Przejdź do treści

Histerektomia – co warto o niej wiedzieć? Oto 5 ważnych informacji!

histerektomia usunięcie macicy
histerektomia usunięcie macicy

Histerektomia to operacja usunięcia macicy, która może pojawić się podczas leczenia wielu schorzeń. Pomimo tego, że nie jest to wcale rzadki wśród kobiet zabieg, bardzo mało wiemy na jego temat.

Histerektomia może być jedną z opcji leczenia między innymi mięśniaków macicy, endometriozy, czy też nowotworów. Same operacje wykonuje się klasycznie lub laparoskopowo. Co ciekawe, jak wskazują przytaczane przez „Prevention” badania, wiele kobiet ma związane z tym zabiegiem tylko negatywne przekonania. Okazuje się jednak, że często znacząco podwyższa on jakość życia pacjentek.

Oto 5 informacji, które warto o histerektomii wiedzieć:
1. Zazwyczaj tylko jeden organ

Operacja związana jest zazwyczaj z usunięciem tylko jednego organu – macicy. Histerektomia częściowa wiąże się z usunięciem tylko trzonu macicy. Całkowita, z usunięciem trzonu i szyjki macicy.

Histerektomia radykalna wykonywana jest w przypadku nowotworów, wtedy wiąże się z całkowitym usunięciem macicy, górnej części pochwy oraz węzłów chłonnych znajdujących się w okolicach operowanej przestrzeni.

2. Nadal możesz potrzebować cytologii

Jeśli szyjka macicy została usunięta (całkowita histerektomia), ryzyko wystąpienia raka jest wyeliminowane. Jeśli jednak dotyczy cię histerektomia częściowa, wciąż powinnaś wykonywać regularne badania cytologiczne.

3. Brak miesiączki i ciąży

Brak menstuacji wynika z braku błony śluzowej macicy (skoro zostaje ona usunięta). Co więcej, dziecko rozwija się właśnie w macicy, a co za tym idzie, nie jest to po histerektomii możliwe.

4. Nie oznacza to wcześniejszej menopauzy

Brak miesiączek wcale nie jest wyznacznikiem menopauzy. Definiuje ją zaprzestanie produkcji estrogenów przez jajniki [SPRAWDŹ, co wiesz o estrogenach]. Jeśli dotyczy cię histerektomia częściowa, jajniki pozostają i w związku z tym wciąż produkują hormony.

5. Zmniejsza się ryzyko nowotworów

Histerektomia eliminuje możliwość wystąpienia raka macicy, który jest jednym z częstszych nowotworów ginekologicznych. Jak mówią eksperci, zmniejsza też ryzyko wystąpienia raka jajnika. Co ważne, o symptomach tego „cichego zabójcy” pisaliśmy już więcej w naszym portalu [TUTAJ].

Źródło: „Prevention”

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, absolwentka UW. Obecnie studiuje psychologię kliniczną na Uniwersytecie SWPS oraz Gender Studies na UW.

Lekarze nie potrafili – student zdiagnozował niezwykle rzadką chorobę: „Mało kto myśli, że coś takiego może się zdarzyć”!

endometrioza jamy opłucnowej diagnoza

Nie po raz pierwszy piszemy o młodych, zdolnych lekarzach – a jest o czym pisać, bo potencjał w polskich studentach jest ogromny. Mateusz to najlepszy na to przykład. Wiedza, ciekawość i upór pozwoliły mu postawić prawidłową diagnozę bardzo rzadkiej choroby. Wcześniej pacjentkę badała cała masa doświadczonych lekarzy. Jak to się stało, że to właśnie student odkrył u niej endometriozę jamy opłucnowej i czym właściwie owa choroba jest? Oto historia, która nie pozostawia złudzeń – nasze zdrowie będzie w dobrych rękach!

Jak to się dzieje, że polskiego studenta medycyny publikują międzynarodowe czasopisma?

Mateusz: Na razie jesteśmy jeszcze w trakcie rozmów, ponieważ czasopismo życzy sobie dość dużo pieniędzy za publikację. Prawdopodobnie będziemy musieli wycofać nasz artykuł i próbować w innym czasopiśmie.

