnie z wnioskami badań, kobiety, które często uprawiają seks w związku, mają wyższy poziom tych wspierających komórek, co może być szczególną pomocą dla par z niepłodnością na tle immunologicznym.

Konsultacja:  dr Wojciech Sierka, embriolog z Kliniki Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej Gyncentrum w Katowicach

POLECAMY:

Jak obliczyć dni płodne?

Zamrożenie komórki jajowej

Tutaj dostępny najnowszy magazyn

 

Aneta Grinberg-Iwańska

Absolwentka dziennikarstwa i politologii. Pasjonatka technik video. Redaktor prowadząca serwis.