Zacznijmy jednak od początku.

Koleżanka, która również studiuje medycynę, opowiedziała o swojej mamie. Kilka lat temu miała ona duszności. Zdarzało się, że jeździła z nimi do szpitala, a tam wdrażane były różne formy leczenia. Zazwyczaj zaczynano od objawowego np. tlenoterapii. Zrobione było też zdjęcie, które wykazało opadnięte płuco. Oznaczało to, że pojawił się w nim jakiś gaz, a rozprężone płuco po prostu mogło efektywnie pracować. Wciąż nie wiadomo było jednak, dlaczego tak się działo. Najpierw próbowano uspokajać kobietę lekami. W końcu incydenty pojawiały się co miesiąc. Kobieta została zakwalifikowana do zabiegu wideotorakoskopii. Wprowadzono kamerę do klatki piersiowej. Tak naprawdę było to jednak działanie „zwiadowcze”.

Rozumiem, że odbyło się to na zasadzie: „nie wiadomo czego szukamy”?

Dokładnie, było to swego rodzaju sprawdzenie. Pobrali też wtedy wycinek płuca, co było bardzo dobrym posunięciem. Później wykonali zabieg przyczepienia płuca do ściany klatki piersiowej, co objawowo załatwiało leczenie. Po takim przyczepieniu, płuco nie będzie się już zapadać. Wciąż jednak nie była znana przyczyna.

Pobrany wycinek przekazano więc na badanie patomorfologiczne. Zrobiono jednak tylko podstawowe badania, które nic nie wykazały. Kobieta szczęśliwa wyszła więc ze szpitala – płuco już jej nie spadało, a wyniki były w porządku. Postawioną diagnozą były samoistne nawracające odmy jamy opłucnowej. Wszystko byłoby fajnie, gdyby nie to, że to nie jest diagnoza prawdziwa. Po rozmowie z koleżanką zacząłem dopytywać, jak ona się urodziła, jak urodziła się jej siostra. Okazało się, że obie urodziły się poprzez cesarskie cięcie. Zapytałem też, czy jej mama ma endometriozę – ma.

Stwierdziliśmy wtedy, że sprawdzimy pobrany wcześniej wycinek płuca. Pojechałem więc do Warszawy wraz ze wszystkimi dokumentami od mamy mojej koleżanki, że zgadza się na pożyczenie materiału do celów naukowych. Poprosiłem o materiał, a obecna tam pani oczywiście zapytała po co mi to. Odparłem, że podejrzewam endometriozę jamy opłucnowej. „Nie będzie tam endometriozy, bo mieliśmy już badania. Po co będzie pan przyjeżdżał z Katowic do Warszawy po coś takiego?” – usłyszałem. Rzecz jasna pojechałem, zabrałem wycinek i szukałem lekarza, który zrobi mi dodatkowe badania. Chodziło o immunohistochemię. Jest to badanie, w którym wykorzystuje się przeciwciała. Są one swoiste do pewnych antygenów w komórkach. Badania te są drogie i nierefundowane, więc trzeba było wyłożyć na nie pieniądze.

Jaki jest to koszt?

Myślę, że mniej niż tysiąc złotych. Nikt nie chciał mi w tym jednak pomóc. Byłem na ginekologii, chodziłem do patomorfologów, w międzyczasie byłem też na konferencji ginekologicznej. Jeden z lekarzy mówił tam właśnie o endometriozie jamy opłucnowej. Podszedłem do niego i opowiedziałem o swoich przypuszczeniach. Powiedział, że na moim uniwersytecie jest pani doktor, która może mi pomóc. Poszedłem do niej, ale też odesłała mnie dalej.

Rozumiem, że całe te poszukiwania trwały już wtedy dość długo?

Trwało to prawie rok, podczas którego uparcie szukałem wsparcia. W końcu jeden z naszych patomorfologów powiedział, że mogą zrobić mi badanie podstawowe. Czyli to samo, które było już wykonane w szpitalu. Powiedziano mi, że jeżeli rzeczywiście coś tam będzie, zrobimy immunohistochemię. Oczywiście okazało się, że nic tam nie ma. Nie byłem tym jednak zdziwiony, skoro poprzednie badania wyszły podobnie.

Na jakiś czas zostawiłem to wszystko, ale w pewnym momencie stwierdziłem: „Nie, muszę to dokończyć”. Poszedłem więc do szefa zakładu patomorfologii. Powiedział, że wydaje mu się, że to nie będzie to, ale żebym już więcej nie przychodził, wykona mi badanie. Trwało to tylko tydzień.

Kiedy przyszedłem usłyszałem: „Tak jak panu mówiłem, tam nic nie ma”. Byłem zwiedziony, ale zapytałem czy mogę dostać szkiełka z powrotem, bo chciałem przejrzeć je jeszcze raz sam. Poszedłem do sali obok, gdzie były mikroskopy. Oglądając je, widziałem jakieś zmiany pyliczne. Chociaż gdzieniegdzie był też rozproszone dodatnio zabarwione komórki. Nie przemawia to jednak od razu za moją diagnozą. W końcu znalazłem jednak całą gromadę takich komórek. Trochę nieśmiało zrobiłem zdjęcia ipadem, co musiało wyglądać naprawdę przekomicznie. Wielki ipad, malutka kamerka, a ja to wszystko przykładam do okularu mikroskopu. Jakościowo zdjęcie było beznadziejne, nie byłem też pewny czy rzeczywiście mam rację.

Poszedłem więc do docenta i powiedziałem, że znalazłem komórki, które są „dziwnie” zabarwione. Pokazałem przy tym zrobione wcześniej zdjęcie. Kiedy je zobaczył nic nie powiedział tylko poszedł do mikroskopu. Sprawdził i spod okularu, z wymownym wzrokiem powiedział: „Gratuluję, miał pan rację”.

Co zadziało się dalej?

Zaczęła się procedura obfotografowywania preparatów, ponieważ endometrioza jamy opłucnowej jest dość rzadka. W takich przypadkach endometrium musi wyjść z macicy, przewędrować przez jamę brzuszną, przez przeponę, aż do klatki piersiowej. Mało kto myśli, że coś takiego może się zdarzyć. Mnie zastanowiła jednak comiesięczna częstotliwość napadów odmy. Powinno dać to do myślenia, bowiem są to tzw. odmy katamenalne. Oznacza to, że występują dokładnie w dniu miesiączki. Tkanka gruczołowa w klatce piersiowej też krwawiła i powodowała zapadnięcie klatki piersiowej.

Jak wygląda zatem kwestia leczenia, czy jest jakaś dalsza droga terapii?

Kobieta odmy już nie ma, ponieważ płuco zostało przyczepione do szczytu. Objawowo jest więc wyleczona. Ważny jest sam fakt prawidłowo postawionej diagnozy. Wcześniej natomiast można byłoby leczyć ją jak w typowej endometriozie, np. hormonalnie. W sumie tak też było. Pacjentka była nawet przez 3 miesiące wprowadzona w stan sztucznej menopauzy. Okazało się, że nagle w tym czasie odmy ustały. Nikt nie powiązał tego, że kiedy jest menopauza – endometrium jest nieczynne – objawy opłucnowe ustają.

To niesamowite jak w ciele wszystko jest połączone.

Dokładnie. Jest to bardzo ciekawy przypadek, bo można pokazać na nim kilka ważnych spraw, które mogą przydać się wszystkim. Po pierwsze, rozwiązywanie ciąży przez cięcie cesarskiej jest czymś nienaturalnym.

Są bliskie, jak i odległe powikłania takiego zabiegu. Bliskie to krwawienia, powikłania związane ze znieczuleniem, także powikłania dla dziecka. Zaś odległe mogą pojawić się po 24 latach, bo tyle też mamy, gdzie kobieta co miesiąc się dusi. Wydaje mi się, że jeżeli jest możliwość uniknięcia zabiegu operacyjnego, powinno się unikać cesarek. Po drugie, zobaczyłem jak ciężko jest prosić o pomoc i tę pomoc znaleźć.

Odbijałeś się wiele razy od ściany.

Kiedy za czwartym razem idę do kogoś i proszę o pomoc, to jest mi już po prostu głupio. Co więcej, jest mało osób, które chcą zaufać młodym osobom. Pojawia mi się tutaj przykład z filmu „Bogowie”. Młody profesor Religa był szalony, może nie miał na początku zbyt wiele wiedzy, eksperymentował na świniach, ale miał potencjał. Połączył się przy tym z profesorem, który go nakierował. Zestawienie młodzieńczego pierwiastka szaleństwa, burzy mózgów, potencjału i siły, ze statecznością, wiedzą i doświadczeniem – to może dać prawdziwy sukces.

A czy dla twojej pracy naukowej widzisz w tym jakąś szansę?

Bardzo się cieszę, że mama mojej koleżanki ma prawidłowo postawioną diagnozę. Na pewno będzie to dla mnie nauka na przyszłość i jeżeli kiedykolwiek będę doktorem, docentem, czy nawet zwykłym lekarzem, zawsze będę zwracał uwagę na młodych. Już wiem, jak ciężko jest pójść do kogoś starszego i prosić o pomoc. Zawsze będę otwarty na różne spostrzeżenia i ważne będzie dla mnie zdanie młodych.

Zastanawiam się jeszcze, czy z punktu widzenia pacjenta, postawienie takiej diagnozy było w ogóle realne. Czy ktoś byłby w stanie o to zadbać, czy  może służba zdrowia jest zorganizowana w taki sposób, że nie było raczej na to szansy?

Wydaje mi się, że problemem są obostrzenia dotyczące tego, jakie procedury są finansowane. Dodatkowo trzeba mieć doświadczenie, a jest to  niewątpliwie przypadek multidyscyplinarny – ginekolog musi współpracować z pulmonologiem. Musi być też pełna dokumentacja, co jest problemem całej struktury służby zdrowia w Polsce. Lekarz  dostaje tylko historię choroby, którą przedstawia mu sam pacjent. Nie ma dostępu do całości, co ułatwiałoby jej dokładne prześledzenie.

Myślę, że twoje doświadczenie daje wiele inspiracji na przyszłość i to co podkreśliłeś – wnioski, jak powszechny jest brak wiary w młodych ludzi. Szybko zapominamy, że „może nam się chcieć”.

Dokładnie tak jest. Stykałem się z tym na każdym etapie poszukiwania pomocy. Wiem, że każdy jest zapracowany, ale trzeba holistycznie do tego podejść. Holistycznie zarówno do pomocy młodym lekarzom, jak i holistycznie do pacjenta. Nie można stosować żadnej „spychologii”. Niestety często się to zdarza w świecie, w którym lekarze podstawowej opieki nie mają na nic czasu.

15 minut na pacjenta to rzeczywiście niewiele.

Zdecydowanie. Z tego co obserwuję, do tego jest nieraz jeszcze tyle „papierologii”, że nie ma nawet kiedy przyłożyć do pacjenta słuchawki. To nie powinno iść w tym kierunku.

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, absolwentka UW. Obecnie studiuje psychologię kliniczną na Uniwersytecie SWPS oraz Gender Studies na UW.

Rezerwa jajnikowa (I) Embriologia

rezerwa jajnikowa

Czy wiesz, że Twoje jajniki największy potencjał rozrodczy miały jeszcze w czasie Twojego życia płodowego i zmalał on o 97% kiedy ukończyłaś 40. r.ż.? Jeśli nie wiedziałaś, to znaczy, że nie jesteś ginekologiem, a ten artykuł jest dla Ciebie!

Kiedy powstaje rezerwa jajnikowa

Płeć jest determinowana w momencie zapłodnienia komórki jajowej przez plemnik, który zawiera albo chromosom X, albo chromosom Y, z których odpowiednio powstanie płód żeński albo męski. W 5. miesiącu życia płodowego żeński płód ma w swoich jajnikach wiele milionów pęcherzyków pierwotnych (czyli oocytów I rzędu otoczonych pojedyńczą warstwą płaskich komórek ziarnistych). Ich liczba sukcesywnie zmniejsza się poprzez apoptozę (czyli naturalny proces zaprogramowanej śmierci komórki), do okresu dojrzewania niezależnie od cyklu miesiączkowego, a po pierwszej miesiączce relatywnie proporcjonalnie, by przez średnio 450 owulacyjnych cykli miesiączkowych w okresie reprodukcyjnym, by osiągnąć liczbę poniżej 1000 niezdolnych do dalszego rozwoju pęcherzyków pierwotnych po 50. roku życia.

Gametogeneza czyli proces powstawania i rozwoju haploidalnych (1n, pojedyńczy zestaw materiału genetycznego w przeciwieństwie do diploidalnych komórek somatycznych 2n) komórek rozrodczych rozpoczyna się na bardzo wczesnym etapie rozwoju zarodkowego.

Ok. 18 dnia po zapłodnieniu pojawiają w ścianie pęcherzyka żółtkowego, w pobliżu omoczni. Między 5. a 8. tygodniem migrują lateralnie wobec jelita pierwotnego. W zawiązku jajnika pierwotne komórki płciowe otoczone przez komórki sznurów płciowych proliferują drogą mitozy i różnicują się w oogonia. Począwszy od 12. tygodnia ciąży oogonia wchodzą w fazę I podziału mejotycznego, czyli stają się oocytami I rzędu (forma spoczynkowa) co jest spowodowane obecnością retinolu, który w tym przypadku pełni rolę cytokiny morfogenezy. Każdy z nich otoczony jest jedną warstwą komórek ziarnistych. Proces ten osiąga swoje apogeum w połowie ciąży. W takiej formie oocyty pozostają aż do okresu pokwitania, kiedy to dostaną hormonalny sygnał do dojrzewania.

16032401-Oogenesis-Stock-Vector-mitosis-meiosis

Jak się zmienia rezerwa jajnikowa

Jak to bywa we współczesnej medycynie dążącej do opisania wszelkich zjawisk modelami matematycznymi, opracowano równanie pozwalające wyliczyć średnią ilość pęcherzyków pierwotnych. Nie wdając się w szczegóły, na podstawie licznych badań histologicznych zobrazowano zmienną ilość pierwotnych pęcherzyków jajnikowych na różnych etapach życia. Praktycznym zastosowaniem tej wiedzy jest informacja, że ilość pierwotnych pęcherzyków jajnikowych jest bardzo różna od momentu narodzin, ale zmniejsza się w podobnym tempie (wykluczając oczywiście leczenie gonadotoksyczne), co prowadzi do tego, że w wieku rozrodczym rezerwa jajnikowa drastycznie się różni u poszczególnych pacjentek. Poniższy wykres pokazuje jak wraz z wiekiem zmienia się rezerwa jajnikowa.

journal.pone.0008772.g004

Źródło: Wallace WHB, Kelsey TW (2010) Human Ovarian Reserve from Conception to the Menopause. PLoS ONE 5(1): e8772. doi:10.1371/journal.pone.0008772

W kolejnej części tej serii opowiemy o tym jak przebiega proces owulacji, a w części 3. znajdziecie mnóstwo przydatnych informacji o tym jak klinicznie ocenia się rezerwę jajnikową, a w 4. podpowiemy czy i jeśli tak to co można zrobić, by „podrasować” jakość swoich komórek jajowych.

 

Karina Sasin

Lekarka, naukowiec, aktywistka na rzecz praw reprodukcyjnych. Wielokrotna stypendystka m.in. Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rządu USA (NIH) i Krajowego Funduszu Na Rzecz Dzieci. Organizatorka konferencji International Meeting on MRKH Syndrome w Warszawie. Po godzinach miłośniczka cukiernictwa i dalekich podróży ;-)